નવી દિલ્હી, તા. 13: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી વેપાર મંત્રણાઓ હાલમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. એક તરફ એવી ચર્ચાઓ છે કે ભારત વેપાર કરાર માટે ઉતાવળ કરવાના મૂડમાં નથી, તો બીજી તરફ કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે આ અહેવાલોને સદંતર ખોટા ગણાવીને ફગાવી દીધા છે. ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ છે કે, કોઈપણ કરાર જે દેશના હિતમાં ન હોય અથવા જેમાં કૃષિ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો સાથે બાંધછોડ કરવી પડે, તેને સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
સોદાબાજીમાં ભારતની મજબૂત સ્થિતિ
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતીય અર્થતંત્રના મજબૂત સૂચકાંકોએ વાટાઘાટોમાં ભારતનો હાથ ઉપર રાખ્યો છે. ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને અન્ય વૈશ્વિક અવરોધો છતાં, ભારતની નિકાસમાં ૧૫% જેવો નોંધપાત્ર ઉછાળો આવ્યો છે. પેટ્રોલિયમ શિપમેન્ટ અને વૈકલ્પિક શિપિંગ માર્ગોના કુશળ ઉપયોગથી નિકાસકારોએ પોતાની સ્થિતિ જાળવી રાખી છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સે પણ ભારતનો વિકાસ દર ૬.૮% રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે, જે સાબિત કરે છે કે ભારત હાલમાં આર્થિક રીતે અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં છે.
મુખ્ય અવરોધો: ટેરિફ અને પારસ્પરિક શરતો
વાટાઘાટોમાં મુખ્ય મડાગાંઠ ટેરિફ (આયાત જકાત) મુદ્દે છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ભારત ઝડપી વેપાર છૂટછાટો આપે, જ્યારે ભારતનું કહેવું છે કે ટેરિફ ટ્રીટમેન્ટ અને ભવિષ્યના વધારાના ટેરિફ સામે સુરક્ષાની ખાતરી મળવી જરૂરી છે. અમેરિકા તરફથી ભારત પર 'બળજબરીથી મજૂરી' (forced labor) દ્વારા ઉત્પાદિત માલ અંગેના આરોપો પણ ઉછળ્યા છે, જેને ભારતે નકારી કાઢ્યા છે. યુએસ વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે ભારત અમલદારશાહીમાં ધીમું છે, જ્યારે ભારત તેના રાષ્ટ્રીય હિતોની સુરક્ષા માટે કોઈ ઉતાવળ કરવા માંગતું નથી.
મંત્રીનું સ્પષ્ટ વલણ
કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે સોશિયલ મીડિયા પર આ અહેવાલને 'સંપૂર્ણપણે ખોટો અને ભ્રામક' ગણાવ્યો છે. તેમણે અમેરિકન વેપાર પ્રતિનિધિ જેમીસન ગ્રીર સાથેની પોતાની મુલાકાતોને 'શાનદાર' ગણાવી હતી અને ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે, "અમે એવા સોદા તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ જે સંતુલિત હોય અને બંને દેશોના ખેડૂતો, કામદારો અને ગ્રાહકો માટે ફાયદાકારક સાબિત થાય."
આગામી સમય અને વૈશ્વિક વ્યૂહરચના
ભારત માત્ર અમેરિકા પર જ નિર્ભર નથી. યુકે સાથેના મુક્ત વેપાર કરારના અમલીકરણ અને યુરોપિયન યુનિયન સાથેની વાટાઘાટો દર્શાવે છે કે ભારત પોતાના બજારને વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તારવા માટે સક્રિય છે. વ્હાઇટ હાઉસ પણ હજુ આશાવાદી છે કે ભારત સાથે એક ઐતિહાસિક વેપાર કરાર કરવામાં સફળતા મળશે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે ભારતની 'ધીમી પણ મક્કમ' નીતિ ભવિષ્યમાં કેવા પરિણામો લાવે છે.