તેહરાન, તા.૧૫: પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની જ્વાળાઓ વચ્ચે ઈરાને એક અત્યંત રક્ષણાત્મક અને તેટલો જ આક્રમક દાવ ખેલ્યો છે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાના ૨૦ ટકા જ્યાંથી પસાર થાય છે તેવી હોર્મુઝ સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) પર પોતાની પકડ મજબૂત કરતા ઈરાને આંતરરાષ્ટ્રીય ટીકાઓનો જડબાતોડ જવાબ આપ્યો છે. ઈરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં પૂછ્યું છે કે, "જો અમે અમારી સુરક્ષા માટે આ જળમાર્ગને બંધ કરીએ, તો તેમાં દુનિયાને શું સમસ્યા છે?"
ઈરાનનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ આ જળમાર્ગને બળજબરીથી ખુલ્લો રાખવાની ધમકી આપી રહ્યા છે. ઈરાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝ સામુદ્રધુની તેમની પ્રાદેશિક સુરક્ષાનો ભાગ છે અને કોઈ પણ વિદેશી દખલગીરી સહન કરવામાં આવશે નહીં.
 
યુદ્ધના પડઘા વચ્ચે શાંતિની શોધ: પેઝેશ્કિયનનો નવો દાવ
એક તરફ જ્યાં રણમેદાનમાં ટેન્કો અને મિસાઇલો ગાજી રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને મુત્સદ્દીગીરીનો માર્ગ અપનાવતા એક મહત્વનું નિવેદન આપ્યું છે:
•    સંવાદ માટે તૈયાર: રાષ્ટ્રપતિએ સંકેત આપ્યો છે કે તેહરાન તણાવ ઓછો કરવા માટે 'ખુલ્લા મને' વાતચીત કરવા ઈચ્છુક છે.
•    સંરક્ષણ વિરુદ્ધ આક્રમણ: પેઝેશ્કિયને સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાન યુદ્ધ ઈચ્છતું નથી, પરંતુ જો તેના પર હુમલો થશે તો તે ચૂપ બેસશે નહીં.
•    વૈશ્વિક અપીલ: તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને વિનંતી કરી કે તેઓ ઈઝરાયેલના આક્રમક વલણને રોકે જેથી પ્રદેશમાં સ્થિરતા લાવી શકાય.
 
શા માટે હોર્મુઝ સામુદ્રધુની છે વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય?
હોર્મુઝ સામુદ્રધુની એ માત્ર એક જળમાર્ગ નથી, પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્રની 'શ્વાસનળી' છે:
૧. ક્રૂડ ઓઈલ: સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક અને કુવૈત જેવા દેશોનું તેલ અહીંથી જ ભારત અને યુરોપ સુધી પહોંચે છે.
૨. ભાવમાં ભડકો: જો ઈરાન આ માર્ગ બંધ કરે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૫૦ ને પાર કરી શકે છે, જે ભારત જેવા દેશોમાં મોંઘવારીનો વિસ્ફોટ કરી શકે છે.
નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે ઈરાન અત્યારે 'બેધારી તલવાર' પર ચાલી રહ્યું છે. એક તરફ તે પોતાની સૈન્ય શક્તિ બતાવી રહ્યું છે અને બીજી તરફ વાતચીતના દરવાજા ખુલ્લા રાખીને અમેરિકા પર દબાણ બનાવી રહ્યું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયનની આ 'ડાયલોગ ડિપ્લોમસી' સફળ થાય છે કે પછી પશ્ચિમ એશિયા વધુ મોટા વિનાશ તરફ આગળ વધે છે. અત્યારે તો સમગ્ર વિશ્વની નજર હોર્મુઝના શાંત પણ ખતરનાક પાણી પર ટકેલી છે.