નવી દિલ્‍હી તા.૨૨: UPI-સંબંધિત ખર્ચાઓ અંગે નાના વેપારીઓ માટે રાહતની આશા છે. ૭ ઓક્‍ટોબરના રોજ GST કાઉન્‍સિલની બેઠકમાં કેટલાક ઉચ્‍ચ-મૂલ્‍યના UPI વ્‍યવહારો પર વસૂલવામાં આવતા મર્ચન્‍ટ ડિસ્‍કાઉન્‍ટ રેટ (MDR) પર GST રાહતના વિકલ્‍પ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. આ મુદ્દો ખાસ કરીને નાના વ્‍યવસાયો માટે મહત્‍વપૂર્ણ છે જેઓ GST હેઠળ નોંધાયેલા નથી અને તેથી ઇનપુટ ટેક્‍સ ક્રેડિટ (ITC) નો લાભ લઈ શકતા નથી.

GST નિયમો હેઠળ, રૂા.૪૦ લાખથી ઓછા વાર્ષિક ટર્નઓવરવાળા માલસામાનનો વેપાર કરતા વ્‍યવસાયો અને રૂા.૨૦ લાખથી ઓછા ટર્નઓવરવાળા સેવાઓનો વેપાર કરતા વ્‍યવસાયોને GST નોંધણીમાંથી મુક્‍તિ આપવામાં આવી છે. આ વ્‍યવસાયો સામાન્‍ય રીતે ITCનો દાવો કરી શકતા નથી. તેથી, જો UPI વ્‍યવહારો પર MDR પર GST લાદવામાં આવે છે, તો આ કર તેમના માટે સીધો વ્‍યવસાય ખર્ચ બની શકે છે.

પ્રસ્‍તાવિત સિસ્‍ટમ મુજબ, ૧૫ ઓક્‍ટોબરથી, રૂા. ૨,૦૦૦ થી વધુના ચોક્કસ વ્‍યક્‍તિ-થી-વેપારી (P2M) શ્‍ભ્‍ત્‍ વ્‍યવહારો પર ૦.૪% MDR લાગુ થશે. આ MDR પર ૧૮% GST વસૂલવામાં આવશે, સમગ્ર વ્‍યવહાર મૂલ્‍ય પર નહીં. MDR વેપારી દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે અને બેંક સાથે સમાધાન દરમિયાન સીધો કાપવામાં આવે છે. જો કે, રૂા.૨,૦૦૦ થી વધુના બધા UPI વ્‍યવહારો પર સમાન દર લાગુ થશે નહીં. રેલ્‍વે, કૃષિ અને શિક્ષણ સંબંધિત ચોક્કસ વ્‍યવહારો માટે રૂા. ૫નો ફલેટ MDR પ્રસ્‍તાવિત છે.

GST-રજિસ્‍ટર્ડ વ્‍યવસાયો માટે પરિસ્‍થિતિ અલગ હોઈ શકે છે. જો તેઓ GST હેઠળ નોંધાયેલા હોય અને બિન-મુક્‍તિ માલ અથવા સેવાઓ સપ્‍લાય કરે છે, તો MDR પર ચૂકવવામાં આવેલ GST ITC દ્વારા સરભર કરી શકાય છે. આવા કિસ્‍સાઓમાં, GST વ્‍યવસાયનો અંતિમ ખર્ચ ન બની શકે. બીજી બાજુ, GST નોંધણી વિનાના નાના વ્‍યવસાયો આ ટેક્‍સ ક્રેડિટનો લાભ મેળવી શકતા નથી, જેના પરિણામે MDR પર વધારાનો GST લાગી શકે છે.

કર નિષ્‍ણાતો કહે છે કે બધા વ્‍યવસાયો પર UPI MDR પર એક સમાન GST શાસન લાગુ કરવું અયોગ્‍ય રહેશે. AKM ગ્‍લોબલના પરોક્ષ કર નિષ્‍ણાત ઇકેશ નાગપાલના મતે, એવા વ્‍યવસાયો માટે સ્‍પષ્ટ ઉકેલની જરૂર છે જે GST નોંધાયેલા નથી પરંતુ MDR શાસન હેઠળ GST બોજ સહન કરી શકે છે. નિષ્‍ણાતોએ એમ પણ કહ્યું છે કે ઇન્‍વોઇસ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવી જોઈએ જેથી નાના વ્‍યવસાયોને કર પ્રણાલીને સમજવામાં અને તેનું પાલન કરવામાં મુશ્‍કેલીઓનો સામનો ન કરવો પડે.

વધુમાં, નિષ્‍ણાતો MDR ની કરપાત્ર રકમ અંગે GST કાઉન્‍સિલ પાસેથી સ્‍પષ્ટતાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. પ્રશ્ન એ છે કે શું GST ફક્‍ત વાસ્‍તવિક MDR પર જ વસૂલવામાં આવશે કે તેની ગણતરી નિર્ધારિત MDR માળખાના આધારે કરવામાં આવશે. તે પણ સ્‍પષ્ટ કરવું જરૂરી રહેશે કે જાહેર કરાયેલ MDR GST સહિત છે કે GST સિવાય. આવી સ્‍પષ્ટતા બિલિગ, ટેક્‍સ ગણતરી અને ITC સંબંધિત વિવાદોને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. હવે, નાના વ્‍યવસાયો અને ડિજિટલ ચુકવણી વ્‍યવસાયો ૭ ઓક્‍ટોબરની બેઠકમાં આ મુદ્દા પરના નિર્ણય પર નજીકથી નજર રાખશે