પટણા:  બિહારના રાજકારણમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે, જ્યાં સત્તાના કેન્દ્રમાં અત્યારે માત્ર વિકાસ નહીં પણ 'જાતિગત સંતુલન' સર્વોપરી દેખાય છે. સમ્રાટ ચૌધરીના નેતૃત્વમાં શપથ લેનારા ૩૨ મંત્રીઓની યાદી ચીલાચાલુ રાજકારણથી ઉપર ઉઠીને એક ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ રહી છે. મંત્રીમંડળમાં OBC અને EBC સમુદાયોને સિંહફાળો આપીને સરકારે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે આગામી ચૂંટણીઓ સામાજિક સમીકરણોના પાયા પર જ લડાશે. સમ્રાટ ચૌધરી પોતે કોઈરી સમુદાયના હોવા છતાં, યાદવ અને ભૂમિહાર નેતાઓને નાયબ મુખ્યમંત્રી પદ આપીને ભાજપે દરેક મોટા મતના હિસ્સાને સાચવી લીધો છે.

ભાજપ અને JDU બંનેએ આ વખતે 'માઈક્રો-લેવલ' રણનીતિ અપનાવી છે. ભાજપે રામ કૃપાલ યાદવ અને દિલીપ જયસ્વાલ જેવા ઓબીસી ચહેરાઓ સાથે ઉચ્ચ જાતિના સંજય ટાઈગર અને વિજય સિંહાને જોડીને 'સર્વસમાજ'નો દેખાવ કર્યો છે. સૌથી વધુ ચોંકાવનારો વળાંક JDU તરફથી આવ્યો છે, જ્યાં નીતિશ કુમારના પુત્ર નિશાંત કુમારનો મંત્રીમંડળમાં સમાવેશ કરીને કુર્મી મતોના ગઢને વધુ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ થયો છે. આ ઉપરાંત, દલિત સમુદાયમાંથી અશોક ચૌધરી અને રત્નેશ સદા જેવા દિગ્ગજોને સ્થાન આપીને પછાત વર્ગોમાં પોતાની પકડ જાળવી રાખવાનો પક્ષે દાવ રમ્યો છે.

સત્તાની વહેંચણીમાં સાથી પક્ષોને પણ અન્યાય ન થાય તેનું પૂરતું ધ્યાન રખાયું છે. ચિરાગ પાસવાનની LJP (રામવિલાસ), જીતન રામ માંઝીની HAM અને દીપક પ્રકાશની RLM ને મંત્રીમંડળમાં સ્થાન આપીને ગઠબંધનની એકતાનો મજબૂત સંદેશ અપાયો છે. આ મંત્રીમંડળ માત્ર વહીવટ ચલાવવા માટે નથી, પણ વિપક્ષી ગઠબંધનના વોટબેંકના કિલ્લાઓને તોડવા માટેનું એક સચોટ હથિયાર હોય તેવું જણાય છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ સામાજિક 'કેમિસ્ટ્રી' આવનારી ચૂંટણીઓમાં મતોના પરિવર્તનમાં કેટલી સફળ રહે છે.