વોશિંગ્ટન  : ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધના 47મા દિવસે વૈશ્વિક ફલક પર અનેક નિર્ણાયક વળાંકો જોવા મળ્યા છે. એક તરફ શાંતિની આશા જાગી છે તો બીજી તરફ વિનાશક આર્થિક સંકટ અને સૈન્ય સંઘર્ષ વકરવાની દહેશત પણ ઉભી થઈ છે. રણભૂમિ અને રાજદ્વારી સ્તરે બની રહેલી 10 મુખ્ય ઘટનાઓ નીચે મુજબ છે:

 

 1. ઈઝરાયેલ-લેબનોન વચ્ચે 10 દિવસનો યુદ્ધવિરામ:

રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે ઈઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે 10 દિવસના યુદ્ધવિરામ પર સહમતી સધાઈ છે, જેનો અમલ આજે સાંજે 5 વાગ્યાથી શરૂ થયો છે. નેતન્યાહુ અને લેબનોનના વડાપ્રધાને આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે. હિઝબુલ્લાહે પણ જણાવ્યું છે કે જો ઈઝરાયેલ હુમલા અટકાવશે તો તેઓ તેનું પાલન કરશે. જોકે, ઈઝરાયેલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ પોતાની જગ્યા પર મક્કમ છે અને જો ખતરો જણાશે તો વળતો પ્રહાર કરશે.

 

 2. અમેરિકાની આકરી નાકાબંધી અને ઉર્જા ક્ષેત્રો પર નિશાન:

અમેરિકી સંરક્ષણ સચિવ હેગસેથે પેન્ટાગોનમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાન પર લાદવામાં આવેલી દરિયાઈ નાકાબંધી જ્યાં સુધી જરૂર પડશે ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે અમેરિકાની નજર ઈરાનના પાવર જનરેશન અને ઉર્જા ઉદ્યોગો પર છે. હાલમાં અમેરિકા તેની માત્ર 10% નૌકા શક્તિનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે, જેમાં 16 યુદ્ધજહાજો અને 11 ડિસ્ટ્રોયર સામેલ છે.

 

 3. મધ્યસ્થી તરીકે પાકિસ્તાનની સક્રિયતા:

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો કરાવવા પાકિસ્તાન સક્રિય બન્યું છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ સાઉદી અરેબિયા અને કતારની મુલાકાતે છે, જ્યારે આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરે તેહરાનમાં અમેરિકાનો સંદેશ પહોંચાડ્યો છે. બીજા રાઉન્ડની બેઠક પાકિસ્તાનમાં યોજાય તેવી શક્યતા છે.

 

 4. વૈશ્વિક આર્થિક મંદીનું જોખમ:

આઈએમએફ (IMF) એ ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધને કારણે વિશ્વ 2026માં આર્થિક મંદીમાં ધકેલાઈ શકે છે. વૈશ્વિક વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 3.3% થી ઘટાડીને 3.1% કરવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને ઈરાન, કતાર, ઈરાક અને કુવૈત જેવા દેશોના અર્થતંત્રમાં મોટા ગાબડા પડવાની શક્યતા છે.

 

 5. ભયાનક અન્ન સંકટની દસ્તક:

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ હોવાથી વૈશ્વિક ખાતરના પુરવઠાને મોટી અસર થઈ છે. વિશ્વના 30-35% યુરિયા નિકાસ આ માર્ગે થાય છે. પ્રખ્યાત શેફ જોસ એન્ડ્રેસે ચેતવણી આપી છે કે આ માત્ર ઈંધણની કટોકટી નથી પરંતુ તે ખેતીના ખર્ચમાં વધારો કરીને વિશ્વભરમાં ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ આસમાને પહોંચાડશે.

 

 6. ઈરાનના મિસાઈલ બેઝ પર અમેરિકાની નજર:

સેટેલાઇટ તસવીરોમાં જોવા મળ્યું છે કે ઈરાન તેના ભૂગર્ભ મિસાઈલ બેઝ એટલે કે 'મિસાઈલ સિટીઝ' ના કાટમાળ સાફ કરીને તેને ફરીથી કાર્યરત કરી રહ્યું છે. અમેરિકી સેના આ ગતિવિધિઓ પર ચાંપતી નજર રાખી રહી છે અને કોઈપણ હિલચાલ પર પ્રહાર કરવા તૈયાર છે.

 

 7. ટ્રમ્પનો દાવો - યુદ્ધ અંતની નજીક:

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફોક્સ બિઝનેસ પર જણાવ્યું હતું કે આ સંઘર્ષ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થશે. જોકે, ભૂતકાળમાં પણ તેમણે ઈરાનની સેના નાશ પામી હોવાના દાવા કર્યા હતા, જેની સામે જમીની હકીકત અલગ જોવા મળી રહી છે.

 

 8. લાલ સમુદ્ર બંધ કરવાની ઈરાનની ધમકી:

ઈરાને સત્તાવાર ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા તેની નાકાબંધી ચાલુ રાખશે તો તેઓ પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાત સાથે લાલ સમુદ્ર (Red Sea) પણ બંધ કરી દેશે. લાલ સમુદ્ર દ્વારા વિશ્વનો 12% વેપાર થાય છે, જે બંધ થતા વૈશ્વિક પુરવઠા સાંકળ ખોરવાઈ શકે છે.

 

 9. ઈરાનના 158 નૌકા જહાજોનો નાશ:

ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર માહિતી આપી હતી કે 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અમેરિકાએ ઈરાનના 158 યુદ્ધજહાજોનો નાશ કર્યો છે. હવે માત્ર થોડી ફાસ્ટ એટેક બોટ બાકી છે, જે જો નાકાબંધી તોડવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેને તુરંત ખતમ કરી દેવાશે.

 

 10. આગામી 6 દિવસ નિર્ણાયક:

ઈઝરાયેલ-લેબનોન વચ્ચે 10 દિવસનો યુદ્ધવિરામ છે, પરંતુ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો યુદ્ધવિરામ આગામી 6 દિવસમાં એટલે કે 22મી એપ્રિલે પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે. બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટોની કોઈ ચોક્કસ તારીખ હજુ નક્કી થઈ નથી, જે વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય છે.