કોલકાતા: પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણી ૨૦૨૬ના પ્રથમ તબક્કાએ સમગ્ર દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. દાર્જિલિંગના પહાડોથી લઈને જંગલમહલના પટ્ટા સુધી ૯૨ ટકાથી વધુનું જે ઐતિહાસિક મતદાન થયું છે, તે માત્ર આંકડા નથી પરંતુ બંગાળી જનતાના ‘ભાવનાત્મક બળવા’નો સંકેત છે. વિશ્લેષકો માની રહ્યા છે કે આ વખતે મતદાન મથકો પર લાગેલી લાંબી લાઈનો સત્તા વિરોધી લહેર કરતા પણ વધુ ‘નાગરિકતા છીનવાઈ જવાની ભીતિ’નું પરિણામ છે.
SIR: ચૂંટણીનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ
ચૂંટણી પહેલા હાથ ધરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ની પ્રક્રિયા આ ચૂંટણીમાં કેન્દ્રસ્થાને રહી છે. મતદાર યાદીમાંથી ૨૭ લાખ જેટલા નામો કપાતા રાજ્યભરમાં ફફડાટ ફેલાયો હતો. ખાસ કરીને મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા મુર્શિદાબાદ અને માલદા જેવા જિલ્લાઓમાં ૯૫ ટકા સુધી મતદાન નોંધાયું છે. મમતા બેનર્જીએ આ મુદ્દાને ‘બંગાળી અસ્મિતા’ અને ‘NRC ના ભય’ સાથે જોડીને મતદારોને ભાવનાત્મક રીતે જાગૃત કરવામાં સફળતા મેળવી છે.
‘અસ્તિત્વ બચાવવા’ વતનમાં પરત ફર્યા મતદારો
આ ચૂંટણીમાં એક અજીબ નજારો જોવા મળ્યો હતો. અન્ય રાજ્યોમાં નોકરી કરતા શ્વેત કોલર કર્મચારીઓથી લઈને મજૂરો સુધીના હજારો લોકો માત્ર મત આપવા માટે પશ્ચિમ બંગાળ પાછા ફર્યા છે. તેમની પાછળનો ડર એ હતો કે જો તેઓ આ વખતે મતદાન નહીં કરે, તો તેમનું નામ કાયમ માટે યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવશે અને ભવિષ્યમાં તેમની નાગરિકતા જોખમમાં મુકાશે. રેલ્વે સ્ટેશન અને એરપોર્ટ પર ઉમટેલી ભીડ સાબિત કરે છે કે આ તેમના માટે માત્ર ચૂંટણી નથી પણ અસ્તિત્વની લડાઈ છે.
ચૂંટણી પંચ વિરુદ્ધ લોકોનો જંગ?
સામાન્ય રીતે ચૂંટણી શાસક પક્ષ અને વિરોધ પક્ષ વચ્ચે હોય છે, પરંતુ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીએ આ લડાઈને ‘લોકો વિરુદ્ધ ચૂંટણી પંચ’ માં ફેરવી દીધી છે. સ્ટ્રીટ ફાઇટર ગણાતા મમતાએ ભ્રષ્ટાચાર અને બેરોજગારી જેવા ૧૫ વર્ષના સત્તા વિરોધી મુદ્દાઓ પરથી ધ્યાન હટાવીને લોકોના ‘મતાધિકાર’ પર કેન્દ્રિત કરી દીધું છે. કેન્દ્રીય દળોની ભારે તૈનાતી અને પ્રતિબંધો છતાં લોકોએ જે રીતે બહાર આવીને મતદાન કર્યું છે, તે સંસ્થાઓ સામેનો એક પ્રકારનો વિરોધ પ્રદર્શન પણ કહી શકાય.
સાચું તોફાન હજી બાકી છે
પ્રથમ તબક્કાનું આ રેકોર્ડ મતદાન તો માત્ર શરૂઆત છે. વિશ્લેષક સાયંતન ઘોષના મતે, અસલી તોફાન ૨૯ એપ્રિલે દક્ષિણ બંગાળ અને ટીએમસીના ગઢમાં જોવા મળશે. બંગાળી મતદારોએ આ વખતે માત્ર ઉમેદવાર ચૂંટવા માટે નહીં, પરંતુ પોતાના પડોશીઓ, સગાઓ અને સમુદાયના હકોના રક્ષણ માટે એકતા દર્શાવી છે. ૨૦૨૬ની આ ચૂંટણી પશ્ચિમ બંગાળના ઈતિહાસમાં એક નિર્ણાયક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.