વોશિંગ્ટન: પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા ભયાનક યુએસ-ઇરાન મહાયુદ્ધના અંતની એક નવી અને આશાસ્પદ ક્ષિતિજ દેખાઈ રહી છે, પરંતુ તેની સાથે જ સૈન્ય ધમકીઓ અને ઊંડા અવિશ્વાસના વાદળો હજુ પણ મંડરાઈ રહ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ કરાર માટે "મોટાભાગે" વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે અને એક સંભવિત રાજદ્વારી સફળતા નજીક છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં એકાએક ૭ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, કારણ કે સમગ્ર વિશ્વના પાંચમા ભાગના તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતો 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) દરિયાઈ માર્ગ ફરીથી સંપૂર્ણપણે ખુલી જવાની આશા જાગી છે. જો કે, ઇરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી યુએસ નૌકાદળ તેની આક્રમક નાકાબંધી નહીં હટાવે ત્યાં સુધી આ દરિયાઈ ક્ષેત્રની સ્થિતિમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
આ પ્રસ્તાવિત શાંતિ કરારને સફળ બનાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કૂટનીતિક પ્રયાસો અત્યંત વેગવંત બન્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ ઐતિહાસિક શાંતિ પ્રસ્તાવ અંગે ગલ્ફ દેશોના નેતાઓ, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન અને ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથે ટેલિફોનિક અને રાજદ્વારી સ્તરે સઘન ચર્ચાઓ કરી છે. આ તરફ પાકિસ્તાનનું એક ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ પણ ખાસ તેહરાનની મુલાકાતે પહોંચ્યું છે, જે વોશિંગ્ટન અને ઇરાન વચ્ચેના વર્ષો જૂના રાજકીય મતભેદોને ઘટાડવા માટે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. રોઇટર્સના અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રસ્તાવિત માળખું મુખ્ય ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલું હોઈ શકે છે, જેમાં સૌપ્રથમ યુદ્ધનો ઔપચારિક અંત, ત્યારબાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંકટનો કાયમી ઉકેલ અને છેલ્લે વ્યાપક કરાર માટે ૩૦ દિવસની વાટાઘાટોની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવશે.
બીજી તરફ, ઇરાન સરકારે આ સમગ્ર શાંતિ પ્રક્રિયા પર ભારે સાવધાની અને આશંકા વ્યક્ત કરી છે. તેહરાને સ્વીકાર્યું છે કે વાટાઘાટો અંતિમ તબક્કામાં છે, પરંતુ સાથે જ સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે યુએસ વહીવટીતંત્ર વારંવાર પોતાના વલણો બદલતું હોવાથી તેના પર કેટલો ભરોસો કરી શકાય. રાજદ્વારી વાટાઘાટો ચાલુ હોવા છતાં, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે એક સનસનાટીભર્યું નિવેદન આપીને ઇરાન પરના હુમલાઓ ફરી શરૂ કરવા અંગે કડક ચેતવણી આપી દીધી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે, "કાં તો અમે એક શ્રેષ્ઠ સોદા પર પહોંચીશું અથવા હું ઇરાનને એક હજાર નર્કમાં ઉડાવી દઈશ." આ નાજુક યુદ્ધવિરામ અને યુએસ પ્રમુખની સીધી ધમકી બાદ પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગઈ છે, જેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.