તા. ૨૧ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૧૨ શનિવાર
News of Saturday, 21st November 2026
૧૬૭ વર્ષ જૂના સૌથી પ્રસિદ્ધ ગણિતના કોયડાનો ઉકેલ મળ્યાનો દાવો: એન્થ્રોપિકના સંશોધકની ‘ક્લોડ’ AIની મદદથી ઐતિહાસિક સિદ્ધિની જાહેરાત
‘રીમાન હાઈપોથેસિસ’ અને તેના વ્યાપક સ્વરૂપને ઉકેલ્યાનો દાવો; કંપનીના ઐતિહાસિક IPOના બીજા જ દિવસે જાહેરાતથી ગણિત અને ટેક જગતમાં ખળભળાટ

નવી દિલ્હી: ગણિતશાસ્ત્રના ઈતિહાસમાં છેલ્લા ૧૬૭ વર્ષથી વણઉકેલાયેલા અને અત્યંત જટિલ ગણાતા ‘રીમાન હાઈપોથેસિસ’ (Riemann Hypothesis) કોયડાનો ઉકેલ મળી ગયો હોવાનો સનસનીખેજ દાવો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) કંપની એન્થ્રોપિક (Anthropic)ના એક ગણિતશાસ્ત્રીએ કર્યો છે. સંશોધક અલ્પોગે (Alpöge)ના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે કંપનીના AI ટૂલ ‘ક્લોડ’ (Claude)ની મદદથી આ સમસ્યાનો ઉકેલ મેળવ્યો છે, જેનાથી ગણિતના ‘હોલી ગ્રેઈલ’ (સૌથી દુર્લભ અને મહત્ત્વપૂર્ણ લક્ષ્ય) ગણાતા આ કોયડાના નિરાકરણની દિશામાં મોટું પગલું ભરાયું હોવાનું મનાય છે.
‘લીન’ પ્રોગ્રામિંગ ભાષામાં પુરાવો રજૂ
અહેવાલો મુજબ, અલ્પોગેએ ક્લોડ AIની મદદથી આ સાબિતીનું સ્વરૂપ ‘લીન’ (Lean) નામની પ્રોગ્રામિંગ ભાષામાં તૈયાર કર્યું છે, જેના દ્વારા ગણિતના તર્કોની કમ્પ્યુટર મારફતે ચકાસણી કરી શકાય છે. હાલ તેમણે આ જ સ્વરૂપ રજૂ કર્યું છે, કારણ કે સંપૂર્ણ લેખિત દલીલ અત્યંત લાંબી હોઈ શકે છે. તેમણે સ્વીકાર્યું છે કે આ પુરાવામાં સામેલ તમામ ગણિતની ઊંડી સમજ હજુ તેમને સંપૂર્ણપણે કેળવવાની બાકી છે અને તેઓ ભવિષ્યમાં તેને યોગ્ય રીતે લખીને રજૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ પદ્ધતિ ‘જનરલાઈઝ્ડ રીમાન હાઈપોથેસિસ’ જેવા વ્યાપક સ્વરૂપને પણ ઉકેલવા સક્ષમ હોવાનું તેમણે જણાવ્યું છે.
AI એક ટૂલ તરીકે કામ કરે છે: સંશોધકનો મત
પોતાના કાર્ય અંગે વાત કરતાં અલ્પોગેએ જણાવ્યું કે કમ્પ્યુટર તપાસણી અત્યંત ચોક્કસ અને કડક હોય છે, અને જો કમ્પ્યુટરને સંતોષ થાય તો તે સાબિતી માન્ય ગણવા માટે મજબૂત આધાર બને છે. સાથે જ તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે, “શું એનો અર્થ એ થાય કે હું તે સમજી ગયો છું? હજુ નહીં.” તેમણે AIને કોઈ ‘મશીન ગોડ’ (દૈવી શક્તિ ધરાવતા યંત્ર) માનવાને બદલે એક અત્યંત ઉપયોગી ‘ટૂલ’ (સાધન) તરીકે જોવાની વાત પર ભાર મૂક્યો હતો, જ્યાં માનવ પ્રયત્ન અને સમજણ પણ એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
ઐતિહાસિક IPO બાદ તરત જ જાહેરાત
આ જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે એન્થ્રોપિકે શેરબજારમાં પોતાનો ઐતિહાસિક IPO લોન્ચ કર્યાને માત્ર એક જ દિવસ થયો હતો. અહેવાલો મુજબ, એન્થ્રોપિકના શેર લિસ્ટિંગ સાથે જ કંપનીનું મૂલ્યાંકન ૨ ટ્રિલિયન ડોલરને પાર પહોંચ્યું હતું, જે શેરબજારના ઈતિહાસમાં સૌથી મોટી જાહેર ઓફર પૈકીની એક બની. અલ્પોગેએ જણાવ્યું કે જાહેરાત પહેલાં તેમણે કંપનીના CEO ડારિયો અમોદેઈ (Dario Amodei) સાથે ચર્ચા કરી હતી અને આ જાહેરાતના સમયને લઈને થઈ શકતી શંકા-કુશંકા અંગે પણ તેઓ વાકેફ છે.
અગાઉની સિદ્ધિઓ અને હરીફાઈ
ગણિત અને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં AIની વધતી ક્ષમતાઓ વચ્ચે આ ઘટનાને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. અગાઉ ઓગસ્ટમાં એન્થ્રોપિકે જણાવ્યું હતું કે ક્લોડના એક અનરિલીઝ્ડ વર્ઝને રીમાન હાઈપોથેસિસ સંબંધિત એક જૂના પરિણામમાં સુધારો કર્યો હતો, જોકે ત્યારે તે સંપૂર્ણ સાબિતી નહોતી. આ ઉપરાંત, બે મહિના અગાઉ હરીફ કંપની ઓપનએઆઈ (OpenAI)એ પણ પોતાના AI મોડેલ દ્વારા અન્ય એક ‘મિલેનિયમ પ્રાઈઝ પ્રોબ્લેમ’ (પ્રવાહી પદાર્થોની ગતિના સમીકરણો સંબંધિત) ઉકેલ્યાનો દાવો કર્યો હતો, જેની નિષ્ણાતો દ્વારા હજુ સંપૂર્ણ ચકાસણી ચાલી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો આ નવો દાવો સ્વતંત્ર ગણિતશાસ્ત્રીઓ દ્વારા સંપૂર્ણપણે ચકાસીને માન્ય ઠરે, તો તે ગણિત અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સના ઈતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય લખશે.
(4:43 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
