નવી દિલ્હી : વર્તમાન સમયમાં મધ્ય-પૂર્વમાં વણસી રહેલી પરિસ્થિતિને કારણે સમગ્ર વિશ્વનું અર્થતંત્ર એક અત્યંત નાજુક તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. પહેલાથી જ 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ'માં સર્જાયેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી છે, ત્યારે હવે વધુ એક આઘાતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. યમનના સશસ્ત્ર સંગઠને હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની જેમ જ વધુ એક વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ 'બાબ અલ-મંડેબ' (Bab-el-Mandeb Strait) ને પણ બંધ કરી દેવાની ગંભીર ધમકી આપી છે, જેનાથી વિશ્વભરમાં મોંઘવારીનું સુનામી આવી શકે છે.

​બાબ અલ-મંડેબ જળમાર્ગનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ

બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ એ અરબ દ્વીપકલ્પ અને આફ્રિકાના હોર્ન વચ્ચે આવેલો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે, જે લાલ સમુદ્ર (Red Sea) ને અદનની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. આ માર્ગ સ્વેઝ નહેરનો મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર છે, જેના દ્વારા વૈશ્વિક વેપારનો આશરે 10 થી 12 ટકા હિસ્સો પસાર થાય છે. વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાય અને કાચા તેલના પરિવહન માટે આ માર્ગ કરોડરજ્જુ સમાન માનવામાં આવે છે.

​ક્રૂડ ઓઈલ 200 ડોલરે પહોંચવાની ભીતિ

યમનના અંસારુલ્લાહ આંદોલનના નેતાઓએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, જો સાઉદી અરેબિયા અને તેના સહયોગીઓ દ્વારા યમનના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલા ચાલુ રહેશે, તો તેઓ બાબ અલ-મંડેબ અને હોર્મુઝ બંને જળમાર્ગોને સંયુક્ત રીતે બંધ કરી દેશે. નિષ્ણાતોના મતે, જો આ બંને મુખ્ય માર્ગો અવરોધાય છે, તો વિશ્વમાં કાચા તેલની તીવ્ર અછત સર્જાશે, જેને કારણે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો સીધી 200 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આ સ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે વિનાશક સાબિત થશે અને તમામ દેશોમાં ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારો જોવા મળશે.

​ભારત માટે વધતી ચિંતા

આ સંકટની સીધી અસર ભારત પર પણ પડવાની શક્યતા છે. ભારત પોતાના કાચા તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ની મોટાભાગની આયાત પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાંથી કરે છે. વધુમાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓ દ્વારા યુરોપિયન બજારોમાં મોકલવામાં આવતા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો માટે પણ આ જળમાર્ગ અત્યંત મહત્વનો છે. જો આ રૂટ બંધ થાય તો ભારતના આયાત-નિકાસના ખર્ચમાં મોટો વધારો થશે અને સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.

​વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં હાહાકાર

હાલમાં જ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવને કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં પહેલેથી જ અસ્થિરતા છે. અમેરિકી પ્રશાસન દ્વારા દરિયાઈ વેપાર પર વધારાના ટેક્સ અને પ્રતિબંધોની ચર્ચાઓ વચ્ચે યમનની આ નવી ધમકીએ વૈશ્વિક બજારોને વધુ ડરાવી દીધા છે. જો આ ધમકી વાસ્તવિકતામાં બદલાશે, તો શેરબજારોમાં મોટો કડાકો આવી શકે છે અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાથી જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓની અછત સર્જાવાની શક્યતા પણ નકારી શકાય તેમ નથી. હાલમાં તમામ વિશ્વના શક્તિશાળી દેશોની નજર યમન તરફી આ તણાવ પર ટકેલી છે.