મુંબઈ: ભારતમાં આઈફોન (iPhone), આઈપેડ (iPad) અને મેકબુક (MacBook) વાપરતા કરોડો ગ્રાહકો માટે એક અત્યંત રાહતના અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. વૈશ્વિક ટેક જાયન્ટ એપલ (Apple) કંપનીએ પૂરા પાંચ વર્ષના લાંબા વિરામ બાદ ભારતમાં પોતાના પ્લેટફોર્મ પર એપ સ્ટોર (App Store) ખરીદી અને આઈક્લાઉડ (iCloud) સ્ટોરેજ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ડેબિટ અને ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા પેમેન્ટ સ્વીકારવાની સુવિધા ફરી એકવાર શરૂ કરી દીધી છે. હાલના તબક્કે આ આધુનિક સુવિધાનું પરીક્ષણ (Testing) દેશના પસંદગીના યુઝર્સના એક નાના જૂથ સાથે કરવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ કંપનીના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આગામી થોડા જ મહિનાઓમાં તેને દેશના તમામ યુઝર્સ માટે વ્યાપક સ્તરે રોલ-આઉટ (શરૂ) કરી દેવામાં આવશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, વર્ષ ૨૦૨૧માં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા ઓનલાઈન નાણાકીય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે કાર્ડ ટોકનાઇઝેશન (Card Tokenisation) અને રિકરિંગ પેમેન્ટ (દર મહિને કપાતી રકમ) ના નિયમોમાં મોટા સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા. આરબીઆઈના આ કડક નિયમો લાગુ થયા બાદ એપલે તાત્કાલિક ધોરણે ભારતમાં કાર્ડ પેમેન્ટ સિસ્ટમ બંધ કરી દીધી હતી. ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી ભારતીય યુઝર્સ પાસે એપલ આઈડી (Apple ID) માં ચૂકવણી કરવા માટે માત્ર યુપીઆઈ (UPI) અને નેટ બેંકિંગ (Net Banking) ના જ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ રહ્યા હતા. પરંતુ હવે, એપલે આરબીઆઈની તમામ ગાઈડલાઈન્સનું પાલન કરીને પોતાના પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં જરૂરી ફેરફારો કરી દીધા હોવાથી કાર્ડ સપોર્ટ પાછો ફર્યો છે.
એપલે શા માટે અચાનક કાર્ડ પેમેન્ટ્સ બંધ કરવું પડ્યું હતું? આરબીઆઈ (RBI) દ્વારા ગ્રાહકોના હિતમાં રિકરિંગ ઓનલાઈન વ્યવહારો માટે અત્યંત કડક સુરક્ષા માળખું રજૂ કરાયું હતું. આ નવા માળખા હેઠળ કોઈપણ ડિજિટલ વેપારી કે એપ માટે દર મહિને ઓટોમેટિક પૈસા કાપવા માટે નવા ઈ-મેન્ડેટ (e-mandate) રજીસ્ટર કરવા ફરજિયાત બન્યા હતા. એટલું જ નહીં, દરેક રિકરિંગ ચાર્જ માટે 'ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન' (Two-Factor Verification) અને ગ્રાહકની પૂર્વ મંજૂરી પણ અનિવાર્ય કરાઈ હતી. ખાસ કરીને ₹૫,૦૦૦થી વધુની રકમની ચૂકવણી માટે ગ્રાહકોએ ઓટીપી (OTP) અને સીવીવી (CVV) નંબર નાખીને ટ્રાન્ઝેક્શન જાતે પ્રમાણિત કરવું પડે તેવો નિયમ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
તે સમયે આ જટિલ નિયમોને તુરંત અપનાવવાને બદલે એપલે ભારતમાં કાર્ડ આધારિત તમામ રિકરિંગ પેમેન્ટ્સ અટકાવી દીધા હતા અને યુપીઆઈ (UPI) ને પ્રાથમિક ઓપ્શન બનાવ્યો હતો. હાલમાં પ્રાપ્ત અહેવાલો અનુસાર, એપલ કંપની આરબીઆઈની ઈ-મેન્ડેટ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા અને ગ્રાહકોને સબસ્ક્રિપ્શન ચૂકવણીમાં વધુ સરળતા આપવા માટે 'UPI AutoPay' (યુપીઆઈ ઓટોપે) સુવિધાને પણ ઈન્ટીગ્રેટ કરવા પર કામ કરી રહી છે. જોકે, આ નવી યુપીઆઈ ઓટોપે સુવિધાને ભારતીય બેંકિંગ નિયામકો તરફથી અંતિમ મંજૂરી મળવાની હજુ બાકી છે, પરંતુ ક્રેડિટ-ડેબિટ કાર્ડ ધારકો માટે હવે એપ સ્ટોરનો ઉપયોગ કરવો પહેલાં જેવો જ આસાન બની જશે.