<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Sunday, 22nd November 2026

ધરતી પર વીજળીનું ભારણ ઘટાડવા અંતરિક્ષમાં AI ડેટા સેન્ટર: ગૂગલના પ્રોજેક્ટ સનકેચરની 2029માં ઉડાન

બ્લૂ ઓરિજિનના ન્યૂ ગ્લેન રોકેટથી સૌર ઊર્જા સંચાલિત સેટેલાઈટ્સ, ઓપ્ટિકલ લિંક અને TPU પ્રોસેસર દ્વારા કાર્ય

કેલિફોર્નિયા : ગૂગલ હવે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સના કામને ધરતીથી ઉપર અંતરિક્ષમાં લઈ જવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, અને કંપની ટૂંક સમયમાં બ્લૂ ઓરિજિનના રોકેટથી અંતરિક્ષમાં AI સાથે જોડાયેલા સેટેલાઈટ મોકલવાની છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે અંતરિક્ષમાં મળતા તડકાની ઊર્જાથી AI સિસ્ટમ ચલાવવામાં આવે, જેથી ધરતી પર વીજળી, જમીન અને ઠંડા રાખવા માટેની કૂલિંગ સિસ્ટમ પરનું ભારણ ઘટાડી શકાય. ગૂગલના આ મિશનનું નામ ‘પ્રોજેક્ટ સનકેચર’ છે, જેને 2029 ની શરૂઆતમાં ‘ન્યૂ ગ્લેન’ રોકેટથી મોકલવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. ગૂગલના પ્રોજેક્ટ સનકેચરના સિનિયર ડાયરેક્ટર ટ્રેવિસ બીલ્સનું કહેવું છે કે કંપની અંતરિક્ષમાં સૂરજથી મળતી ભરપૂર વીજળીનો ઉપયોગ કરીને AI ટેકનોલોજી ચલાવવાની તૈયારી કરી રહી છે, અને આ કામમાં બ્લૂ ઓરિજિનનો સાથ મળવો એક મોટું પગલું છે.

બ્લૂ ઓરિજિનનું ‘ન્યૂ ગ્લેન’ એક વિશાળ રોકેટ છે, જેનો એકથી વધુ વખત ઉપયોગ કરી શકાય છે, અને આ રોકેટ 2025 થી નાસાના એસ્કેપેડ મિશન તથા AST સ્પેસમોબાઈલના બ્લૂબર્ડ 7 જેવા અનેક સેટેલાઈટ્સને અંતરિક્ષમાં પહોંચાડી ચૂક્યું છે. ગૂગલના બ્લોગ મુજબ પ્રોજેક્ટ સનકેચર એક લાંબી રિસર્ચ યોજના છે, જેમાં એ જોવામાં આવી રહ્યું છે કે શું આગામી સમયમાં અંતરિક્ષમાં મોટી AI સિસ્ટમ ચલાવી શકાય તેમ છે, અને તેમાં સૌર ઊર્જાથી ચાલતા નાના સેટેલાઈટ્સનો એક સમૂહ બનાવવામાં આવશે, જેમાં ગૂગલના ખાસ પ્રોસેસર (TPUs) લાગેલા હશે તથા તેઓ પરસ્પર વાયર વગર ખાસ ઓપ્ટિકલ લિંકથી જોડાયેલા રહેશે. ન્યૂ ગ્લેન રોકેટ આ સેટેલાઈટ્સને એક ખાસ સન-સિંક્રોનસ ઓર્બિટમાં પહોંચાડશે, જ્યાં દરેક સેટેલાઈટની ક્ષમતા એક ડેટા સેન્ટર રેક જેટલી હશે.

આ પહેલા ગૂગલ અને તેના સાથી પ્લેનેટે ગત મહિને SpaceX ના ટ્રાન્સપોર્ટર-18 મિશન દ્વારા ચાર પ્રોસેસર ધરાવતો એક પ્રારંભિક સેટેલાઈટ (પ્રોટોટાઈપ) પણ મોકલ્યો હતો, અને 1 ઓક્ટોબરે બીલ્સે જણાવ્યું હતું કે સેટેલાઈટ સાથે સંપર્ક થઈ ગયો છે તથા તે યોગ્ય રીતે કામ કરી રહ્યો છે, જેનાથી અંતરિક્ષની ગરમી, ઠંડી અને રેડિયેશનનો ડેટા એકત્ર કરવામાં આવી રહ્યો છે. અંતરિક્ષમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવાની આ વિચારસરણી હવે ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, કારણ કે 2025 ના અંતમાં સ્ટારક્લાઉડ નામની કંપનીએ Nvidia H100 જેવી સિસ્ટમ મોકલીને અંતરિક્ષમાં પ્રથમ AI મોડેલ (LLM) ટ્રેન કર્યું હતું અને ગૂગલ જેમિનીનો એક હિસ્સો ચલાવ્યો હતો. સ્ટારક્લાઉડના CEO ફિલિપ જોનસ્ટનનું માનવું છે કે અંતરિક્ષમાં રાત કે ખરાબ હવામાનના અવરોધ વગર સતત તેજ તડકો મળે છે, જે આવા કામ માટે ખૂબ જ ઉત્તમ છે, જ્યારે બીજી તરફ એલન મસ્કની કંપની SpaceX એ પણ જાન્યુઆરીના અંતમાં 10 લાખ સૌર ઊર્જા વાળા સેટેલાઈટ્સ માટે અમેરિકી સંસ્થા FCC માં અરજી કરી છે અને 2027 ના અંત સુધીમાં મોટા પાયે સેટેલાઈટ બનાવવા માટે ટેક્સાસમાં એક મોટી ગીગાસેટ ફેક્ટરી તૈયાર કરી રહી છે.

હાલની સ્થિતિ અને આગામી પગલાં અંગે વાત કરીએ તો, પ્રોટોટાઈપ સેટેલાઈટ મારફતે અંતરિક્ષની ગરમી, ઠંડી અને રેડિયેશન અંગે એકત્ર કરાયેલા ડેટાના આધારે ગૂગલ અને તેના ભાગીદારો દ્વારા TPU પ્રોસેસર અને ઓપ્ટિકલ લિંકની કામગીરીનું વિશ્લેષણ ચાલી રહ્યું છે. હવે પછીના તબક્કામાં 2029 ની શરૂઆતમાં ન્યૂ ગ્લેન રોકેટ દ્વારા સન-સિંક્રોનસ ઓર્બિટમાં સેટેલાઈટ ક્લસ્ટર મોકલવાની તૈયારીઓ આગળ ધપાવવામાં આવશે, સાથોસાથ ઉદ્યોગ જગતમાં SpaceX ની ગીગાસેટ ફેક્ટરી અને સ્ટારક્લાઉડ જેવા પ્રયોગોની પ્રગતિ પર પણ નજર રાખવામાં આવશે.

(2:16 PM IST)