પુરી : વિશ્વપ્રસિદ્ધ ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા (Puri Rath Yatra 2026) ના પવિત્ર અવસરે દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ઓડિશાના પુરી શહેરમાં ઉમટી પડે છે. મહાપ્રભુ જગન્નાથ, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાજીના રથના દર્શન કરવા એ જીવનનો એક લહાવો છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે પુરી માત્ર જગન્નાથ મંદિર પૂરતું સીમિત નથી? આ પવિત્ર નગરીમાં એવા અનેક પ્રાચીન અને આધ્યાત્મિક સ્થળો આવેલા છે, જેનો સંબંધ સીધો ભગવાન જગન્નાથની લીલાઓ સાથે છે. જો તમે આ રથયાત્રા દરમિયાન પુરી જવાની યોજના બનાવી રહ્યા છો, તો મુખ્ય મંદિર સિવાય આ ટોચના ધાર્મિક સ્થળોની મુલાકાત લઈને તમારી યાત્રાને વધુ રસપ્રદ અને યાદગાર બનાવી શકો છો.

ભગવાન જગન્નાથનું મોસાળ: પવિત્ર ગુન્ડિચા મંદિર (Gundicha Temple)

જગન્નાથ મંદિરથી અંદાજે ૩ કિલોમીટર દૂર આવેલું ગુન્ડિચા મંદિર રથયાત્રાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આ મંદિરને ભગવાન જગન્નાથના માસીનું ઘર એટલે કે મોસાળ માનવામાં આવે છે. રથયાત્રાના દિવસે ભગવાન પોતાના મુખ્ય મંદિરમાંથી નીકળીને રથમાં સવાર થઈને અહીં આવે છે અને નવ દિવસ સુધી રોકાય છે. રથયાત્રા દરમિયાન આ મંદિરની ભવ્યતા અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણ જોવા જેવું હોય છે. આ સિવાય, ભગવાનના રથયાત્રાના આગમન પહેલાં થતું 'નરેન્દ્ર સરોવર' (Narendra Tank) નું ચંદન ચંદનયાત્રાનું મહત્વ પણ ઘણું છે, જ્યાં પ્રભુ નૌકાવિહાર કરે છે.

લોકનાથ મંદિર અને અષ્ટચંડીના દર્શન

પુરીમાં ભગવાન શિવનું અત્યંત પ્રાચીન એવું 'લોકનાથ મંદિર' (Lokenath Temple) આવેલું છે. એવી માન્યતા છે કે અહીં પ્રભુ જગન્નાથ પોતે લિંગ સ્વરૂપે બિરાજમાન મહાદેવની પૂજા કરે છે. આ મંદિરનું શિવલિંગ આખું વર્ષ પાણીમાં ડૂબેલું રહે છે અને માત્ર શિવરાત્રીના દિવસે જ તેના દર્શન થાય છે. આ સિવાય પુરીની રક્ષા કરતી આઠ દેવીઓ એટલે કે 'અષ્ટચંડી' ના મંદિરો અને પવિત્ર 'બેડી હનુમાન' (Bedi Hanuman) નું મંદિર પણ ભક્તો માટે આસ્થાનું મોટું કેન્દ્ર છે, જે સમુદ્રના મોજાઓથી પુરી નગરીનું રક્ષણ કરે છે.

પંચતીર્થ અને સમુદ્ર તટનો આધ્યાત્મિક સંગમ

પુરીની યાત્રા ત્યાં સુધી અધૂરી ગણાય છે જ્યાં સુધી તમે અહીંના 'પંચતીર્થ' એટલે કે પાંચ પવિત્ર જળાશયોમાં સ્નાન કે દર્શન ન કરો. આમાં ઇન્દ્રદ્યુમ્ન સરોવર, માર્કંડેય સરોવર, શ્વેતગંગા અને ખુદ મહોદધિ (પુરીનો સમુદ્ર કિનારો) નો સમાવેશ થાય છે. સાંજના સમયે પુરીના દરિયાકિનારે થતી મહાઆરતી સહેલાણીઓ અને ભક્તોના મનને અદ્ભુત શાંતિ આપે છે. તો આ વખતે રથયાત્રાના પર્વે પુરી જાવ, ત્યારે જગન્નાથજીના દર્શનની સાથે આ દિવ્ય સ્થાનોનો મહિમા પણ જરૂર અનુભવજો.