બાયકોનુર કોસ્મોડ્રોમ (કઝાકિસ્તાન) : અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં ૧૪ જુલાઈનો દિવસ એક નવા અધ્યાય તરીકે નોંધાશે, કારણ કે ભારતીય મૂળના નાસા અવકાશયાત્રી અનિલ મેનન તેમના પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) મિશન માટે ઉડાન ભરવા તૈયાર છે. ૮ મહિનાના આ લાંબા અને પડકારજનક મિશન દરમિયાન, મેનન અને તેમની ટીમ રોસકોસ્મોસ સોયુઝ MS-29 અવકાશયાન દ્વારા બ્રહ્માંડની રહસ્યમયી દુનિયામાં પ્રવેશ કરશે. એપ્રિલ 2027 સુધી ચાલનારી આ યાત્રા માનવજાત માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ સંશોધનો લઈને આવશે.

કોણ છે આ બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા અનિલ મેનન?

મિનિયાપોલિસમાં જન્મેલા અનિલ મેનનનું વ્યક્તિત્વ અનેક ક્ષેત્રોનું મિશ્રણ છે. તેઓ મૂળ ભારતીય અને યુક્રેનિયન વારસામાંથી આવે છે. વ્યવસાયે ઇમરજન્સી મેડિસિન ફિઝિશિયન અને યુએસ સ્પેસ ફોર્સમાં કર્નલ રહી ચૂકેલા મેનનનો અનુભવ અસાધારણ છે. અફઘાનિસ્તાનમાં સેવા આપવાથી લઈને માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર પર્વતારોહકોને તબીબી સહાય પૂરી પાડવા સુધીનું તેમનું જીવન સાહસથી ભરપૂર રહ્યું છે. ભારતના પોલિયો ઇમ્યુનાઇઝેશન પ્રોગ્રામમાં રોટરી એમ્બેસેડરિયલ સ્કોલર તરીકેનો તેમનો અનુભવ દર્શાવે છે કે તેઓ જમીની સ્તરે માનવ કલ્યાણ માટે કેટલા સમર્પિત છે.

અવકાશમાં વિજ્ઞાનનું નવું શિખર

આ ૮ મહિનાના રોકાણ દરમિયાન મેનન માત્ર એક પ્રવાસી નહીં, પરંતુ એક વૈજ્ઞાનિક તરીકે કાર્ય કરશે. તેમનું મુખ્ય ધ્યાન 'ડીપ સ્પેસ ટ્રાવેલ' દરમિયાન માનવ શરીર પર થતી અસરોને સમજવાનું છે. માઇક્રોગ્રેવિટીમાં રક્ત પ્રવાહ અને નસની રચનામાં થતા બદલાવ અંગેના તેમના સંશોધનો ભવિષ્યના મંગળ અને ચંદ્ર મિશન માટે પાયારૂપ સાબિત થશે. આ ઉપરાંત, તેઓ અવકાશમાં જ IV ફ્લુઇડ બનાવવા અને સેમિકન્ડક્ટર સ્ફટિકોના મોટા પાયે ઉત્પાદન જેવી નવીન તકનીકોનું પરીક્ષણ કરશે. AR (ઓગમેન્ટેડ રિયાલિટી) અને AI નો ઉપયોગ કરીને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ અભ્યાસ તેમના મિશનનું એક ખાસ આકર્ષણ રહેશે.

પરિવારમાં અવકાશયાત્રીઓની જોડી

અનિલ મેનનનું કૌટુંબિક જીવન પણ અવકાશ સાથે જોડાયેલું છે. તેમની પત્ની અન્ના મેનન પણ એક કુશળ અવકાશયાત્રી છે, જેમણે સપ્ટેમ્બર 2024 માં ખાનગી ભંડોળથી સંચાલિત 'પોલારિસ ડોન' મિશન દ્વારા અવકાશ યાત્રા કરી હતી. હવે, અનિલ મેનન નાસાના વર્ષોના તાલીમ કાર્યક્રમ બાદ પોતાના પ્રથમ મિશન માટે સજ્જ છે, જે તેમને વિજ્ઞાનની દુનિયામાં એક નવી ઓળખ અપાવશે.

લોન્ચિંગની ક્ષણો

કઝાકિસ્તાનના બાયકોનુર કોસ્મોડ્રોમથી સવારે 10:47 વાગ્યે (EDT) થનારી આ ઉડાન તમામ ભારતીયો માટે ગર્વની ક્ષણ છે. ડોકીંગ કરતા પહેલા પૃથ્વીની બે ભ્રમણકક્ષા પૂર્ણ કરીને આ યાન ISS સાથે જોડાશે. અનિલ મેનનનું આ મિશન માત્ર એક વૈજ્ઞાનિક અભિયાન નથી, પરંતુ પૃથ્વીથી હજારો કિલોમીટર દૂર માનવજાતના ભવિષ્યના સુરક્ષિત અને વધુ સારા જીવનની તૈયારી છે.