News of Wednesday, 18th November 2026
ભારતીય લગ્નો પાછળ બેફામ ખર્ચાઃ દેખાદેખીની હોડ
એક લગ્ન પાછળ ૪ વર્ષનો પગાર કે કમાણી સ્વાહાઃ ઉધારીથી સજે છે પ્રસંગોઃ દેખાદેખીમાં પરિવારો કંગાળ લગ્નો પાછળ વર્ષોની બચત અને ગોલ્ડ લોનનો સહારો લ્યે છે લોકોઃ વેડિંગ ઈકોનોમી ૧૩૦ અબજ ડોલરની ભારતની જીડીપીના ૩.૨૫ ટકા

નવી દિલ્હી,તા.૧૮: ભારતમાં, લગ્ન ફક્ત બે પરિવારોનું જોડાણ નથી. તેના બદલે, તે ઼૧૩૦ બિલિયનની વિશાળ આર્થિક વ્યવસ્થા છે, જે દેશના નજીવા GDP ના ૩.૨૫% જેટલી છે. સરેરાશ ભારતીય લગ્નનો ખર્ચ દેશના માથાદીઠ GDP કરતા લગભગ પાંચ ગણો વધારે છે. આ માટે ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે, પરિવારો વર્ષો સુધી બચત કરે છે અથવા તેમના ઘરોમાં સંગ્રહિત અંદાજિત ૩૫,૦૦૦ ટન સોનામાંથી ગોલ્ડ લોન લે છે. જો કે, આ પરંપરાગત લગ્ન ફાઇનાન્સ હવે નોંધપાત્ર ડિજિટલ પરિવર્તનનો અનુભવ કરી રહ્યું છે. BharatPe ડેટા અનુસાર, લોકો ઘરેણાં, સ્થળો અને કેટરિગ જેવા મુખ્ય ખર્ચાઓ માટે રોકડને બદલે UPI-લિક્ડ ક્રેડિટ કાર્ડ અને ઓટો-EMI વિકલ્પોનો ઉપયોગ વધુને વધુ કરી રહ્યા છે. આનાથી લગ્નના ખર્ચાઓ એકસાથે નહીં પણ સરળ હપ્તામાં પરિવર્તિત થયા છે.
ભારતમાં લગ્નની મોસમ દેશના સૌથી મોટા વપરાશ ચક્રમાંથી એકની શરૂઆત દર્શાવે છે. તેનું વાર્ષિક કદ આશરે ઼૧૩૦ બિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, આ વિશાળ લગ્ન અર્થતંત્ર ૨૦૨૫ માં ભારતના નજીવા GDP ના ૩.૨૫ ટકા હિસ્સો ધરાવશે. સરેરાશ ભારતીય લગ્નનો ખર્ચ દેશના માથાદીઠ GDP કરતા લગભગ પાંચ ગણો છે. નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એપ્લાઇડ ઇકોનોમિક રિસર્ચ (NCAER) ના પ્રોફેસર સોનાલ્ડે દેસાઈના જણાવ્યા મુજબ, ભારતમાં ૯૭ ટકા મહિલાઓ ૩૦ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં લગ્ન કરી લે છે. લગભગ ૯૩-૯૪ ટકા લગ્ન હજુ પણ માતાપિતા દ્વારા ગોઠવવામાં આવે છે. પરિવારો માટે, તે માત્ર એક ગૌરવપૂર્ણ પ્રસંગ નથી; તેના બદલે, તે સામાજિક પ્રતિષ્ઠાની બાબત છે. પરિણામે, લોકો ઘણીવાર એક જ લગ્નમાં ચાર વર્ષની કમાણી ખર્ચ કરે છે.
આ પ્રચંડ ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે સોનું ભારતીય પરિવારો માટે સહાયનો મુખ્યસ્ત્રેત બની જાય છે. અંદાજ મુજબ, ભારતીય પરિવારો પાસે આશરે ૩૫,૦૦૦ ટન સોનું છે. આ અમેરિકા, જર્મની, ફ્રાન્સ અને ચીનની મધ્યસ્થ બેંકોના સંયુક્ત સોનાના ભંડાર કરતાં પણ વધુ છે. મુથૂટ ગ્રુપના એક્ઝિક્યુટિવ વાઇસ ચેરમેન જ્યોર્જ એલેક્ઝાન્ડર મુથૂટ સમજાવે છે કે લોકો ફક્ત લગ્નના દાગીના ખરીદવા માટે જ ઉધાર લેતા નથી, પરંતુ અન્ય વિધિ ખર્ચાઓને પૂર્ણ કરવા માટે તેમના સોનાને ગીરવે મૂકીને સોનાની લોન પણ લે છે. કોઈ ક્રેડિટ અથવા CIBIL સ્કોરની જરૂર ન હોવાથી અને પ્રક્રિયા ઝડપી હોવાથી, દેશના કુલ બાકી ગ્રાહક લોનના આશરે ૧૧% હિસ્સો સોનાની લોનનો છે.
બચત અને સોનાની લોનના આ પરંપરાગત મોડેલથી વિપરીત, ભારતીય લગ્નોનું ધિરાણ ઝડપથી ડિજિટલ તરફ વળી રહ્યું છે. જ્વેલર્સ, ડિઝાઇનર વસ્ત્રો, બેન્ક્વેટ હોલ, કેટરિગ અને સજાવટ જેવા મોટા ખર્ચાઓ માટે, આ વલણ વધી રહ્યું છે, જેમાં UPI સ્કેન, QR કોડ અને ક્રેડિટ-કાર્ડ-આધારિત EMI રોકડ અથવા ચેકને બદલે છે. BharatPe ના વેપારી નેટવર્કમાંથી ડેટા દર્શાવે છે કે મોટા-ટિકિટ લગ્ન વ્યવહારો હવે ક્રેડિટ પર કરવામાં આવી રહ્યા છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં શરૂ કરાયેલ યુનિટી બેંક ભારતપે ક્રેડિટ કાર્ડ જેવા UPI-લિક્ડ કાર્ડ્સ, લોકોને POS મશીન વિના QR કોડ સ્કેન કરીને મોટા બિલોને ૩ થી ૧૨ મહિનાના સરળ EMI માં રૂપાંતરિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ ડિજિટલ પરિવર્તનથી ગ્રાહકોને તેમના લાંબા ગાળાના રોકાણ પોર્ટફોલિયોમાં ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના રોકડ પ્રવાહનું સંચાલન કરવામાં મદદ મળી છે. તેણે લગ્ન વ્યવસાયમાં સામેલ નાના વ્યવસાયો અને પ્લ્પ્ચ્ ની કાર્યકારી મૂડીને પણ મજબૂત બનાવી છે. શૂન્ય MDR અને તાત્કાલિક ડિજિટલ સમાધાનોએ વેપારીઓને રોકડ હેન્ડલિગ અને ચુકવણીમાં વિલંબની ઝંઝટમાંથી મુક્ત કર્યા છે. જો કે, નિષ્ણાતો એ પણ ચેતવણી આપે છે કે બહુવિધ ખર્ચને EMI માં રૂપાંતરિત કરવાથી પરિવારોને વધુ પડતું લાભ લેવાનું જોખમ વધી શકે છે. તેમ છતાં, UPI અને રિટેલ ક્રેડિટના આ સંગમથી ભારતની લગ્ન અર્થવ્યવસ્થા પહેલા કરતાં વધુ પારદર્શક અને વ્યવસ્થિત બની છે
(11:07 AM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
