નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક ટેકનોલોજી જાયન્ટ ગૂગલ ક્લાઉડ (Google Cloud) દ્વારા ભારતના ડિજિટલ માળખાને લઈને એક અત્યંત ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક જાહેરાત કરવામાં આવી છે. કંપની ભારતમાં તેની આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) કામગીરીમાં બહુ મોટો અને ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. ગૂગલ ક્લાઉડના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ થોમસ કુરિયને એક વિશિષ્ટ ઇન્ટરવ્યુમાં ખુલાસો કર્યો છે કે કંપની હવે ભારતમાં જ સ્થિત ભૌતિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર તેના અત્યાધુનિક અને નવીનતમ AI મોડેલો તૈનાત (હોસ્ટ) કરી રહી છે. આ મોટા પગલાને કારણે ભારતીય કંપનીઓ, બેંકો અને સરકારી એજન્સીઓનો સંવેદનશીલ ડેટા તેમજ તેનું AI પ્રોસેસિંગ સંપૂર્ણપણે દેશની સરહદોની અંદર જ સુરક્ષિત રહેશે. 
અત્યાર સુધીની સિસ્ટમ મુજબ, ભારતીય કંપનીઓ ગૂગલ ક્લાઉડ દ્વારા જેમિની (Gemini) નો ઉપયોગ કરી શકતી હતી અને તેમનો ડેટા પણ ભારતમાં સ્ટોર રહેતો હતો, પરંતુ વાસ્તવિક AI પ્રોસેસિંગ કે અનુમાન (Inference) પ્રક્રિયા માટે વિનંતીઓ ઘણીવાર વિદેશમાં આવેલા ગૂગલના અન્ય સર્વર ક્ષેત્રોમાં મોકલવામાં આવતી હતી. કુરિયનની આ નવી જાહેરાત તે આખા સમીકરણને બદલી નાખશે. હવેથી ગૂગલના સૌથી પાવરફુલ મોડેલ્સ જેમ કે ‘જેમિની ફ્લેશ’ અને AI એજન્ટો બનાવવા માટેનું પ્લેટફોર્મ ‘જેમિની એન્ટરપ્રાઇઝ’ ભારતમાં જ હોસ્ટ થશે, જેથી ડેટા રેસીડેન્સીની સાથે-સાથે 'AI રેસીડેન્સી' પણ સ્થાનિક સ્તરે જ ઉપલબ્ધ બનશે. 
આ વ્યૂહાત્મક નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ વિશ્વભરમાં વધી રહેલું 'ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ' (Digital Sovereignty) છે. વર્તમાન સમયમાં સરકારો અને નિયમનકારી તંત્રો એ બાબતે અત્યંત સંવેદનશીલ બન્યા છે કે નાગરિકો અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો ડેટા કોઈપણ સંજોગોમાં દેશની ભૌગોલિક સરહદો છોડવો જોઈએ નહીં. આજે દેશો AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટેલિકોમ્યુનિકેશન કે ઉર્જા ગ્રીડની જેમ એક વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આ રેસમાં માઇક્રોસોફ્ટ એઝ્યુર, એમેઝોન વેબ સર્વિસીસ (AWS) અને ઓરેકલ જેવા હરીફો પણ ભારતમાં સક્રિય છે, પરંતુ ગૂગલ દ્વારા ભારતમાં તેના ફ્રન્ટિયર મોડેલ્સનું સ્થાનિક હોસ્ટિંગ આપવું તેને બજારમાં એક મોટી સ્પર્ધાત્મક સરસાઈ અપાવશે. 
ગૂગલ માટે ભારત એશિયાનું સૌથી મોટું અને સર્વોચ્ચ બજાર બની ગયું છે. આથી જ કંપની ભારતમાં ડેટા સેન્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવા માટે $૧૫ બિલિયન (આશરે ₹૧.૨૫ લાખ કરોડથી વધુ) ના લાંબા ગાળાના રોકાણની યોજના પર કામ કરી રહી છે. એટલું જ નહીં, ગૂગલ હવે ભારતીય ભાગીદારો સાથે મળીને દેશમાં જ AI સર્વર સિસ્ટમ્સના ઘટકોનું ઉત્પાદન અને સિસ્ટમ એસેમ્બલી કરવાની તકો પણ ચકાસી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ગૂગલે ભારતમાં "ફોરવર્ડ ડિપ્લોય્ડ એન્જિનિયરિંગ" કેન્દ્રની સ્થાપના કરી છે, જ્યાં વિશિષ્ટ એન્જિનિયરો સ્થાનિક સાહસો સાથે સીધા જોડાઈને તેમના AI પ્રોજેક્ટ્સને વાસ્તવિક ઉત્પાદનમાં બદલવામાં મદદ કરશે, જે ટીમો ભવિષ્યમાં સમગ્ર એશિયાના ગ્રાહકોને સેવા આપશે. 
આ મોટા પરિવર્તનથી ભારતીય કંપનીઓ, ખાસ કરીને બેંકો, વીમા કંપનીઓ અને હેલ્થકેર પ્રદાતાઓને સૌથી મોટો નિયમનકારી ફાયદો થશે, કારણ કે તેઓ નિયમોના ભંગના ડર વિના ગૂગલની અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી શકશે. દેશની અંદર જ પ્રોસેસિંગ થવાને કારણે લેટન્સી (ડેટા ટ્રાન્સફરનો સમય) ઘટશે, જેનાથી રીઅલ-ટાઇમ વોઇસ એજન્ટો અને ગ્રાહક સેવા આપતી એપ્લિકેશનોની ઝડપ અસાધારણ રીતે વધી જશે. ટૂંકમાં, ભારતીય કંપનીઓએ હવે વૈશ્વિક સ્તરની ઇનોવેશન ક્ષમતા અને ડેટાની સુરક્ષા વચ્ચે કોઈ સમાધાન કરવું નહીં પડે.