નવી દિલ્હી : આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આધુનિક યુગમાં જ્યાં દુનિયાભરની ટેક કંપનીઓ વધુ પાવરફુલ મોડેલ્સ અને વિશાળ ડેટા સેન્ટરો બનાવવાની હોડમાં લાગી છે, ત્યાં પૃથ્વી પર તેની ઘાતક આબોહવા અસરો (Climate Impact) ને રોકવા માટે પણ પ્રથમ વખત એક મોટી ક્રાંતિ જોવા મળી છે. વિશ્વના અગ્રણી AI સ્ટાર્ટઅપ્સમાંના એક એવા 'એન્થ્રોપિક' (Anthropic) એ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સામે લડતી વૈશ્વિક સંસ્થા 'ફ્રન્ટિયર' (Frontier) સાથે હાથ મિલાવ્યા છે. આ સાથે જ એન્થ્રોપિક આ પ્રતિષ્ઠિત જૂથમાં જોડાનારી દુનિયાની સૌથી પહેલી શુદ્ધ AI કંપની બની ગઈ છે. આ જોડાણ સાથે જ કંપનીએ વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2) દૂર કરવાની આધુનિક ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે $૯૧૫ મિલિયન (આશરે ૯૧.૫ કરોડ ડોલર) ના ભંડોળની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી ફ્રન્ટિયરનું કુલ વચનબદ્ધ ભંડોળ વધીને $૧.૮ બિલિયન થઈ ગયું છે.
પર્યાવરણીય તપાસ વચ્ચે એન્થ્રોપિકનો યુ-ટર્ન કેમ મહત્વનો?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી એઆઈ સિસ્ટમ્સમાં વપરાતી પ્રચંડ ઉર્જા, કમ્પ્યુટિંગ પાવર, પાણીનો વપરાશ અને તેનાથી ઉત્સર્જિત થતા કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ પર વૈશ્વિક સ્તરે ઉગ્ર ચર્ચા અને તપાસ ચાલી રહી છે. અત્યાર સુધી ગૂગલ, માઇક્રોસોફ્ટ અને મેટા જેવી કંપનીઓ પર્યાવરણીય અહેવાલો જાહેર કરતી હતી, પરંતુ ક્લાઉડ એઆઈ આસિસ્ટન્ટ (Claude AI) બનાવતી કંપની એન્થ્રોપિક આવા આબોહવા સંબંધિત વૈશ્વિક મંચોથી દૂર જ રહેતી હતી. કંપની અત્યાર સુધી પરંપરાગત અને નવીનીકરણીય ઉર્જાના મિશ્રણ વાળી 'ઉપરોક્ત તમામ' (All of the above) નીતિ પર ચાલતી હતી. આ સ્થિતિમાં ફ્રન્ટિયર જેવી મોટી સંસ્થામાં સભ્યપદ મેળવવાનો તેનો આ નિર્ણય સમગ્ર AI ઉદ્યોગ માટે એક મોટી આબોહવા-કેન્દ્રિત પહેલ અને પરિવર્તનનો સંકેત માનવામાં આવે છે.
ખરેખર શું કરે છે આ 'ફ્રન્ટિયર' સંસ્થા?
તમને જણાવી દઈએ કે, વાતાવરણમાંથી કાર્બન દૂર કરવાના ઉદ્યોગને મોટા પાયે સ્કેલ કરવા માટે ગૂગલ (Google), સ્ટ્રાઇપ (Stripe) અને શોપિફાય (Shopify) જેવી દિગ્ગજ ટેકનોલોજી કંપનીઓએ સાથે મળીને 'Frontier' પ્લેટફોર્મ લોન્ચ કર્યું હતું. આ સંસ્થા હવામાંથી સીધો કાર્બન શોષી લેતી 'ડાયરેક્ટ એર કેપ્ચર', પથ્થરોના વિઘટનથી કાર્બન ઘટાડતી 'ઉન્નત રોક વેધરિંગ', 'બાયો-ઓઇલ' અને સમુદ્ર-આધારિત વૈજ્ઞાનિક ટેકનોલોજી વિકસાવતી કંપનીઓને શોધીને તેમને લાંબા ગાળાના ભંડોળના કરારો પૂરા પાડે છે. વર્ષ ૨૦૨૨ માં તેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ફ્રન્ટિયર ૫૦ થી વધુ અદ્યતન પ્રોજેક્ટ્સમાં આશરે $૭૦૦ મિલિયન ચૂકવીને ૧.૮ મિલિયન ટન કાર્બન દૂર કરવાનો રેકોર્ડ કરાર કરી ચૂકી છે.
"આબોહવા વૈજ્ઞાનિકો અને આંતર-સરકારી પેનલ (IPCC) ના મતે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અટકાવવા માટે માત્ર ઉત્સર્જન ઘટાડવું પૂરતું નથી, પરંતુ હવામાં રહેલા ઝેરી કાર્બનને કાયમી ધોરણે દૂર કરવો પડશે. એન્થ્રોપિકના નવા ફંડિંગ સાથે હવે ફ્રન્ટિયર વાર્ષિક ૧ અબજ મેટ્રિક ટન કાર્બન દૂર કરવાની અસાધારણ ક્ષમતા ધરાવતા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર આગામી ૮ થી ૧૦ વર્ષ માટે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે."
— વૈશ્વિક પર્યાવરણ અહેવાલ
સુસ્થિર (Sustainable) આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું ભવિષ્ય
હાલમાં ગૂગલ, એમેઝોન અને મેટા જેવી અબજોપતિ કંપનીઓ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની ભારે માંગને સંતોષવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે કરોડો ડોલરના નવા ડેટા સેન્ટરો ઊભા કરી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં એન્થ્રોપિકનું આ કદમ સાબિત કરે છે કે હવે ગ્રીન ટેકનોલોજીને અપનાવ્યા વગર એઆઈ ઉદ્યોગનું ટકી રહેવું અશક્ય છે. આનાથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું ભવિષ્ય હવે માત્ર તેની ગણતરી કરવાની અદભુત ક્ષમતા (Computing Power) પર નહીં, પરંતુ તે પાવર પૃથ્વીને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર કેટલી ટકાઉ અને શુદ્ધ રીતે ઉત્પન્ન થાય છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.