નવી દિલ્હી : દવા બનાવતી કંપનીઓ (ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ) દ્વારા ડોક્ટરોને વિવિધ પ્રલોભનો, ભેટો અને લાલચ આપીને પોતાના ઉત્પાદનો લખવા માટે પ્રભાવિત કરવાની અનૈતિક પદ્ધતિઓ પર રોક લગાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરવાનો કડક નિર્દેશ આપ્યો છે. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતાની બેંચ સમક્ષ આ મામલે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

અરજદારો તરફે રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે વર્તમાન સમયમાં જો કોઈ ડોક્ટર આ પ્રકારની ભેટ કે લાભ સ્વીકારે તો તેમની સામે શિસ્તભંગના પગલાં લેવાય છે, પરંતુ આવા પ્રલોભનો આપતી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ સામે સજા કરવા માટે યોગ્ય અને કડક કાનૂની જોગવાઈઓનો અભાવ જોવા મળે છે, જેના કારણે બજારમાં અસંતુલન સર્જાય છે.

સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલે જણાવ્યું હતું કે સરકાર આ ગંભીર મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખીને એક સમિતિની રચના કરી રહી છે, જે આ સમગ્ર માળખાની તપાસ કરીને આગામી સમયમાં પોતાની ભલામણો સરકારને સોંપશે. આ સમિતિને તેનો અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે બે મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.

કોર્ટે અગાઉ 'યુનિફોર્મ કોડ ફોર ફાર્માસ્યુટિકલ માર્કેટિંગ પ્રેક્ટિસીસ (UCPMP), 2024' ના અમલીકરણ અને તેના સરકારી નિયંત્રણ પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે યોગ્ય કાયદાકીય સમર્થન વિના આ પ્રકારના કોડ માત્ર સ્વૈચ્છિક બનીને રહી જાય છે, જે અનૈતિક પ્રથાઓને ડામવામાં પૂરતા સાબિત થતા નથી.

અગાઉ વર્ષ 2022માં સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તબીબો અને દર્દીઓ વચ્ચેનો સંબંધ અત્યંત વિશ્વાસપાત્ર હોય છે, અને કંપનીઓ દ્વારા અપાતી લાલચો દર્દીના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં સમાન છે તથા તે સમગ્ર તબીબી વ્યવસાયને નુકસાન પહોંચાડે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આદેશના પાલન અંગેનું સોગંદનામું રજૂ કરવા તાકીદ કરી છે અને આ કેસની આગામી સુનાવણી આગામી વર્ષે 29 જાન્યુઆરી માટે નિર્ધારિત કરી છે, જેથી ફાર્મા ક્ષેત્રની આ અનૈતિક પ્રથાઓ પર કાયમી લગામ લગાવી શકાય.