વોશિંગ્ટન : અમેરિકન સુપ્રીમ કોર્ટે દેશની ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમ અને લાખો વિદેશી પરિવારોને અસર કરતો એક અત્યંત ઐતિહાસિક અને દૂરોગામી ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે અમેરિકામાં વર્ષોથી ચાલી આવતી 'જન્મજાત નાગરિકતા' (બર્થ રાઈટ સિટિઝનશિપ) ના કાયદાને મજબૂતીથી યથાવત રાખ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકન ભૂમિ પર જન્મેલા બાળકો તેમના માતા-પિતાના વિઝા કે ઇમિગ્રેશન દરજ્જાને ધ્યાનમાં લીધા વિના આપમેળે જ અમેરિકાના કાયદેસર નાગરિક રહેશે. આ ચુકાદાથી અમેરિકામાં વસતા અને ખાસ કરીને આઈટી ક્ષેત્રે કાર્યરત હજારો ભારતીય પરિવારોએ મોટી રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.

પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આકરા નિર્ણયને કાનૂની બ્રેક

હકીકતમાં, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ એક વિવાદાસ્પદ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જે મુજબ ગેરકાયદેસર રીતે અથવા કામચલાઉ વિઝા પર રહેતા વિદેશી નાગરિકોના બાળકોને અમેરિકામાં જન્મ લેવા છતાં આપમેળે નાગરિકતા ન આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પ અને રૂઢિચુસ્ત નેતાઓનો તર્ક હતો કે આ કાયદાના કારણે 'બર્થ ટૂરિઝમ' (માત્ર બાળકને અમેરિકન પાસપોર્ટ અપાવવા માટે ત્યાં જઈને જન્મ આપવો) અને ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશનને પ્રોત્સાહન મળે છે. જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટના આ તાજેતરના વલણથી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની આ આકરી નીતિ પર હાલ પૂરતી બ્રેક વાગી ગઈ છે.

ભારતીય H-1B પરિવારો માટે કેમ સંજીવની સમાન?

પ્યુ રિસર્ચ સેન્ટરના અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકામાં ભારતીય મૂળના આશરે ૫.૨ મિલિયન (૫૨ લાખ) લોકો વસે છે, જે ચીની અમેરિકનો પછી બીજું સૌથી મોટું એશિયન જૂથ છે. ભારતીયો મોટાભાગે કાયદેસર રીતે H-1B વિઝા પર અમેરિકા જાય છે, નિયમિત કર ચૂકવે છે અને ત્યાંના અર્થતંત્રમાં મોટું યોગદાન આપે છે. પરંતુ દરેક દેશ માટેના ફિક્સ ક્વોટાના કારણે ૧૦ લાખથી વધુ ભારતીયો દાયકાઓથી ગ્રીન કાર્ડ (કાયમી નિવાસ) ની લાંબી લાઇનમાં રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, જો જન્મજાત નાગરિકતાનો અધિકાર છીનવાઈ જાત, તો તેમના અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકો પણ કાનૂની સંકટમાં મુકાઈ જાત. કોર્ટના નિર્ણયથી હવે આ બાળકોના અમેરિકન પાસપોર્ટ અને સોશિયલ સિક્યોરિટી રાઈટ્સ સુરક્ષિત બન્યા છે.

કાનૂની લડાઈ હજુ અટકી નથી, વૈશ્વિક પ્રતિભાઓમાં અસમંજસ

જો કે, રાજકીય અને કાનૂની નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જન્મજાત નાગરિકતા પરનો વિવાદ હજુ સંપૂર્ણપણે શમ્યો નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે હાલ માત્ર નીચલી અદાલતોની રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્ટે આપવાની સત્તાઓને મર્યાદિત કરી છે, પરંતુ આ બંધારણીય પ્રશ્ન પર હજુ લાંબી કાનૂની લડાઈઓ ચાલશે. અમેરિકામાં ભારતના પૂર્વ રાજદૂત મીરા શંકરે આ અંગે જણાવ્યું કે, "આ નિર્ણય ચોક્કસપણે ભારતીય પરિવારો માટે મોટી આશા લાવ્યો છે, પરંતુ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના કડક વલણને કારણે હવે અમેરિકા પહેલાંની જેમ ઇમિગ્રન્ટ્સ માટે અનુકૂળ રહ્યું નથી. આના કારણે ભારતની ઘણી ઉચ્ચ પ્રતિભાઓ જેઓ પહેલા અમેરિકા સ્થળાંતર કરવાનું શ્રેષ્ઠ માનતી હતી, તેઓ હવે કેનેડા કે યુરોપ જેવા અન્ય દેશો તરફ પોતાનું વલણ બદલી શકે છે."