નવી દિલ્હી :  મોબાઈલ સ્ક્રીન પર સતત રીલ્સ અને શોર્ટ્સ સ્ક્રૉલ કરવાની આદત બાળકોમાં "ટિકટોક બ્રેઈન" નામની માનસિક વિકૃતિ પેદા કરી રહી છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અનુસાર, માનવ મગજનો સરેરાશ અટેન્શન સ્પાન (ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમયગાળો) ઘટીને માત્ર ૮ સેકન્ડ રહી ગયો છે, જે ગોલ્ડફિશ (૯ સેકન્ડ) કરતાં પણ ઓછો છે. દર ૧૫ થી ૩૦ સેકન્ડે બદલાતા રોમાંચક વીડિયો બાળકોના પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સના કુદરતી વિકાસને અવરોધે છે, જેનાથી તેમની ધીરજ, આત્મ-નિયંત્રણ અને અભ્યાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની ક્ષમતા ગંભીર રીતે જોખમાઈ રહી છે.

ન્યુરોઇમેજિંગ અને MRI સ્કેન દ્વારા સાબિત થયું છે કે ટૂંકા વીડિયો જોવાથી મગજનો 'વેન્ટ્રલ ટેગમેન્ટલ એરિયા' (VTA) અથવા રિવોર્ડ પાથવે અતિશય સક્રિય બને છે. આનાથી મગજમાં કૃત્રિમ રીતે 'ડોપામાઇન' કેમિકલનો ઝડપી સ્ત્રાવ થાય છે, જે આ આદતને ડ્રગ્સ જેવા ઘાતક વ્યસનમાં ફેરવી નાખે છે. પરિણામે, વાસ્તવિક દુનિયા અને શાળાનો અભ્યાસ બાળકોને નીરસ લાગે છે. સમય જતાં આ લત બાળકોમાં ચિડચિડાપણું, અનિદ્રા, તણાવ અને સામાજિક વિમુખતા તરફ ધકેલે છે.

આ ભયાનક ડિજિટલ વ્યસનથી બાળકોને બચાવવા માટે ત્રણ વૈજ્ઞાનિક ઉપાયો ત્વરિત લાગુ કરવા જરૂરી છે. પ્રથમ, ઘરમાં 'નો ગેજેટ ઝોન' અને 'સ્ક્રીન-ફ્રી ટાઈમ' નક્કી કરી ભોજન અને સૂવાના એક કલાક પહેલાં ફોન સંપૂર્ણ બંધ રાખવો. બીજું, બાળકોને ડિજિટલ ડોપામાઇનથી દૂર કરી મેદાની રમતો, સંગીત અને ચિત્રકામ જેવી ભૌતિક પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રાખવા. ત્રીજું, વાલીઓએ પોતે પણ બાળકની સામે સતત ફોન વાપરવાનું બંધ કરી એક મજબૂત રોલ મોડેલ બનવું પડશે.