<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 21st November 2026

ચીનમાં મૃત્યુ પામેલા કૂતરા કે બિલાડીના વાળ અને રાખમાંથી તૈયાર કરાવી રહ્યા છે હીરા :નિષ્ણાતોએ આપી ચેતવણી

-- તૈયાર થયેલા હીરામાં રહેલો કાર્બન ખરેખર ગ્રાહકના પાળતુ પ્રાણીના વાળ કે રાખમાંથી જ આવ્યો છે તે સાબિત કરવું સરળ નથી.

ચીનમાં પાળતુ પ્રાણીઓ પ્રત્યેનો લગાવ હવે એક અનોખા અને મોંઘા વ્યવસાયનું સ્વરૂપ લઈ રહ્યો છે. પોતાના મૃત્યુ પામેલા કૂતરા કે બિલાડીની યાદને કાયમ સાચવી રાખવા માટે કેટલાક લોકો તેમના વાળ અથવા અંતિમ સંસ્કાર બાદ મળેલી રાખમાંથી લેબોરેટરીમાં હીરા તૈયાર કરાવી રહ્યા છે. આ હીરાને 'મેમોરિયલ ડાયમંડ' કહેવામાં આવે છે.

તેની કિંમત લાખો રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. પરંતુ લાગણી સાથે જોડાયેલા આ વ્યવસાય સામે હવે સવાલો ઊભા થયા છે. જ્વેલરી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, તૈયાર થયેલા હીરામાં રહેલો કાર્બન ખરેખર ગ્રાહકના પાળતુ પ્રાણીના વાળ કે રાખમાંથી જ આવ્યો છે તે સાબિત કરવું સરળ નથી. આ કારણે ગ્રાહકો સાથે છેતરપિંડી થવાની શક્યતા અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે. સાઉથ ચાઇના મોર્નિંગ પોસ્ટે 21 નવેમ્બર, 2026ના અહેવાલમાં આ મુદ્દે ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા લોકોની ચિંતા રજૂ કરી છે.

 

આ વ્યવસાયમાં સૌથી મોટો સવાલ હીરાની ઓળખ અને તેના કાર્બનના મૂળને લઈને છે. નિષ્ણાતોના મતે, તૈયાર થયેલા લેબ-ગ્રોન હીરામાં રહેલો કાર્બન ચોક્કસ કોઈ એક પ્રાણીના વાળ કે રાખમાંથી જ આવ્યો છે તે સાબિત કરી શકે તેવી વિશ્વસનીય તપાસ પદ્ધતિ ઉપલબ્ધ હોવાનો દાવો કરી શકાય તેમ નથી. જો કંપની ગ્રાહકને ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના વીડિયો બતાવે તો પણ તેની વિશ્વસનીયતા અંગે સવાલ ઊભા થઈ શકે છે. વીડિયો એડિટ અથવા સ્ટેજ કરવામાં આવ્યો હોવાની શક્યતા નકારી શકાતી નથી. ઉદ્યોગમાં એકસરખા નિયમો અને પ્રમાણભૂત ચકાસણી વ્યવસ્થા ન હોય તો વિવાદ સર્જાય ત્યારે ગ્રાહક માટે છેતરપિંડી સાબિત કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે.

 

આ ટ્રેન્ડની ચર્ચા ત્યારે વધુ તેજ બની, જ્યારે ચીનના જિલિન પ્રાંતની ચેન જિંગની કહાની સામે આવી. 'જિમુ ન્યૂઝ'ના અહેવાલને ટાંકીને સાઉથ ચાઇના મોર્નિંગ પોસ્ટે જણાવ્યું કે ચેને 2020માં પોતાના ટોય પૂડલ બાઓબાઓના વાળમાંથી હીરો બનાવડાવવા માટે 8,950 યુઆન એટલે કે આશરે 1,350 અમેરિકી ડોલર ખર્ચ્યા હતા. ફેબ્રુઆરી 2021માં તેને 18 કેરેટ સોનાની વીંટીમાં જડેલો 0.5 કેરેટનો હીરો મળ્યો હતો. એપ્રિલ 2021માં બાઓબાઓનું મૃત્યુ થયું હતું. ત્યારથી ચેન આ વીંટી પહેરે છે. તેના માટે આ માત્ર ઘરેણું નથી, પરંતુ પોતાના પાળતુ સાથીની યાદ સાથે જોડાયેલી નિશાની છે.

 

મેમોરિયલ ડાયમંડ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સૌથી પહેલાં વાળ અથવા રાખમાંથી કાર્બન અલગ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તેને શુદ્ધ કરીને ગ્રેફાઇટ સ્વરૂપમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે. અંતે હાઇ પ્રેશર અને હાઇ ટેમ્પરેચર એટલે કે ઊંચા દબાણ અને તાપમાનની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કાર્બનને હીરાના સ્ફટિકમાં ફેરવવામાં આવે છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની મેમોરિયલ ડાયમંડ કંપની ALGORDANZA પોતાની વેબસાઇટ પર આ પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરે છે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, વાળમાંથી કાર્બન અલગ કરવાની પ્રક્રિયા અને રાખમાંથી કાર્બન શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા અલગ હોય છે. ત્યારબાદ કાર્બનને ગ્રેફાઇટમાં ફેરવીને ખાસ મશીનમાં હીરા તરીકે વિકસાવવામાં આવે છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે લેબમાં તૈયાર થતો મેમોરિયલ ડાયમંડ વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે; જોકે, ચોક્કસ ગ્રાહકના પ્રાણીનો જ કાર્બન તેમાં વપરાયો છે કે નહીં તે અલગથી વિશ્વસનીય રીતે ચકાસવાનો મુદ્દો છે.

 

ચીનમાં આ ક્ષેત્રે અનેક કંપનીઓ અને બ્રાન્ડ્સ કામ કરી રહ્યાં હોવાનો અહેવાલ છે. કિંમત હીરાના કદ, ગુણવત્તા, ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અને કંપની પ્રમાણે બદલાય છે. સાઉથ ચાઇના મોર્નિંગ પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, કેટલીક કંપનીઓ એક કેરેટના મેમોરિયલ ડાયમંડ માટે 1 લાખ યુઆન એટલે કે આશરે 15,000 અમેરિકી ડોલર સુધીની કિંમત વસૂલી રહી છે. આથી આ વ્યવસાય માત્ર ભાવનાત્મક જ નહીં, પરંતુ ઊંચી કિંમત ધરાવતું બજાર પણ બની રહ્યો છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની ALGORDANZA જેવી કંપનીઓ પણ પાળતુ પ્રાણીઓ માટે મેમોરિયલ ડાયમંડ બનાવવાની સેવા આપે છે. તેની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પાળતુ પ્રાણીની રાખ અથવા વાળમાંથી હીરો બનાવવાની પ્રક્રિયા અને તેના માટે જરૂરી સામગ્રીની વિગતો આપવામાં આવી છે.

ચીનમાં પાળતુ પ્રાણીઓ માત્ર ઘરના રખેવાળ કે મનોરંજનનું સાધન નથી રહ્યા. ઘણા શહેરી પરિવારોમાં કૂતરા અને બિલાડીઓને પરિવારના સભ્ય તરીકે જોવામાં આવે છે. તેમના ખોરાક, સારવાર, સંભાળ અને અન્ય સેવાઓ પાછળ પણ લોકો ખર્ચ કરે છે. આ બદલાતી જીવનશૈલીને કારણે પાળતુ પ્રાણી સંબંધિત ઉદ્યોગનું બજાર વિસ્તરી રહ્યું છે. સચાઇના પેટ ઇન્ડસ્ટ્રી વ્હાઇટ પેપરના 2026ના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2025માં ચીનના શહેરી વિસ્તારોમાં કૂતરા અને બિલાડીઓની સંખ્યા મળીને 12.6 કરોડ સુધી પહોંચી હતી. તે જ વર્ષે આ બંને પ્રાણીઓ પર થતો શહેરી વપરાશ ખર્ચ 3,126 અબજ યુઆન નોંધાયો હતો. આ આંકડા પાળતુ પ્રાણીઓ સાથે જોડાયેલા વિશાળ બજારનો અંદાજ આપે છે.

 

મેમોરિયલ ડાયમંડના ટ્રેન્ડને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર પણ અલગ-અલગ અભિપ્રાયો સામે આવી રહ્યા છે. કેટલાક લોકો તેને પોતાના પાળતુ પ્રાણીની યાદ સાચવવાની વ્યક્તિગત રીત માને છે. તેમના મતે, વર્ષો સુધી સાથે રહેલા પ્રાણીના મૃત્યુ પછી તેની કોઈ નિશાની પોતાની પાસે રાખવી સ્વાભાવિક છે. બીજી તરફ, કેટલાક લોકો આ વ્યવસાયને શોક અને લાગણીનો લાભ ઉઠાવવાની રીત ગણાવે છે. ખાસ કરીને જ્યારે ગ્રાહકને આપવામાં આવતો હીરો ખરેખર તેના જ પાળતુ પ્રાણીના વાળ કે રાખમાંથી બન્યો છે તે સાબિત કરવાની સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા ન હોય, ત્યારે શંકા વધુ મજબૂત બને છે. આખરે મેમોરિયલ ડાયમંડ બનાવડાવવો કે નહીં તે વ્યક્તિગત પસંદગીનો વિષય છે. પરંતુ તેના માટે મોટી રકમ ખર્ચતાં પહેલાં કંપનીની વિશ્વસનીયતા, ઉત્પાદન પ્રક્રિયાના દસ્તાવેજો, કાર્બનના સ્ત્રોત અંગેની ખાતરી અને કરારની શરતો તપાસવી જરૂરી છે. લાગણી સાથે જોડાયેલા આવા ખર્ચમાં માત્ર વીડિયો કે જાહેરાતને પુરાવા માની લેવાને બદલે સ્વતંત્ર ચકાસણી અને સ્પષ્ટ લેખિત ખાતરી માગવી ગ્રાહકો માટે વધુ સુરક્ષિત રસ્તો બની શકે છે.

(2:25 PM IST)