નવી દિલ્‍હી,તા.૧૩: ચોમાસાના અભાવને કારણે નીતિ નિર્માતાઓ ખરીફ વાવણી અંગે ચિતિત છે. દરમિયાન, આંકડા મંત્રાલયના તાજેતરના અહેવાલમાં પાકના વાવેતર વિસ્‍તાર અને ખાદ્ય ઉત્‍પાદન પર નજર રાખતી કૃષિ ડેટા સંગ્રહ પ્રણાલીમાં નોંધપાત્ર ખામીઓ જાહેર કરવામાં આવી છે. કૃષિ ખર્ચ અને કિમતો આયોગ (CACP) ઉત્‍પાદન ખર્ચની ગણતરી કરવા અને રાષ્ટ્રીય સ્‍તરના આગોતરા અંદાજ તૈયાર કરવા માટે જમીન સ્‍તરના ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે.

આ અંદાજોના આધારે, સરકાર ખાદ્ય સુરક્ષાના મુખ્‍ય નિર્ણયો લે છે, જેમ કે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવો, આયાત જકાતમાં ફેરફાર કરવો, અથવા કટોકટી બફર સ્‍ટોક મુક્‍ત કરવો.

રાષ્ટ્રીય સ્‍તરે, અહેવાલ દર્શાવે છે કે ગિરદાવરી, પાકના ડેટાનો આધાર અને ગ્રામ્‍ય મહેસૂલ અધિકારીઓ દ્વારા પાક ગણતરીનું સરકારનું નિરીક્ષણ, દેશના અડધાથી ઓછા ભાગમાં સમયસર પૂર્ણ થયું હતું.

અહેવાલ મુજબ, આંધ્ર પ્રદેશ, આસામ, બિહાર, ગુજરાત, હરિયાણા, ઝારખંડ, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, પંજાબ, તેલંગાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને પﾍમિ બંગાળમાં ૨૦૨૩-૨૪ દરમિયાન ગિરદાવરી (પાક સર્વેક્ષણ) પૂર્ણ ન થવાનો દર ચિતાજનક રીતે ઊંચો હતો.

પરિણામે, ખરીફ સિઝનની શરૂઆતમાં માત્ર ૪૩% નમૂના ગામોમાં, ખરીફ સિઝનના અંતમાં ૪૬%, રવિ સિઝન દરમિયાન ૪૮% અને ઉનાળાની ઋતુ દરમિયાન ૩૩% કામ સમયસર પૂર્ણ થયું હતું.

ગયા અઠવાડિયે પ્રકાશિત થયેલા પાક ડેટા સિસ્‍ટમની સમીક્ષા શીર્ષકવાળા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે તમામ રાજ્‍યોમાં ગિરદાવરી (પાક સર્વેક્ષણ) કાર્ય સમયસર પૂર્ણ થાય તે સુનિﾍતિ કરવા માટે સંબંધિત રાજ્‍ય અધિકારીઓ દ્વારા યોગ્‍ય પગલાં લેવાની જરૂર છે.

વધુમાં, અહેવાલમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે બદલાયેલા પ્‍લોટ અને જમીનના ઉપયોગની સીમાઓ ઓળખવા માટે જરૂરી ૬૩% ગામડાના નકશા ૨૦ વર્ષ જૂના છે.

આ સૂચવે છે કે આ નકશા બાંધકામ અને શહેરીકરણને કારણે થતા ફેરફારોને સચોટ રીતે પ્રતિબિબિત કરી શકતા નથી. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે જૂના નકશાનો ઉપયોગ સર્વે નંબરો ઓળખવામાં મુશ્‍કેલીઓ ઊભી કરે છે. તેથી, નિયમિતપણે નકશા અપડેટ કરવા મહત્‍વપૂર્ણ છે.

પﾍમિ બંગાળ અને પુડુચેરીમાં, બધા ગામડાઓના નકશા છેલ્‍લે બે દાયકા કરતાં વધુ સમય પહેલાં અપડેટ કરવામાં આવ્‍યા હતા, જ્‍યારે ઓડિશામાં, આ આંકડો ૯૯%, ઉત્તરાખંડમાં ૯૮%, આસામમાં ૯૪% અને તમિલનાડુ અને ઝારખંડમાં ૯૩% હતો. તેનાથી વિપરીત, ગુજરાતમાં, ફક્‍ત ૫% ગામડાના નકશા ૨૦ વર્ષથી વધુ જૂના હતા.

રિપોર્ટમાં એ પણ જાણવા મળ્‍યું છે કે પાક કાપવાના પ્રયોગો (CCEs), જે સરેરાશ ઉપજનો અંદાજ કાઢવા અને કુલ અનાજ ઉત્‍પાદનની ગણતરી કરવા માટે વપરાતો વૈજ્ઞાનિક આધાર છે, તે મહેસૂલ અધિકારીઓ દ્વારા તેમને સોંપવામાં આવેલા તાલીમ વગરના કર્મચારીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા હતા.

રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૨૩-૨૪માં CCEs ની કુલ સંખ્‍યા લગભગ ૧.૨ મિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો. ઝારખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં, ૪૦% સુધી CCEs અપ્રશિક્ષિત કર્મચારીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્‍યા હતા, જ્‍યારે મધ્‍યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને પﾍમિ બંગાળમાં, ૧૦% થી વધુ CCEs જુનિયર સ્‍ટાફ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્‍યા હતા.