વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક મહાસત્તા ગણાતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો સૈન્ય તેમજ રાજદ્વારી તણાવ હવે એક અત્યંત વિનાશક તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉર્જા કટોકટી સર્જી દીધી છે. બંને દેશો પોતાની કડક શરતો પર અડગ રહેતા હોવાથી સમગ્ર વિશ્વને તેલ અને ગેસ સપ્લાય કરતી અત્યંત વ્યૂહાત્મક 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) ને સંપૂર્ણપણે બ્લોક કરી દેવામાં આવી છે. આ દરિયાઈ નાકાબંધીના કારણે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ઇંધણનું સંકટ ઘેરું બન્યું છે, પરંતુ આ યુદ્ધની સૌથી ભયાનક અને માઠી અસર અમેરિકાના પોતાના જ મધ્યમ વર્ગ પર પડી છે, જ્યાં લોકો આર્થિક પાયમાલીના આરે આવીને ઊભા રહી ગયા છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાના કારણે અમેરિકામાં ગેસોલિન અને અન્ય ઇંધણના ભાવ રાતોરાત આસમાને પહોંચી ગયા છે, જેણે આખા દેશમાં અસહ્ય મોંઘવારીનો નવો આંચકો આપ્યો છે. ઇંધણ મોંઘું થતાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં મોટો વધારો થયો છે, જેણે અમેરિકન પરિવારોના માસિક બજેટના લીરેલીરા ઉડાવી દીધા છે. આર્થિક વિશ્લેષકોના મતે, ગયા વર્ષે અમેરિકન કર્મચારીઓને જે સરેરાશ વેતન વધારો (સેલેરી હાઇક) મળ્યો હતો, તે આસમાને પહોંચેલી મોંઘવારીના કારણે હવે સંપૂર્ણપણે ધોવાઈ ગયો છે. આ આર્થિક દબાણ એટલું તીવ્ર છે કે સમગ્ર દેશમાં ગ્રાહક ખર્ચ (કન્ઝ્યુમર સ્પેન્ડિંગ) તળિયે પહોંચી ગયો છે, જોકે આ આંતરિક સંકટ છતાં અમેરિકન અર્થતંત્ર વૈશ્વિક સ્તરે હજુ પણ પોતાની મજબૂત પકડ જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
વધતા જતા ઉર્જા ખર્ચના કારણે અમેરિકામાં ફુગાવાનો દર રોકેટ ગતિએ વધ્યો છે અને એપ્રિલ મહિનામાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) છેલ્લા ત્રણ વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. આ આર્થિક મોજાની અસર હવે માત્ર ઇંધણ પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ રોજિંદા જીવનની અન્ય તમામ ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓ પર પણ વાયુવેગે પ્રસરી ગઈ છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, છેલ્લા એક વર્ષમાં સામાન્ય પરિવારોના ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં ૩.૨ ટકાનો વધારો ઝીંકાયો છે, જ્યારે ડોમેસ્ટિક અને ઇન્ટરનેશનલ હવાઈ ભાડામાં ૨૦.૭ ટકાનો આકરો વધારો થયો છે, જેના કારણે સામાન્ય પરિવારો માટે મુસાફરી કરવી પણ એક લક્ઝરી બની ગઈ છે.
છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન યુએસ શ્રમ બજારમાં કર્મચારીઓના વેતનમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો, જેણે અત્યાર સુધી લોકોને ફુગાવાની થપ્પટો સામે એક સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડ્યું હતું. પરંતુ ઈરાન યુદ્ધના કારણે વર્તમાન પરિસ્થિતિ એટલી હદે વણસી ગઈ છે કે હવે મોંઘવારીની ગતિ સામે પરિવારો લાચાર બન્યા છે. વર્ષ ૨૦૨૩ પછી ઇતિહાસમાં પહેલીવાર એવું બન્યું છે કે વાર્ષિક ફુગાવાનો દર વેતન વૃદ્ધિના દરને પણ પાછળ છોડીને આગળ નીકળી ગયો છે. આની સૌથી કપરી અને ક્રૂર અસર દેશના મધ્યમ અને ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારો પર પડી છે, જેઓ હવે દૈનિક અનાજ-કરિયાણા અને ઘરના મૂળભૂત ખર્ચાઓને પહોંચી વળવા માટે પોતાની જીવનભરની બચત ખાલી કરી રહ્યા છે અથવા ઊંચા વ્યાજની લોન લેવા મજબૂર બન્યા છે.
બીજી તરફ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની ભારે માંગ અને મજબૂત કોર્પોરેટ નફાને કારણે અમેરિકન શેરબજાર (વોલ સ્ટ્રીટ) ભલે રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર ટ્રેડ કરી રહ્યું હોય, પરંતુ દેશનું બોન્ડ માર્કેટ સદંતર નબળું પડી ગયું છે. આ આર્થિક અસમતુલાને કારણે આગામી દિવસોમાં હોમ લોન માટેના મોર્ટગેજ દરોમાં મોટો વધારો થવાની સંભાવના છે, જે હાઉસિંગ માર્કેટને મધ્યમ વર્ગ માટે અગમ્ય બનાવી દેશે. અમેરિકનોનું પોતાનું ઘર ખરીદવાનું સપનું ગેસોલિનના વધતા ભાવો અને લોનના હપ્તાના બોજ નીચે ચકનાચૂર થઈ ગયું છે. ટૂંકમાં, ઈરાન સાથેના આ પરોક્ષ યુદ્ધે ભલે અમેરિકાને વૈશ્વિક સ્તરે અડીખમ રાખ્યું હોય, પરંતુ તેના પોતાના જ મધ્યમ વર્ગની કરોડરજ્જુ સંપૂર્ણપણે તોડી નાખી છે.