ઢાકા, તા.૩૧: ગરીબી, કુદરતી આપદાઓ અને પછાતપણા સામે ઝૂઝતા લોકોના જીવનમાં અજવાળું પાથરનાર બાંગ્લાદેશના જાણીતા સામાજિક કાર્યકર રૂના ખાનને વર્ષ 2026ના પ્રતિષ્ઠિત ‘રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ’થી સન્માનિત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. સમગ્ર એશિયા ખંડમાં જેને "એશિયાનો નોબેલ પુરસ્કાર" ગણવામાં આવે છે, તેવા આ સર્વોચ્ચ સન્માનને મેળવીને તેમણે માત્ર બાંગ્લાદેશનું જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાનું ગૌરવ વધાર્યું છે. નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા પ્રોફેસર મુહમ્મદ યુનુસ પછી આ યાદગાર સિદ્ધિ હાંસલ કરનારા તેઓ બાંગ્લાદેશના 14મા વ્યક્તિ બન્યા છે. આ ઔપચારિક એવોર્ડ સમારોહ આગામી 15 નવેમ્બરના રોજ ફિલિપાઇન્સની રાજધાની મનીલા ખાતે યોજાશે.

બે દાયકાથી વધુ સમયની અતૂટ સેવાયાત્રા

૬૭ વર્ષીય રૂના ખાને વર્ષ 2002માં 'ફ્રેન્ડશીપ' (Friendship) નામની આંતરરાષ્ટ્રીય સામાજિક સંસ્થા (NGO)ની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે છેલ્લા બે દાયકા કરતાં પણ વધુ સમયથી બાંગ્લાદેશના અત્યંત દુર્ગમ, પૂરગ્રસ્ત અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા નદી કિનારાના સમુદાયો (ચર વિસ્તારો) સુધી પહોંચીને આરોગ્ય, શિક્ષણ અને આજીવિકાના સ્થાનિક મોડેલ વિકસાવ્યા છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભૌગોલિક રીતે કપરા વિસ્તારોમાં વસતા લોકોને દયા નહીં, પરંતુ ગૌરવ, આશા અને સમાન તકો સાથે જીવવાનો અધિકાર અપાવવાનો રહ્યો છે.

બોટ ટુ બુટિક: પરંપરા અને સામાજિક ઉદ્યોગસાહસિકતાનો અનોખો સંગમ

'ફ્રેન્ડશીપ' NGO ની સ્થાપના પહેલાં પણ રૂના ખાને સમાજ ઉપયોગી અને સાંસ્કૃતિક ક્ષેત્રે અનોખી છાપ છોડી હતી:

• કોન્ટિક (Contic): તેમણે એક એવી ટુરિઝમ કંપનીની સહ-સ્થાપના કરી હતી જે બાંગ્લાદેશની પરંપરાગત લાકડાની હોડીઓને પુનર્જીવિત કરી પ્રવાસીઓને ક્રૂઝ અનુભવ આપતી હતી.
• બુટિક મીરી (Miri): ઢાકા ખાતે સ્થપાયેલી આ બુટિક દ્વારા તેમણે સ્વદેશી કારીગરો, વણકરો અને વંશીય હસ્તકલાને પ્રોત્સાહન આપી તેમના માટે વ્યાપક બજારો ઊભા કર્યા હતા.
• લેખક તરીકે પ્રદાન: તેઓ આઠ પુસ્તકોના પ્રકાશિત લેખિકા પણ છે, જેમાં બાળકો માટેની બે વાર્તા પુસ્તકો અને શિક્ષણશાસ્ત્ર (Pedagogy) પરના છ મહત્વપૂર્ણ પુસ્તકોનો સમાવેશ થાય છે.

દેશ-વિદેશમાં મળેલા પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો

રૂના ખાનની માનવતાવાદી સેવાઓને વૈશ્વિક સ્તરે અનેકવાર બિરદાવવામાં આવી છે. તેમને મળેલા મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માનોમાં:

1. રોલેક્સ એવોર્ડ ફોર એન્ટરપ્રાઇઝ (2006)
2. ડીબી પુરસ્કાર (2008) - વિકાસ ક્ષેત્રે મહિલાઓના યોગદાન માટે
3. શ્વેબ ફાઉન્ડેશન સોશિયલ આંત્રપ્રેન્યોર એવોર્ડ (2012)
4. ગ્રીન એવોર્ડ - પોઝિટિવ પ્લેનેટ દ્વારા (2016)

એશિયામાં "ભાવનાની મહાનતા" અને પરિવર્તનકારી નેતૃત્વનું ઉદાહરણ પૂરું પાડનાર રૂના ખાનની આ સિદ્ધિ આજે વિશ્વભરના સામાજિક કાર્યકરો માટે પ્રેરણાસ્રોત બની છે.