પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં વધતી હિંસા ચીનના મહત્વાકાંક્ષી વિદેશી રોકાણ કાર્યક્રમ, ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC) માટે એક મોટો પડકાર ઉભો કરી રહી છે. સ્વતંત્ર બલુચિસ્તાન માટે બલુચિસ્તાન અલગતાવાદી જૂથોના તાજેતરના દાવાએ સુરક્ષા પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી છે, જે ચીનના માળખાકીય સુવિધાઓ, ખાણકામ અને બંદર પ્રોજેક્ટ્સ માટે નોંધપાત્ર ખતરો ઉભો કરે છે.

   બલુચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પ્રાંત છે અને ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન સાથે સરહદ ધરાવે છે. આ પ્રદેશ, જે અરબી સમુદ્ર સુધી પહોંચ પૂરો પાડે છે, તે ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ (BRI)નો મુખ્ય ઘટક છે. ચીને રસ્તાઓ, ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ, ઔદ્યોગિક માળખાગત સુવિધાઓ અને ગ્વાદર બંદરના વિકાસમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. વધુમાં, આ પ્રદેશ તાંબુ, સોનું અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ખનિજોથી સમૃદ્ધ છે, જેને ચીન તેની ઔદ્યોગિક અને તકનીકી વ્યૂહરચના માટે મહત્વપૂર્ણ માને છે.

   ચીને કલ્પના કરી હતી કે ગ્વાદર બંદર પાકિસ્તાનને પ્રાદેશિક વેપાર કેન્દ્રમાં પરિવર્તિત કરશે અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા તરફના લાંબા અંતરના દરિયાઈ માર્ગો પર તેની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે. જોકે, અપેક્ષા મુજબ વ્યાપારી પ્રવૃત્તિમાં વધારો થયો નથી. મર્યાદિત કાર્ગો, નબળી કનેક્ટિવિટી અને સતત સુરક્ષા પડકારોએ પ્રોજેક્ટની પ્રગતિ ધીમી કરી છે. ગ્વાદરને હવે વ્યસ્ત વાણિજ્યિક બંદર કરતાં વધુ રક્ષિત વ્યૂહાત્મક સ્થાન તરીકે જોવામાં આવે છે.

   CPEC ની સફળતા સુરક્ષિત પરિવહન નેટવર્ક, સ્થિર સ્થાનિક વાતાવરણ અને અવિરત લોજિસ્ટિક્સ પર આધારિત હતી. જો કે, હાઇવે, રેલ્વે, સુરક્ષા કાફલાઓ અને ચીની નાગરિકો પર વારંવાર થયેલા હુમલાઓએ પાકિસ્તાનને પ્રોજેક્ટના વિસ્તરણ કરતાં તેની સુરક્ષા માટે વધુ સંસાધનો સમર્પિત કરવાની ફરજ પાડી છે. જો હિંસા ચાલુ રહે, તો ચીન નવા રોકાણો કરતાં હાલના પ્રોજેક્ટ્સની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.

  બ્રિટિશ અખબાર ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, ચીન દ્વારા સંચાલિત પાકિસ્તાનની સૌથી મોટી ઓપરેટિંગ કોપર-સોના ખાણ, સૈંદક કોપર-ગોલ્ડ પ્રોજેક્ટે ચેતવણી આપી છે કે જો સુરક્ષા સ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય તો તેને ઉત્પાદન બંધ કરવું પડી શકે છે.

  29 જૂને પાકિસ્તાનના ઉર્જા મંત્રાલયને મોકલવામાં આવેલા પત્રમાં, કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે સતત હુમલાઓ અને નબળી કાયદો અને વ્યવસ્થા સાધનો અને ઉત્પાદન સામગ્રીના પુરવઠાને અસર કરી રહી છે. જો પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો એક મહિનાની અંદર કામગીરી ચાલુ રાખવી મુશ્કેલ બનશે. કંપનીએ રોડ ટ્રાફિકને "અત્યંત ખતરનાક" ગણાવ્યો.

   તાજેતરના મહિનાઓમાં બલુચિસ્તાનમાં આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થયો છે. મે મહિનામાં, ક્વેટા નજીક રેલ્વે લાઇન પાસે થયેલા વિસ્ફોટમાં 20 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા. ગયા વર્ષે અનેક હુમલાઓમાં ડઝનેક લોકો માર્યા ગયા છે. ખાણકામ ક્ષેત્રના સભ્યોએ પણ સૈંદક અને રેકો દિક જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

  પાકિસ્તાન વિદેશી રોકાણકારોને સંપૂર્ણ સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે તેની પ્રતિબદ્ધતા જાળવી રાખે છે. પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તા લેફ્ટનન્ટ જનરલ અહેમદ શરીફ ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર, જુલાઈના પહેલા અઠવાડિયામાં બલુચિસ્તાનમાં આતંકવાદી હુમલામાં સુરક્ષા કર્મચારીઓ સહિત 42 લોકો માર્યા ગયા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સેના આતંકવાદીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનું ચાલુ રાખશે

   છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, પાકિસ્તાનમાં ચીની નાગરિકો પર અનેક હુમલાઓ થયા છે, જેના પરિણામે ડઝનેક લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સહિત ટોચના ચીની નેતાઓએ વારંવાર પાકિસ્તાનને તેની સુરક્ષા મજબૂત કરવા હાકલ કરી છે. સુરક્ષા ચિંતાઓએ રેકો દિક કોપર-ગોલ્ડ પ્રોજેક્ટની પ્રગતિને પણ અસર કરી છે.

સુરક્ષા પડકારો ઉપરાંત, યુરોપિયન સંસ્થાઓએ બલુચિસ્તાનમાં માનવાધિકારની સ્થિતિ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ પાકિસ્તાન પર રાજદ્વારી દબાણ વધારી રહ્યું છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે પાકિસ્તાન યુરોપિયન બજારોમાં વેપાર છૂટછાટો જાળવી રાખવા માંગે છે.

બલુચિસ્તાનમાં વર્તમાન પરિસ્થિતિ ભારત માટે અનેક વ્યૂહાત્મક અસરો ધરાવે છે. સતત અસ્થિરતા CPEC જેવા મહત્વાકાંક્ષી ચીન-પાકિસ્તાન પ્રોજેક્ટ્સ સામેના વ્યવહારુ પડકારોને પ્રકાશિત કરે છે. બલુચિસ્તાનમાં સુરક્ષા જાળવવા માટે પાકિસ્તાનને સતત લશ્કરી અને વહીવટી સંસાધનો તૈનાત કરવા પડી રહ્યા છે. ગ્વાદર બંદરની ધીમી પ્રગતિ અરબી સમુદ્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ અને તેના પ્રાદેશિક જોડાણ પ્રોજેક્ટ્સનું મહત્વ વધારે છે.

જ્યારે હાલમાં એવા કોઈ સંકેત નથી કે ચીન પાકિસ્તાનમાંથી તેના રોકાણો પાછા ખેંચશે, વર્તમાન પરિસ્થિતિ સૂચવે છે કે ભવિષ્યના પ્રોજેક્ટ્સનો ખર્ચ વધી શકે છે, પ્રગતિ ધીમી થઈ શકે છે અને પહેલા કરતાં વધુ સુરક્ષા પર આધાર રાખી શકે છે.