નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાર યાદી સુધારણા એટલે કે SIR ના નામે લાખો લોકોના નામો કપાવાના મામલે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે અત્યંત ગંભીર વલણ અપનાવ્યું છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ખંડપીઠે પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર, કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચ અને રાજ્ય ચૂંટણી પંચને આકરી નોટિસ ફટકારીને આ મામલે વિગતવાર જવાબ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે. કોંગ્રેસ નેતા પ્રસેનજીત બોઝ દ્વારા દાખલ કરાયેલી જનહિત અરજી (PIL) પર સુનાવણી કરતા કોર્ટે સ્પષ્ટ ટકોર કરી હતી કે, માત્ર એસઆઈઆર યાદીમાંથી નામ કપાવાને કારણે કોઈ પણ વ્યક્તિ ભારતની નાગરિકતા ગુમાવી દેતી નથી, કારણ કે ચૂંટણી પંચ પાસે નાગરિકતા નક્કી કરવાની કોઈ સત્તા કે બંધારણીય અધિકાર નથી.

અરજીમાં રજૂ કરાયેલા આંકડા અત્યંત ચોંકાવનારા છે, જે દર્શાવે છે કે બંગાળમાં એસઆઈઆર પ્રક્રિયા દરમિયાન આશરે ૫૮ લાખથી વધુ નાગરિકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી રદબાતલ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકર નારાયણે અદાલત સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે યાદીમાંથી નામ ગાયબ થવાને કારણે ગરીબ વર્ગના લાખો પરિવારો સસ્તા અનાજ (PDS) જેવી પાયાની અને અનિવાર્ય સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓથી વંચિત થઈ ગયા છે. બંગાળમાં આ વિવાદને ઉકેલવા માટે દાખલ કરાયેલી ૩૩.૫ લાખ જેટલી અપીલો હજુ પણ વિવિધ ૧૮ અપીલ ટ્રિબ્યુનલો સમક્ષ પેન્ડિંગ પડી છે, જેના કારણે વહીવટી તંત્રની ખામીઓ સપાટી પર આવી છે. આ ક્ષતિઓને કારણે સામાન્ય જનતાના બંધારણીય અધિકારોનું સરેઆમ હનન થઈ રહ્યું હોવાથી સમગ્ર પ્રક્રિયાનો વિગતવાર ડેટા સાર્વજનિક કરવાની માંગ ઉઠી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉના બિહાર એસઆઈઆર કેસના સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાને ટાંકીને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, જો ચૂંટણી પંચ કે કોઈ અપીલ ટ્રિબ્યુનલ કોઈ વ્યક્તિને મતદાર યાદી માટે લાયક ન માને, તો પણ તેઓએ નાગરિકતાની કાયદાકીય ચકાસણી કરવા માટે આ મામલો કેન્દ્ર સરકારના સંબંધિત મંત્રાલય સમક્ષ મોકલવો જોઈએ, પોતાની રીતે કોઈનો નાગરિકતાનો અધિકાર છીનવી શકાય નહીં. આ ગંભીર કેસની આગામી સંયુક્ત સુનાવણી પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અન્ય મુખ્ય અરજીઓ સાથે ૨૫ ઓગસ્ટના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે. લાખો નાગરિકોના અસ્તિત્વ અને લોકશાહી અધિકારો સાથે જોડાયેલા આ સંવેદનશીલ વિવાદના અંતિમ ચુકાદા પર હવે આખા દેશની નજર મંડાયેલી છે.