નવી દિલ્‍હી તા.૨૯: વિદેશમાં પ્રવાસ કરતા ભારતીયોની સંખ્‍યા ભારતીય પ્રવાસન સ્‍થળોની મુલાકાત લેનારા વિદેશી નાગરિકોની સંખ્‍યા કરતાં વધી ગઈ છે. પ્રવાસન મંત્રાલયના નવા ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૫ માં ભારતીયોએ વિદેશ પ્રવાસ પર ઼૩૭ બિલિયન ખર્ચ કર્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, આશરે ૩. ૩  કરોડ ભારતીયોએ વિદેશ પ્રવાસ કર્યો હતો. તેનાથી વિપરીત, ભારતની મુલાકાત લેતા વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્‍યા ૨૧ મિલિયન હતી, જેનાથી ઼૩૨ બિલિયન વિદેશી હૂંડિયામણની આવક થઈ હતી, જે ભારતીય નાગરિકો દ્વારા વિદેશમાં ખર્ચવામાં આવતા વિદેશી હૂંડિયામણ કરતા ઼૫ બિલિયન ઓછી છે.

પર્યટન નિષ્‍ણાતોના મતે, વિદેશી પ્રવાસીઓને ભારતમાં આકર્ષવાની જરૂર છે. વધુમાં, તેમની પરત યાત્રા દરમિયાન તેમના અનુભવો અન્‍ય પ્રવાસીઓની સંખ્‍યામાં વધારો કરશે. ભારતમાં પર્યટનની માંગનો અભાવ નથી, પરંતુ પર્યટન સુવિધાઓની ઉપલબ્‍ધતા, તેમનું ભૌગોલિક વિતરણ અને અન્‍ય સુવિધાઓ છે.

ઘણી જગ્‍યાએ વિદેશી પ્રવાસીઓ સાથેની સારવાર પણ આ સંદર્ભમાં એક નોંધપાત્ર સમસ્‍યા ઉભી કરે છે. પ્રવાસન મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે વિદેશી નાગરિકોના અનુભવને સુધારવા માટે વિવિધ સ્‍તરે પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા આધારિત વિકલ્‍પો પૂરા પાડવામાં આવશે. આ વિકલ્‍પો ફક્‍ત વિદેશી પ્રવાસીઓ સાથે ઉદ્ભવતા કોઈપણ મુદ્દાઓને સંબોધશે નહીં, પરંતુ સ્‍થાન, ખર્ચ અંદાજ, રહેઠાણના વિકલ્‍પો અને અન્‍ય વિકલ્‍પો વિશે યોગ્‍ય માહિતી પણ પ્રદાન કરશે, જે માર્ગદર્શિકાની જેમ હશે. વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે, વડા પ્રધાને નાગરિકોને વિદેશને બદલે ભારતમાં મુસાફરી કરવા વિનંતી કરી.

ભારતમાં પ્રવાસ કરનારા પ્રવાસીઓની સંખ્‍યામાં વધારો થયો છે. પ્રવાસન મંત્રાલય અનુસાર, ૨૦૨૫ માં ૪.૩૪ અબજ ભારતીય પ્રવાસીઓ ભારતીય પ્રવાસન સ્‍થળોની મુલાકાત લેશે, જે ૨૦૧૪ માં ૧.૩૨ અબજ હતું. પ્રવાસન મંત્રાલય અનુસાર, ભારતમાં પ્રવાસન વધારવાની નોંધપાત્ર સંભાવના છે. હાલમાં, મોટી સંખ્‍યામાં એવા સ્‍થળો છે જ્‍યાં ઓછા પ્રવાસીઓ આવે છે, અને તેમને ઓળખવામાં આવી રહ્યા છે.

આવા સ્‍થળો તરફ પ્રવાસીઓને આકર્ષવા માટે, હાલના લોકપ્રિય પ્રવાસન સ્‍થળો પર પ્રવાસીઓ અને હોટેલ રૂમની સંખ્‍યા વધારવાનું પૂરતું નથી. નવા પર્યટન સ્‍થળો વિકસાવવા, પ્રવાસીઓના રોકાણમાં વધારો કરવો અને ભૌગોલિક વિસ્‍તરણ સાથે તેમના ખર્ચમાં વધારો કરવો એ મુખ્‍ય વ્‍યૂહરચના હશે. દેખો અપના દેશ ૨.૦ અભિયાન આ દિશામાં શરૂ કરવામાં આવ્‍યું છે.

તેનો ઉદ્દેશ્‍ય દેશમાં ઓછા જાણીતા અને વૈકલ્‍પિક પર્યટન સ્‍થળોનો વિકાસ કરવાનો અને તેમને સ્‍થાનિક પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષક વિકલ્‍પો તરીકે રજૂ કરવાનો છે. દેશમાં પર્વતો, દરિયાકિનારા, જંગલો, ઐતિહાસિક વારસો, ધાર્મિક સ્‍થળો, હસ્‍તકલા અને ખોરાક સહિત વિવિધ સંસાધનો છે.

પર્યટન મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે તાજેતરના વર્ષોમાં દેશમાં કનેક્‍ટિવિટી ઝડપથી વિસ્‍તરી છે. આજે, ૧૫૬ કાર્યરત એરપોર્ટ છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોની લંબાઈ વધીને ૧.૬૪ લાખ કિલોમીટર થઈ છે. ૬૮ વંદે ભારત ટ્રેનો ૩૩૩ જિલ્‍લાઓને જોડે છે. આ ઉપરાંત, અન્‍ય સુવિધાઓનો પણ વિસ્‍તાર થયો છે.

વડાપ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદી અને વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી ૨૦૨૫માં અનેક વિદેશ પ્રવાસો પર ગયા. આ પ્રવાસોએ સોશિયલ મીડિયા પર સતત ચર્ચા જગાવી હતી. ઘણીવાર પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે છે કે પીએમ મોદી વધુ વિદેશ પ્રવાસ કરે છે કે કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી.