ન્યૂ યોર્ક : અમેરિકાની અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓ અને વૈશ્વિક ટેકનોલોજી કંપનીઓએ મહિલા વિદ્યાર્થીઓ માટેની ખાસ શિષ્યવૃત્તિ (Scholarships) અને પ્રોત્સાહક કાર્યક્રમો બંધ કરવાનો અથવા તેમાં કાપ મૂકવાનો સનસનાટીભર્યો નિર્ણય લીધો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની વધતી તપાસ અને કાનૂની જોખમો ટાળવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે, ભલે સરકારે સિંગલ-સેક્સ (માત્ર મહિલાઓ માટેની) શિષ્યવૃત્તિઓ પર કોઈ સીધો સ્પષ્ટ પ્રતિબંધ મૂક્યો ન હોય.

અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓ અને કોર્પોરેટ જૂથો દ્વારા પીછેહઠ

અમેરિકાની જાણીતી સંસ્થાઓમાં આ ફેરફાર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહ્યો છે:

· રેન્સેલર પોલિટેકનિક ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (RPI): મહિલા નેતૃત્વ માટે વાર્ષિક $20,000 આપતી શિષ્યવૃત્તિ આ પાનખરથી બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેનો 800 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ કર્યો છે.

· ડ્યુક યુનિવર્સિટી: પોતાના દાયકાઓ જૂના 'એલિસ એમ. બાલ્ડવિન સ્કોલર્સ પ્રોગ્રામ'ને માત્ર મહિલાઓ પૂરતો મર્યાદિત રાખવાને બદલે તમામ અંડરગ્રેજ્યુએટ્સ માટે ખુલ્લો મૂક્યો છે.

· કોર્પોરેટ દિગ્ગજો: પેલેન્ટિર ટેક્નોલોજીસ અને ગૂગલે મહિલા પ્રતિનિધિત્વ વધારવાના હેતુથી શરૂ કરાયેલી પોતાની ખાસ શિષ્યવૃત્તિઓ શાંતિથી પાછી ખેંચી લીધી છે.

નેશનલ સ્કોલરશીપ પ્રોવાઈડર્સ એસોસિએશનના ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૩ થી અત્યાર સુધીમાં મહિલા-વિશિષ્ટ પાત્રતા ધરાવતા અનુદાનોમાં ૧૯% નો નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે.

STEM ક્ષેત્રે મહિલાઓના ભવિષ્ય પર મોટો ખતરો

ગણિત, કમ્પ્યુટિંગ અને એન્જિનિયરિંગ (STEM) ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓ પહેલાથી જ એક ચતુર્થાંશ કરતાં ઓછી સંખ્યા ધરાવે છે. નિષ્ણાતો અને અર્થશાસ્ત્રીઓ ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે સ્કોલરશિપ બંધ થવાથી વૈજ્ઞાનિકો, એન્જિનિયરો અને ટેક્નોલોજિસ્ટ્સની ભવિષ્યની પાઇપલાઇનને મોટો ફટકો પડશે.

ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટીના મેલ્ટઝર સેન્ટરના નિયામક ડેવિડ ગ્લાસગો જણાવે છે કે, "વર્તમાન રાજકીય વાતાવરણમાં સંસ્થાઓને લાગે છે કે કોઈપણ કાનૂની વિવાદથી બચવા માટે વિશિષ્ટ જૂથોના લાભોથી પાછળ હટી જવું જ સૌથી સલામત રસ્તો છે."

કાનૂની ગૂંચવણો અને 'ટાઈટલ IX' નો વિવાદ

ફેડરલ ફંડેડ શાળાઓમાં લિંગ-આધારિત ભેદભાવ પ્રતિબંધિત કરતા 'ટાઈટલ IX' કાયદા અને સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના ચુકાદાઓને ટાંકીને કાનૂની કાર્યકર્તાઓ આવી શિષ્યવૃત્તિઓ સામે ફરિયાદો નોંધાવી રહ્યા છે. જોકે, શિક્ષણ કાયદાના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કાયદાકીય ધોરણો બદલાયા ન હોવા છતાં, યુનિવર્સિટીઓ બિનજરૂરી ડરના કારણે આ મહત્વપૂર્ણ સ્કોલરશિપ રદ કરી રહી છે.