​નવી દિલ્હી/અમૃતસર : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ નજીક આકાશમાં એક મોટી સંભવિત આફત અને સરહદી વિવાદ ટળ્યો હોવાની સનસનાટીપૂર્ણ વિગતો સામે આવી છે. દિલ્હીથી પંજાબના અમૃતસર જઈ રહેલી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI479 ગત ૨૨ જૂનના રોજ રાત્રે શ્રી ગુરુ રામદાસજી આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કરવાની તૈયારીમાં હતી, ત્યારે અચાનક ટેકનિકલ કારણોસર અથવા ખરાબ હવામાન/ટ્રાફિકને લીધે પાયલોટે છેલ્લી ઘડીએ લેન્ડિંગ રદ કરીને વિમાનને ફરી હવામાં ઉપર લઈ જવાની ‘ગો-અરાઉન્ડ’ પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન એરબસ A-321 વિમાન ભારતની સરહદ વટાવીને પાકિસ્તાનની હવાઈ સીમામાં (એરસ્પેસ) પ્રવેશી જતાં બંને દેશોના ઉડ્ડયન તંત્રમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ હતી.

​એર ઇન્ડિયા દ્વારા સત્તાવાર રીતે જારી કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, આ ઘટના ૨૨ જૂનની રાત્રે બની હતી. ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ ડેટા અને પ્રાથમિક અહેવાલો મુજબ, અમૃતસર એરપોર્ટ પર એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) દ્વારા પાયલોટને '૧૩ DME' (ડિસ્ટન્સ મેઝરિંગ ઇક્વિપમેન્ટ) પર હોલ્ડ કરવા અર્થાત હવામાં જ પ્રતીક્ષા કરવા માટે સૂચના આપવામાં આવી હતી. જોકે, લેન્ડિંગના નિષ્ફળ પ્રયાસ બાદ વિમાનને ફરી ઊંચાઈ પર લઈ જતી વખતે (Missed Approach) વિમાને ડાબી બાજુ વળાંક લીધો હતો અને તે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પાર કરીને પાકિસ્તાની સરહદમાં 'માર્જિનલી ઇન્ફ્રિન્જ્ડ' એટલે કે થોડા અંતર સુધી અંદર ઘૂસી ગયું હતું.

​વિમાન પાકિસ્તાનની એરસ્પેસમાં પ્રવેશતાં જ લાહોર એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) ની રડાર સિસ્ટમ સક્રિય થઈ ગઈ હતી. લાહોર એટીસીએ તત્કાલ રેડિયો ફ્રીક્વન્સી પર ભારતીય પાયલોટનો સંપર્ક સાધીને પ્રોટોકોલ મુજબ એલર્ટ જાહેર કર્યું હતું અને ચેતવણી આપી હતી. લાહોર એટીસી તરફથી ચેતવણી મળતાં જ વિમાનના ક્રૂ મેમ્બર્સે સમયસૂચકતા વાપરીને તુરંત જ વિમાનને 'યુ-ટર્ન' કરાવ્યો હતો અને સુરક્ષિત રીતે ભારતીય એરસ્પેસમાં પાછું વાળ્યું હતું.

​ત્યારબાદ અમૃતસર એરપોર્ટ પર ભારે એર ટ્રાફિક જામ હોવાના કારણે અને બળતણની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વિમાનને અમૃતસર ઉતારવાને બદલે તાત્કાલિક નવી દિલ્હી તરફ ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યું હતું. નવી દિલ્હી ખાતે વિમાનનું સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કરાયા બાદ ટેકનિકલ સ્ટાફ દ્વારા તેની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવી હતી અને ઇંધણ ભરવામાં આવ્યું હતું. તમામ કાયદાકીય અને સુરક્ષા પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કર્યા બાદ આ ફ્લાઇટ દિલ્હીથી ફરી રવાના થઈ હતી અને નિયત સમય કરતાં આશરે ચાર કલાક મોડી, એટલે કે મંગળવારે વહેલી સવારે ૨:૧૦ વાગ્યે અમૃતસર ખાતે સફળતાપૂર્વક લેન્ડ થઈ શકી હતી, જેનાથી મુસાફરો અને એરલાઇન સત્તાવાળાઓએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો.

​ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે જમ્મુ-કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો અત્યંત તંગ છે. પાકિસ્તાને એપ્રિલ ૨૦૨૫થી ભારતીય વિમાનો માટે પોતાની એરસ્પેસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે, જે પ્રતિબંધ તાજેતરમાં જ વધુ એક મહિના માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે. આવા સંવેદનશીલ સમયમાં ભારતીય પેસેન્જર વિમાન પાકિસ્તાની સીમામાં પ્રવેશી જવાની ઘટનાને ઉડ્ડયન નિયામક સંસ્થાઓ અત્યંત ગંભીરતાથી લઈ રહી છે.

​એર ઇન્ડિયાના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું છે કે, "આ ઘટના અંગે નાગરિક ઉડ્ડયન નિયામક સત્તાધિકારીઓને (DGCA) રિપોર્ટ સબમિટ કરી દેવામાં આવ્યો છે અને કંપની કક્ષાએ પણ આંતરિક ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે કે આખરે કયા સંજોગોમાં વિમાન એટીસીની સૂચનાઓનું પાલન ન કરી શક્યું અને રૂટ ડાયવર્ટ થયો. એર ઇન્ડિયા માટે મુસાફરો અને ક્રૂની સુરક્ષા હંમેશાં સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા રહેશે." બીજી તરફ, ઉડ્ડયન ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે સરહદી વિસ્તારોમાં ખરાબ હવામાન અથવા ગો-અરાઉન્ડ પ્રક્રિયા વખતે પવનની ગતિના કારણે વિમાન થોડું ફંટાઈ જવું અવારનવાર બનતું હોય છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને પ્રોટોકોલ હેઠળ બંને દેશોના એટીસી વચ્ચે યોગ્ય સમન્વય હોવાના કારણે આ મામલો શાંતિપૂર્ણ રીતે થાળે પડી ગયો હતો.