નવી દિલ્‍હી તા.૨૨: ભારતમાં ટેલિકોમ ક્ષેત્ર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે. જોકે, કંપનીઓને વપરાશકર્તાઓનો વિશ્વાસ મેળવવામાં મુશ્‍કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આ અમારો અભિપ્રાય નથી, પરંતુ એક સર્વેક્ષણમાં આ વાત બહાર આવી છે. લોકલસર્કલ દ્વારા હાથ ધરાયેલા તાજેતરના સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ૧૦ માંથી ૮ થી વધુ મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓ, અથવા આશરે ૮૧ ટકા, ટેલિકોમ સેવાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે ભ્રામક ડાર્ક પેટર્નનો સામનો કરતા હોવાનું જણાવાયું છે.

આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્‍યો છે જ્‍યારે દેશમાં 5G સબ્‍સ્‍ક્રાઇબર્સની સંખ્‍યા ઝડપથી વધી રહી છે અને ડિજિટલ સેવાઓનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. છતાં, ઘટતા વપરાશકર્તા વિશ્વાસને કારણે ટેલિકોમ કંપનીઓ ગંભીર પડકારનો સામનો કરી રહી છે. આ સ્‍પષ્ટપણે આ ક્ષેત્રમાં ગ્રાહક સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાતને પ્રકાશિત કરે છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે આ સર્વેક્ષણમાં, દેશભરના ૩૪૧ જિલ્‍લાઓના ૭૪,૦૦૦ થી વધુ મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓને પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી.

સર્વેક્ષણના પરિણામોમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ૮૧% લોકો, અથવા દર ૧૦ માંથી ૮ થી વધુ વપરાશકર્તાઓ, ટેલિકોમ સેવાઓ અથવા ગ્રાહક સંભાળ સાથે સંકળાયેલી વખતે ઓછામાં ઓછા એક વખત છેતરપિડી અથવા છેતરપિડીનો ભોગ બન્‍યા છે.

LocalCircles એ ટેલિકોમ રેગ્‍યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્‍ડિયા (TRAI) અને સેન્‍ટ્રલ કન્‍ઝયુમર પ્રોટેક્‍શન ઓથોરિટી (CCPA) ને કડક નિયમો લાગુ કરવા વિનંતી કરી છે. તેમનો મત છે કે હાલની માર્ગદર્શિકા આવી પ્રવૃત્તિઓને રોકવામાં અસરકારક સાબિત થઈ નથી.

ડિજિટલ યુગમાં, ડાર્ક પેટર્ન ફક્‍ત ડિજિટલ વિશ્વની યુક્‍તિઓ અથવા છુપાયેલી યુક્‍તિઓનો ઉલ્‍લેખ કરે છે જે તમને છેતરે છે અને તમને તમારી ઇચ્‍છા વિરુદ્ધ કંઈક કરવા દબાણ કરે છે. આમાં અનિચ્‍છનીય ચુકવણી કપાત, ખર્ચાળ યોજનાઓનું સૂચન, સેવા બંધ કરવામાં મુશ્‍કેલી અને છુપાયેલા નિયમો અને શરતોનો સમાવેશ થાય છે.

સર્વેમાં એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે ૫૯% લોકોએ ડ્રિપ પ્રાઇસિગનો અનુભવ કર્યો છે, જ્‍યાં છુપાયેલા પ્રોસેસિગ અથવા સુવિધા ફીના પરિણામે અંતિમ કિમત જાહેરાત કરાયેલ કિમત કરતા વધારે હોય છે.

દરમિયાન, ૫૩% ઉત્તરદાતાઓએ સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શન ટ્રેપની ફરિયાદ કરી છે, જ્‍યાં કંપનીઓએ ગ્રાહકોને એક વખતની સેવા વેચી હતી પરંતુ પછીથી તેને સ્‍પષ્ટ સમજૂતી વિના માસિક સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શનમાં રૂપાંતરિત કરી હતી.

વધુમાં, અડધા લોકોએ બળજબરીથી કાર્યવાહીનો અનુભવ કર્યો છે, જ્‍યાં તેમને વ્‍યવહાર પૂર્ણ કરવા માટે વધારાની સેવાઓ ખરીદવા અથવા બિનજરૂરી વ્‍યક્‍તિગત માહિતી શેર કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી.

LocalCircles (REF.) અનુસાર, વપરાશકર્તાઓએ Reliance Jio, Bharti Airtel અને Vodafone Idea ના પ્‍લેટફોર્મ પર ૅડાર્ક પેટર્નૅ ની જાણ કરી. આ ફરિયાદોમાં જાહેરાત કરતા ઓછા લાભો સાથે રિચાર્જ પ્‍લાન, પ્‍લાન ફીચર્સ માં છુપાયેલા ફેરફારો, રિકરિગ સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શન ફી અને પ્રમોશનલ ઓફર્સ રદ કરવામાં મુશ્‍કેલીઓનો સમાવેશ થાય છે. રિપોર્ટમાં કેટલાક અમર્યાદિત 5G પ્‍લાન પર હોટસ્‍પોટના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવાના એરટેલના નિર્ણયને બળજબરીથી કાર્યવાહી ડાર્ક પેટર્ન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવ્‍યો છે.

LocalCircles કહે છે કે જ્‍યારે CCPA માર્ગદર્શિકા ડાર્ક પેટર્નને રોકવા અને ગ્રાહક જાગૃતિ વધારવાનો હેતુ ધરાવે છે, તે પૂરતા નથી.

તેઓએ એવી પણ માંગણી કરી કે TRAI ટેલિકોમ પ્‍લેટફોર્મ પર ડાર્ક પેટર્ન દૂર કરવા માટે ફરજિયાત કરે.

કોમ્‍યુનિટી પ્‍લેટફોર્મે જણાવ્‍યું હતું કે CCPA એ ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં પણ નિયમોનો કડક અમલ કરવો જોઈએ.

તેઓએ ધ્‍યાન દોર્યું કે ત્રણેય ખાનગી ઓપરેટરોના પ્‍લેટફોર્મ પર ડાર્ક પેટર્નની વિપુલતા હોવા છતાં, છેલ્‍લા બે વર્ષમાં એક પણ નોટિસ જારી કરવામાં આવી નથી.

તેઓએ એમ પણ કહ્યું કે નીતિગત ફેરફારોને સરળ બનાવવા અને ભારતના ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં ઘટતા ગ્રાહક વિશ્વાસને પુનઃસ્‍થાપિત કરવા માટે આ તારણો TRAI અને CCPA બંને સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે.