​નવી દિલ્હી:વૈશ્વિક રાજનીતિ અને આર્થિક સમીકરણો વચ્ચે ભારતે ફરી એકવાર ગ્લોબલ સાઉથનો મજબૂત અવાજ બનીને વિશ્વ મંચ પર પોતાની આગવી છાપ છોડી છે. નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત ૧૮મા બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલનની અધ્યક્ષતા કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વૈશ્વિક શાસન વ્યવસ્થા (Global Governance) માં પાયાના સુધારા કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન સમયમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં સુધારાના મુદ્દાને હવે વધુ સમય માટે પાછળ ધકેલી શકાય નહીં. આ સંદર્ભમાં તેમણે વૈશ્વિક સુધારાનો રોડમેપ તૈયાર કરવા માટે ૧૦ મહત્વના પ્રસ્તાવોની બ્લૂપ્રિન્ટ વિશ્વ નેતાઓ સમક્ષ રજૂ કરી છે.

​સંમેલનમાં સંબોધન કરતા વડાપ્રધાને જણાવ્યું હતું કે, દાયકાઓ જૂની આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા આજે બદલાતી વૈશ્વિક વાસ્તવિકતાઓને અનુરૂપ નથી. આજે ગ્લોબલ સાઉથના દેશો વૈશ્વિક સંકટોના પરિણામો ભોગવવામાં સૌથી આગળ છે, પરંતુ નિર્ણયો લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમને પાછળ રાખવામાં આવે છે. આ ‘વિશેષાધિકારના પિરામિડ’ને બદલીને ‘ભાગીદારીના મંચ’માં રૂપાંતરિત કરવાનો સમય આવી ગયો છે. વિકાસશીલ દેશોએ હવે માત્ર બીજા દ્વારા બનાવાયેલા નિયમોનું પાલન કરનારા ('Rule-taker') રહેવાને બદલે નિયમો ઘડનારા ('Rule-shaper') બનવું પડશે.

​વડાપ્રધાન મોદીએ રજૂ કરેલા ૧૦ પ્રસ્તાવોમાં સુરક્ષા પરિષદના સુધારા ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ (IMF અને વર્લ્ડ બેંક) માં વિકાસશીલ દેશોના વોટિંગ અધિકારો વધારવા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સાયબર સ્પેસ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી જેવા ભવિષ્યના ક્ષેત્રો માટે ન્યાયી નિયમો બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત ગ્લોબલ સાઉથના યુવા રાજદ્વારીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય વાટાઘાટો અને કાનૂની બાબતોની તાલીમ આપવા માટે એક વિશેષ વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મુકાયો છે.

​સંસ્થાકીય મજબૂતી પર ભાર મૂકતા તેમણે બ્રિક્સના નિર્ણય-અમલીકરણને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે સુરક્ષિત ડિજિટલ રેપોઝિટરી અને 'ટ્રોઇકા' વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાનો સુઝાવ આપ્યો. આ સિવાય, દરિયાઈ ક્ષેત્રે કામ કરતા નાવિકો માટે આપાતકાલીન સ્થિતિમાં મદદ મળી રહે તે હેતુથી 'સીફેરર્સ ઇમરજન્સી સપોર્ટ નેટવર્ક' સ્થાપવાની એક સંવેદનશીલ માનવતાવાદી યોજના પણ રજૂ કરી હતી.

​સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે બ્રિક્સ કોઈ જૂથ કે દેશની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક સુધારા, પ્રતિનિધિત્વ અને માનવકેન્દ્રી વિકાસ માટે સમર્પિત મંચ છે. આ શિખર સંમેલનમાં રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સહિત સભ્ય દેશોના અગ્રણી નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા.