વોશિંગ્ટન : પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો વચ્ચે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓના એક તાજેતરના રિપોર્ટે આખી દુનિયામાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. સીએનએન (CNN) ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકન ગુપ્તચર અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન પાસે હવે એક એવું હથિયાર છે જે કોઈપણ 'પરમાણુ બોમ્બ કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી અને ઘાતક' છે. આ હથિયાર કોઈ મિસાઈલ કે બોમ્બ નથી, પરંતુ વિશ્વની આર્થિક જીવાદોરી સમાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પરનું તેમનું વધતું જતું 'ડી ફેક્ટો' (વાસ્તવિક) નિયંત્રણ છે.

ગુપ્તચર અહેવાલો દર્શાવે છે કે ઈરાને તેની સૈન્ય ક્ષમતા ઘટાડવાને બદલે વધુ મજબૂત બનાવી છે. તેમની પાસે ડ્રોન, મિસાઈલ અને સેંકડો એટેક બોટનો મોટો જથ્થો છે, જેનો ઉપયોગ કરીને તેઓ ગમે ત્યારે આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગને બ્લોક કરી શકે છે. નોંધનીય છે કે, વિશ્વના તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) નો સૌથી મોટો હિસ્સો આ જ માર્ગેથી પસાર થાય છે. અમેરિકન અધિકારીઓ માને છે કે ઈરાને અઘોષિત રીતે આ દરિયાઈ માર્ગ પર પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવી લીધું છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટો ખતરો છે.

આ સાથે જ અમેરિકા ઈરાનના 'આર્થિક પરમાણુ વિકલ્પ' (Economic Nuclear Option) થી પણ ચિંતિત છે. ઈરાન યમનના હુતી બળવાખોરોના માધ્યમથી બાબ-અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટને પણ બંધ કરવાની રણનીતિ ધરાવે છે. જો હોર્મુઝ અને બાબ-અલ-મંડેબ બંને જળમાર્ગો એકસાથે બ્લોક થઈ જાય, તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં અકલ્પનીય વિનાશ સર્જાઈ શકે છે.

આ તમામ તણાવ વચ્ચે શુક્રવારે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર થવાની સંભાવના છે, પરંતુ તેના પર શંકાના વાદળો ઘેરાયેલા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ શરત મૂકી છે કે જ્યાં સુધી ઈઝરાયેલ દક્ષિણ લેબનોનમાંથી પોતાની સેના પાછી નહીં ખેંચે, ત્યાં સુધી યુદ્ધ પૂર્ણ થયેલું નહીં ગણાય. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલના પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહૂ લેબનોનમાં સેના જાળવી રાખવા મક્કમ છે. આ દરમિયાન ફ્રાન્સના G-7 સમિટમાંથી અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ સીધી ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન કરાર બાદ પણ કોઈ અટકચાળો કરશે, તો અમેરિકા ઈરાનના ઠેકાણાઓ પર બોમ્બમારો કરતા અચકાશે નહીં.