જેરુસલેમ, તા. ૨૭ : મધ્યપૂર્વના રાજકારણને નવી દિશા આપી શકે તેવી ઇઝરાયલની અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સંસદીય ચૂંટણી માટે આજે મંગળવારે મતદાન શરૂ થયું છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુનું રાજકીય ભવિષ્ય દાવ ઉપર લાગ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ગાઝા યુદ્ધ, ઈરાન સાથેનો લશ્કરી સંઘર્ષ, સુરક્ષાની ચિંતાઓ અને આંતરિક રાજકીય વિવાદોનો સામનો કરી રહેલા ઇઝરાયલમાં આ ચૂંટણી સત્તાપલટો લાવશે કે ફરી રાજકીય મડાગાંઠ સર્જશે તેના ઉપર સમગ્ર વિશ્વની નજર મંડાયેલી છે.

 

ઇઝરાયલની સંસદ ‘નેસેટ’ની ૧૨૦ બેઠકો માટે આશરે ૭૩ લાખ મતદારો મતદાન કરવા પાત્ર છે. દેશભરમાં ૧૨,૦૧૮ મતદાન મથકોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક સમય મુજબ સવારે ૭ વાગ્યાથી રાત્રે ૧૦ વાગ્યા સુધી મતદાન યોજાશે. ચૂંટણીમાં કુલ ૩૭ રાજકીય પક્ષો અને ઉમેદવારી યાદીઓ મેદાનમાં છે.

 

આ વખતની ચૂંટણીમાં નેતન્યાહુની લિકુડ પાર્ટી અને તેમના જમણેરી તથા ધાર્મિક પક્ષોના ગઠબંધન સામે ઇઝરાયલના ભૂતપૂર્વ સૈન્યવડા ગાડી આઇઝનકોટનો મોટો પડકાર છે. આઇઝનકોટની મધ્યમમાર્ગી ‘યાશાર’ પાર્ટી અનેક સર્વેક્ષણોમાં લિકુડ કરતાં આગળ જોવા મળી છે.

 

ચૂંટણી અગાઉના અંતિમ સર્વેક્ષણોમાં નેતન્યાહુ તરફી ગઠબંધનને આશરે ૫૦ બેઠકો અને વિરોધી પક્ષોને ૫૨થી ૫૬ બેઠકો મળવાનો અંદાજ વ્યક્ત થયો હતો. જોકે સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછી ૬૧ બેઠકોનો ટેકો જરૂરી છે. આથી નેતન્યાહુ બહુમતી ગુમાવે તો પણ વિપક્ષ સરળતાથી સરકાર રચી શકશે તે નિશ્ચિત નથી.

 

*ગાઝા યુદ્ધ અને ૭ ઓક્ટોબરના હુમલાનો પડછાયો*

 

હમાસ દ્વારા ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ના રોજ કરવામાં આવેલા હુમલા પછી ઇઝરાયલમાં યોજાઈ રહેલી આ પ્રથમ સામાન્ય ચૂંટણી છે. આ હુમલામાં આશરે ૧,૨૦૦ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. ત્યારબાદ ગાઝામાં શરૂ થયેલા વિનાશક યુદ્ધ, બંધકોનો મુદ્દો, લશ્કરી કાર્યવાહી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધેલી ટીકાએ નેતન્યાહુ સરકાર સામે અનેક પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે.

 

ઇઝરાયલના મતદારો માટે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની સાથે સરકારની જવાબદારી, લોકશાહી સંસ્થાઓનું ભવિષ્ય, જીવનનિર્વાહનો ખર્ચ અને ધાર્મિક તથા બિનધાર્મિક નાગરિકો વચ્ચેના મતભેદો પણ મહત્ત્વના મુદ્દા બન્યા છે.

 

*આઇઝનકોટ સામે નેતન્યાહુ : કોણ રચશે સરકાર?*

 

ગાડી આઇઝનકોટ ઇઝરાયલના ભૂતપૂર્વ સૈન્યવડા છે અને તેમણે નેતન્યાહુના વિરોધમાં પોતાને મજબૂત વૈકલ્પિક નેતા તરીકે રજૂ કર્યા છે. તેમની સામે નેતન્યાહુ લાંબા રાજકીય અનુભવ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને પોતાના પરંપરાગત મતદારોના સમર્થનના આધારે ફરી સત્તા મેળવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

 

અંતિમ મતદાનપૂર્વ સર્વેક્ષણો મુજબ યાશાર પાર્ટીને ૨૨થી ૨૩ અને લિકુડને ૧૯થી ૨૧ બેઠકો મળવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી હતી. નફ્તાલી બેનેટ અને યાયર લાપિદના સંયુક્ત ગઠબંધનને પણ મહત્ત્વની બેઠકો મળવાનો અંદાજ હતો.

 

ઇઝરાયલના પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ આધારિત ચૂંટણીતંત્રમાં સૌથી મોટો પક્ષ બનવાથી વડાપ્રધાનપદ મળતું નથી. ચૂંટણી પછી રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હર્ઝોગ પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરીને બહુમતી મેળવી શકે તેવા નેતાને સરકાર રચવા આમંત્રણ આપશે.

 

*આરબ મતદારો બની શકે કિંગમેકર*

 

ઇઝરાયલના આરબ નાગરિકોનું મતદાન આ ચૂંટણીમાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. આરબ પક્ષોને સંયુક્ત રીતે ૧૪થી ૧૬ બેઠકો મળવાનો અંદાજ વ્યક્ત થયો હતો. મતદાનનું પ્રમાણ વધે તો નેતન્યાહુ વિરોધી ગઠબંધનને ફાયદો થઈ શકે છે. જોકે આરબ પક્ષો સરકારમાં સીધા જોડાશે કે બહારથી ટેકો આપશે, તે અંગે મતભેદો યથાવત છે.

 

રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે ચૂંટણીમાં કોઈ ગઠબંધનને સ્પષ્ટ બહુમતી નહીં મળે તો ઇઝરાયલ ફરી ગઠબંધનની લાંબી વાટાઘાટો અથવા રાજકીય અનિશ્ચિતતામાં ફસાઈ શકે છે.

 

આજે મતદાનનો પ્રારંભ થયો છે, પરંતુ નેતન્યાહુ હારી ગયા છે કે આઇઝનકોટ જીતી ગયા છે તેવા કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું હજુ વહેલું છે. અત્યારના બેઠકોના આંકડા માત્ર મતદાનપૂર્વના સર્વેક્ષણો છે, સત્તાવાર પરિણામો નથી.

 

*ચૂંટણી અંગે કેટલીક વિશેષ વિગતો*

 

ચૂંટણી પંચની માહિતી અનુસાર મતદાન પ્રક્રિયામાં આશરે ૧ લાખ કર્મચારીઓ ફરજ બજાવી રહ્યા છે. સુરક્ષા અને ચૂંટણીની પારદર્શિતા માટે આશરે ૧૫ હજાર કેમેરાની વ્યવસ્થા કરાઈ છે. સૈનિકો માટે ૮૫૦ વિશેષ મતદાન મથકોની સુવિધા છે. વિદેશસ્થિત ઇઝરાયેલી રાજદ્વારી કર્મચારીઓ અને તેમના પાત્ર પરિવારજનોનું આગોતરું મતદાન પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.

 

આજે સ્થાનિક સમય મુજબ રાત્રે ૧૦ વાગ્યે મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ ટેલિવિઝનના એક્ઝિટ પોલ સામે આવવાની ધારણા છે. અંતિમ મતગણતરી ૩૦ ઓક્ટોબર સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અને સત્તાવાર પરિણામો ૪ નવેમ્બરે જાહેર થવાની અપેક્ષા છે. સરકાર રચવાની વાટાઘાટો તે પછી પણ ચાલી શકે છે.