​નવી દિલ્હી:​ભાજપના રાજ્યસભા સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢા દ્વારા તેમના 'પર્સનાલિટી રાઈટ્સ' (વ્યક્તિત્વના અધિકારો)ના રક્ષણ માટે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ તમામ કથિત વાંધાજનક સામગ્રીને તાત્કાલિક હટાવવાની રાઘવ ચઢ્ઢાની માંગણીનો અસ્વીકાર કર્યો છે. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાજકીય વ્યક્તિઓના નિર્ણયોની ટીકા કરવી એ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો ભાગ છે અને તેને હંમેશા 'પર્સનાલિટી રાઈટ્સ'ના ઉલ્લંઘન તરીકે ન જોઈ શકાય.

​કોર્ટનું અવલોકન: રાજકીય ટીકા અને વ્યક્તિત્વ અધિકારમાં તફાવત

ન્યાયમૂર્તિ સુબ્રમણ્યમ પ્રસાદની અધ્યક્ષતામાં ચાલેલી આ સુનાવણી દરમિયાન, અદાલતે ટીપ્પણી કરી હતી કે લોકશાહીમાં રાજકીય પક્ષો અને નેતાઓના નિર્ણયો પર લોકો દ્વારા કરવામાં આવતી ટીકા સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. કોર્ટે કહ્યું કે, "રાજકીય ટીકાને પર્સનાલિટી રાઈટ્સના ઉલ્લંઘન સાથે જોડી શકાય નહીં." અદાલતે એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો કે કલાકારો કે વ્યવસાયિક ક્ષેત્રના લોકોના પર્સનાલિટી રાઈટ્સ અને જાહેર જીવનમાં રહેલા રાજનેતાઓની ટીકા વચ્ચે પાતળી પણ મહત્વની રેખા હોય છે.

​પાંચ દસ્તાવેજો હટાવવાનો નિર્દેશ

જોકે, સમગ્ર સામગ્રી હટાવવાની માંગ ફગાવી હોવા છતાં, હાઈકોર્ટે કેટલીક રાહત આપી છે. અદાલતે સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ પાંચ ચોક્કસ દસ્તાવેજો કે જે વાંધાજનક અને બદનક્ષીકારક જણાતા હતા, તેને દૂર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટનું માનવું છે કે આ પાંચ કિસ્સાઓમાં જે સામગ્રી છે, તે માત્ર ટીકા નથી પરંતુ માનહાનિની શ્રેણીમાં આવે છે.

​શું હતો સમગ્ર મામલો?

રાઘવ ચઢ્ઢાએ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર તેમની છબી, અવાજ અને નામનો દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે એઆઈ (AI) જનરેટેડ ડીપફેક વીડિયો, મોર્ફ્ડ તસવીરો અને ખોટા ભાષણોનો ઉપયોગ કરીને તેમની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે આ પ્રકારની તમામ ભ્રામક સામગ્રીને ઈન્ટરનેટ પરથી દૂર કરવાની માંગ કરી હતી.

​અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું સંતુલન

સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે એ બાબતની નોંધ લીધી કે સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં વાણીની સ્વતંત્રતા અને વ્યક્તિગત સન્માન વચ્ચે સંતુલન જાળવવું અનિવાર્ય છે. અદાલતે જૂના ઉદાહરણો ટાંકતા કહ્યું કે કાર્ટૂન કે કટાક્ષ દ્વારા રાજકીય ટીકા કરવાની પરંપરા લાંબા સમયથી ચાલી આવે છે અને તેને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી શકાય નહીં. આ ચુકાદા દ્વારા હાઈકોર્ટે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જાહેર જીવનમાં રહેલા નેતાઓએ ટીકાઓનો સામનો કરવા માટે તૈયારી રાખવી જોઈએ, જ્યાં સુધી તે માનહાનિના સીમાડા ન ઓળંગે.