મુંબઈ: તા.14 સામાન્ય નાગરિકો અને વેપારીઓ માટે એક રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટે એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈપણ કાયદેસરની પ્રક્રિયા અનુસર્યા વિના કોઈનું બેંક ખાતું ફ્રીઝ કરવું ગેરકાયદેસર છે. અદાલતે આ મામલે કડક વલણ અપનાવીને મનસ્વી રીતે આદેશ આપનાર અધિકારી પર ₹25,000નો વ્યક્તિગત દંડ પણ ફટકાર્યો છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
જસ્ટિસ જી.એસ. કુલકર્ણી અને આરતી સાઠેની ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ રાજ્યના ટેક્સ વિભાગ દ્વારા કરાયેલી કાર્યવાહી વિરુદ્ધ અરજી કરવામાં આવી હતી. ૨૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ જીએસટી અધિકારીઓએ પૂરતી નોટિસ કે કારણ આપ્યા વિના જ એક વેપારીનું ખાતું કામચલાઉ ધોરણે જપ્ત કરી લીધું હતું. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે તેણે વૈકલ્પિક સુરક્ષા (Security) આપવાની તૈયારી બતાવી હોવા છતાં અધિકારીઓએ તેને નજરઅંદાજ કરી ખાતું ફ્રીઝ કરી દીધું હતું.
અદાલતની આકરી ટિપ્પણી
હાઈકોર્ટે અવલોકન કર્યું કે બેંક ખાતું ફ્રીઝ કરવાની સત્તા અત્યંત કઠોર છે અને તેનો ઉપયોગ કરતી વખતે અધિકારીઓએ કાયદાની મર્યાદામાં રહેવું જોઈએ. કોર્ટે જણાવ્યું કે, "ત્રણ મહિના સુધી ખાતું ફ્રીઝ રાખવું એ કોઈના વ્યવસાયને ઠપ કરવા સમાન છે. આ બંધારણની કલમ 300A હેઠળ મળેલી મિલકતની સુરક્ષાના અધિકારનું સીધું ઉલ્લંઘન છે." અદાલતે વધુમાં ઉમેર્યું કે કોઈ નક્કર આધાર વગર મનસ્વી રીતે કરાયેલી આવી કાર્યવાહી કાયદાના શાસનમાં સ્વીકાર્ય નથી.
અધિકારીને દંડ અને આદેશ રદ
માત્ર ખાતું ખોલવાનો આદેશ આપવો પૂરતો નથી તેમ માનીને, કોર્ટે સંબંધિત સંયુક્ત કમિશનર (Joint Commissioner) ને 'મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય કાનૂની સેવા સત્તામંડળ'માં ₹25,000 જમા કરાવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ચુકાદો એવા તમામ સરકારી વિભાગો માટે ચેતવણી સમાન છે જેઓ કાયદાકીય પ્રક્રિયાની ઐસીતૈસી કરીને ઉતાવળે પગલાં ભરે છે.
આ ચુકાદાથી વેપારી આલમમાં ખુશીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે, કારણ કે ઘણીવાર ટેક્સ વિભાગની આવી આકરી કાર્યવાહીને કારણે ચાલુ વ્યવસાયમાં મોટી આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી હોય છે.