જોશીમઠ તા.28: દેવભૂમિ ઉત્તરાખંડ પોતાની અદ્ભુત કુદરતી સુંદરતા અને અનોખી ધાર્મિક પરંપરાઓ માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. ઉત્તરાખંડના મનોહર ચમોલી જિલ્લામાં સ્થિત ‘વંશી નારાયણ મંદિર’ (જેને બંશી નારાયણ મંદિર પણ કહેવાય છે) ભારતના સૌથી અનોખા મંદિરોમાંથી એક છે. 8મી સદીમાં નિર્માણ પામેલું ભગવાન વિષ્ણુનું આ પવિત્ર મંદિર આખા વર્ષ દરમિયાન બંધ રહે છે અને માત્ર શ્રાવણ પૂર્ણિમા એટલે કે રક્ષાબંધનના પવિત્ર દિવસે જ તેના કપાટ ભક્તોના દર્શનાર્થે ખોલવામાં આવે છે.

જોશીમઠ વિકાસ બ્લોકની અતિ સુંદર ઉર્ગમ ખીણમાં સમુદ્ર સપાટીથી 13,000 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલા આ મંદિર પાછળ એક પૌરાણિક માન્યતા જોડાયેલી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે વર્ષના બાકીના 364 દિવસ દેવર્ષિ નારદ પોતે ગુપ્ત રીતે આ મંદિરમાં ભગવાન નારાયણની પૂજા-અર્ચના કરે છે. તેથી, મનુષ્યોને માત્ર રક્ષાબંધનના એક જ દિવસે ભગવાનના સાક્ષાત દર્શન અને પૂજા કરવાનો અદ્ભુત લહાવો પ્રાપ્ત થાય છે.

રક્ષાબંધનના દિવસે આ મંદિરમાં એક અત્યંત દુર્લભ પરંપરા જોવા મળે છે. નજીકના ગામડાઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ અને બહેનો મંદિરે પહોંચે છે અને ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિને રક્ષાસૂત્ર (રાખડી) બાંધે છે. કાલકોઠ ગામના ગ્રામજનો દ્વારા ભગવાનને તાજું માખણ ચઢાવવામાં આવે છે. આ ખાસ દિવસે ભગવાનની મૂર્તિને હિમાલય ક્ષેત્રમાં જ જોવા મળતા અત્યંત દુર્લભ જંગલી ફૂલોથી શણગારવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે રક્ષાબંધન ભાઈ અને બહેનના પ્રેમનું પ્રતીક છે, પરંતુ વંશી નારાયણ મંદિરમાં આ તહેવાર એક વિશિષ્ટ અને દિવ્ય આધ્યાત્મિક ઉત્સવ બની જાય છે. સમગ્ર ઉર્ગમ ખીણના શાંત હિમાલયન વાતાવરણ વચ્ચે આવેલું આ મંદિર શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રકૃતિપ્રેમીઓ માટે અલૌકિક અનુભવ પૂરો પાડે છે.