બેંગલુરુ :બ્રિક્સ ૨૦૨૬ સમિટ દરમિયાન ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયાને એક મહત્વપૂર્ણ ઈન્ટરવ્યુમાં જાહેરાત કરી છે કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ આંતરરાષ્ટ્રીય સિદ્ધાંતો હેઠળ ત્યારે જ ખોલવામાં આવશે જ્યારે અમેરિકા તેની નાકાબંદી અને શત્રુતાપૂર્ણ વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે બંધ કરશે. આ સમુદ્રી માર્ગ બ્લોક થવાને કારણે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસરો પડી રહી છે, જેને ઉકેલવા માટે ઈરાન હાલ ઓમાન સાથે વિશેષ દરિયાઈ નિયંત્રણ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા અંગે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકન નાકાબંદી હટી જાય તો વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને ભારત માટે જહાજોની અવરજવર અત્યંત સરળ થઈ શકે છે તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતા ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઓમાન સાથે ચાલી રહેલી આ સમુદ્રી સમજૂતીને આગળ વધારવા માટે ટૂંક સમયમાં જ અરબ દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ ઓમાનના પ્રતિનિધિઓ સાથે ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજવાના છે. આ બેઠક બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સંગઠન (IMO) દ્વારા સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે વડાપ્રધાન મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય જહાજો આ માર્ગ પરથી સુરક્ષિત રીતે કેવી રીતે પસાર થઈ શકશે, ત્યારે રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે અમેરિકાની આક્રમક નીતિઓ જ આ ક્ષેત્રની અશાંતિનું મુખ્ય કારણ છે અને ભારત પણ આ દબાણનો ભોગ બની રહ્યું છે.

આ ઈન્ટરવ્યુ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું નામ બદલીને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ ટ્રમ્પ’ કરવાના સૂચન અને હુતિ, હિઝબુલ્લાહ તેમજ હમાસને ઈરાન દ્વારા સમર્થન આપવાના દાવાઓ પર પણ આકરા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા. જેના જવાબમાં પેજેશકિયાને મક્કમતાથી જણાવ્યું કે, “ના તો હિઝબુલ્લાહે અને ના તો ઈરાને આ યુદ્ધનો પ્રારંભ કર્યો છે. આ તમામ સમૂહો માત્ર પોતાના સ્વબચાવ માટે લડી રહ્યા છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે દુશ્મન દેશો મિડલ ઇસ્ટ પર સળંગ પ્રહારો કરી રહ્યા છે અને દરિયાઈ માર્ગો બ્લોક કરી રહ્યા છે, છતાં તેઓ એવી અપેક્ષા રાખે છે કે ઈરાન મૂકપ્રેક્ષક બનીને બેસી રહે. જીવિત રહેવા માટે પ્રતિકાર કરવો એ આપણો કુદરતી અધિકાર છે.

ભૂતકાળની કડીઓ અને ભવિષ્યની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ અને વેપાર માટેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ધમની છે, જેના બંધ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. અગાઉ પણ પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધતાં ભારત જેવા આયાતકાર દેશોએ ઊર્જા સુરક્ષા માટે વૈકલ્પિક માર્ગો શોધવા પડ્યા હતા. હવે જો ઓમાન સાથેની આ બેઠકો સફળ રહે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સંગઠન (IMO) કોઈ નક્કર કરાર સુધી પહોંચે, તો જ ભારતીય જહાજો માટે હોર્મુઝની સુરક્ષિત સફર ફરીથી પુનઃસ્થાપિત થઈ શકશે, જે આગામી સમયમાં વૈશ્વિક રાજકારણની દિશા નક્કી કરશે.