નવી દિલ્‍હી,તા.૨: દિલ્‍હી શ્વસન સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. રાજધાની ગેસ ચેમ્‍બર બની ગઈ છે. દિવાળી પહેલા જ દિલ્‍હીની હવા ગૂંગળામણભરી બની ગઈ છે. આજે સવારે, રાજધાનીના ઘણા વિસ્‍તારોમાં હવાની ગુણવત્તા ખૂબ જ ખરાબ થઈ ગઈ. એર ક્‍વોલિટી ઇન્‍ડેક્‍સ (AQI) પણ ૩૫૦ ની નજીક પહોંચી ગયો.CPCB એ ચિતાજનક આંકડા રજૂ કર્યા છે. આ સિઝનમાં પહેલી વાર AQI 380 ને પાર કરી ગયું છે, જે ખતરનાક સ્‍તરે પહોંચી ગયું છે. આના કારણે સ્‍વસ્‍થ લોકો માટે પણ શ્વાસ લેવામાં ગંભીર તકલીફ પડી રહી છે. જોકે, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) કહે છે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે; આગામી દિવસોમાં પરિસ્‍થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.

સેન્‍ટ્રલ પોલ્‍યુશન કંટ્રોલ બોર્ડના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, ૨ નવેમ્‍બરના રોજ, ઇન્‍ડિયા ગેટ અને જનપથની આસપાસના વિસ્‍તારમાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) ૩૩૫ હતો, જે ખૂબ જ ખરાબ શ્રેણીમાં આવે છે. દરમિયાન, ITO ની આસપાસના વિસ્‍તારમાં AQI ૩૪૯ પર પહોંચ્‍યો, જે ખૂબ જ ખરાબ શ્રેણીમાં પણ આવે છે.

જોકે, સૌથી ખરાબ પરિસ્‍થિતિ દિલ્‍હીના જહાંગીરપુરીમાં છે, જ્‍યાં સૌથી વધુ પ્રદૂષણ માપવામાં આવ્‍યું હતું, જેનો AQI ૩૮૮ હતો. દિલ્‍હીમાં પરિસ્‍થિતિનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે ૨૩ વિસ્‍તારો એવા છે જ્‍યાં AQI ૩૦૦ થી વધુ છે, જે હવાને ગંભીર રીતે પ્રદૂષિત કરે છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે દિલ્‍હીનો સરેરાશ AQI ૧૧૭ અથવા મધ્‍યમ શ્રેણીમાં હતો, પરંતુ રવિવારે અચાનક વધીને ૨૬૧ થઈ ગયો. સોમવારથી પ્રદૂષણનું સ્‍તર વધુ વધ્‍યું છે. માહિતી અનુસાર, દિલ્‍હીના ૫૯ મોનિટરિગ સ્‍ટેશનોમાંથી ૪૩ એ ગરીબથી ખૂબ જ ખરાબ શ્રેણીમાં હવા ગુણવત્તા નોંધી છે.

માત્ર દિલ્‍હી જ નહીં, આ શિયાળામાં મુંબઈની હવાની ગુણવત્તા પણ બગડી છે. દેશની આર્થિક રાજધાનીના આકાશમાં ધુમ્‍મસ અને પ્રદૂષણનો એક સ્‍તર છવાઈ ગયો છે. કેન્‍દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના ડેટા અનુસાર, આજે બાંદ્રાની આસપાસના વિસ્‍તારોમાં હવાની ગુણવત્તા સૂચકાંક ૧૩૧ છે, જે મધ્‍યમ છે, પરંતુ અન્‍ય ઘણા વિસ્‍તારોમાં AQI તેનાથી પણ વધારે છે. ધુમ્‍મસને કારણે, લ્લશ્‍યતા પ્રભાવિત થઈ છે, જેના કારણે ઘણી જગ્‍યાએ થોડે દૂર પણ જોવાનું અશક્‍ય બની ગયું છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગની હવા ગુણવત્તા પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલીના અંદાજ મુજબ, દિલ્‍હી-NCRમાં પ્રદૂષણનું સ્‍તર ચિતાજનક સ્‍તરે પહોંચી ગયું છે. ઘણા મોનિટરિગ સ્‍ટેશનોએ ખૂબ જ ખરાબ શ્રેણીમાં AQI ૩૦૦ થી વધુ નોંધ્‍યું છે. જહાંગીરપુરી, રોહિણી અને પંજાબી બાગ જેવા વિસ્‍તારોમાં પરિસ્‍થિતિ ખાસ કરીને ગંભીર છે.

પ્રદૂષણની અસર માત્ર દિલ્‍હીમાં જ નહીં પરંતુ નોઈડા, ગ્રેટર નોઈડા, ગાઝિયાબાદ, ફરીદાબાદ, ગુરુગ્રામ, મેરઠ, માનેસર અને અન્‍ય ફઘ્‍ય્‍ શહેરોમાં પણ અનુભવાય છે. પડોશી રાજ્‍યો જેમ કે પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ પરિસ્‍થિતિ ભયાનક છે. પંજાબ અને હરિયાણામાંથી પરાળી બાળવાથી પ્રદૂષકો વહન કરતા ઉત્તર-પﾍમિ દિશાના પવનો અને શિયાળાની શરૂઆત સાથે પવનની ગતિમાં ઘટાડો, મુખ્‍ય કારણો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, શિયાળુ કાર્ય યોજના અને ૧ નવેમ્‍બરથી લાગુ કરાયેલ સંબંધિત પ્રતિબંધો છતાં પ્રદૂષણમાં વધારો થયો છે. જોકે, નિષ્‍ણાતો બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વસન રોગો ધરાવતા લોકોને બહારની પ્રવૃત્તિઓ ટાળવાની સલાહ આપીને આરોગ્‍યની સાવચેતી રાખવાનું કહે છે.