મુંબઈ,તા.૨૪: રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝની ડિજિટલ અને ટેલિકોમ્‍યુનિકેશન કંપની, જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સના પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (IPO) ને રોકાણકારોનો જોરદાર પ્રતિસાદ મળ્‍યો. શુક્રવારે ઇશ્‍યૂ બંધ થતાં સુધીમાં IPO ૨૨.૧૯ વખત સબસ્‍ક્રાઇબ થયો હતો. શેરબજારના ડેટા અનુસાર, પબ્‍લિક ઇશ્‍યૂ અને એન્‍કર રોકાણકારો સહિત કુલ બિડિગ રૂ.૭.૪ લાખ કરોડને વટાવી ગયું. જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સના IPO માટે આશરે ૧. ૩૯  કરોડ  લોકોએ અરજી કરી, જે ભારતીય શેરબજાર માટે એક નવો રેકોર્ડ બનાવે છે.

જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સનો IPO ૨૧ ઓક્‍ટોબરના રોજ ખુલ્‍યો અને ૨૩ ઓક્‍ટોબરના રોજ બંધ થયો. ઇશ્‍યૂ ખુલ્‍યાના માત્ર ૧૦૦ મિનિટમાં જ તે સંપૂર્ણપણે સબસ્‍ક્રાઇબ થઈ ગયો. શુક્રવારે સાંજે ૭ વાગ્‍યા સુધીમાં, રોકાણકારોએ ૪૩૮.૩ કરોડ શેર માટે બોલી લગાવી હતી, જે ઉપલબ્‍ધ ૧૯.૭૫ કરોડ શેરની સરખામણીમાં હતો. એકલા પબ્‍લિક ઇશ્‍યૂને રૂ.૪.૯ લાખ કરોડથી વધુની બોલી મળી હતી, જ્‍યારે રિટેલ રોકાણકારોએ ?૨૫,૮૬૭ કરોડથી વધુની માંગ કરી હતી.

IPOમાં સંસ્‍થાકીય રોકાણકારોની માંગ સૌથી મજબૂત હતી. ક્‍વોલિફાઇડ ઇન્‍સ્‍ટિટ્‍યૂશનલ બાયર્સ (QIBs) ને તેમના માટે અનામત શેરની સંખ્‍યા કરતાં ૭૦.૫૫ ગણા વધુ શેર મળ્‍યા. બિન-સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો (NIIs) ની શ્રેણી ૧૪ વખત સબસ્‍ક્રાઇબ થઈ હતી, અને છૂટક રોકાણકારોની શ્રેણી ૨.૭૨ વખત સબસ્‍ક્રાઇબ થઈ હતી. સ્‍થાનિક નાણાકીય સંસ્‍થાઓ (DIIs) એ ૧૫૨.૫ કરોડ શેર માટે બોલી લગાવી હતી, અને વિદેશી સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો (FIIs) એ ૧૨૩.૯ કરોડ શેર માટે બોલી લગાવી હતી. મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ્‍સને ૩૫૭ મિલિયન શેરની માંગ મળી હતી. દરમિયાન, રિલાયન્‍સના શેરધારકો માટે અનામત ભાગ ૭.૬૦ ગણો સબસ્‍ક્રાઇબ થયો હતો, અને કર્મચારીઓ માટે અનામત ભાગ ૨.૯૩ ગણો સબસ્‍ક્રાઇબ થયો હતો. પરિણામે, IPO માં તમામ રોકાણકારો શ્રેણીઓમાં ઉપલબ્‍ધ શેર કરતાં વધુ માંગ જોવા મળી હતી.

Jio પ્‍લેટફોર્મ્‍સના IPOને આશરે ૧૩.૯ મિલિયન અરજીઓ છે. આ ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૪ માં વારી એનર્જીસના IPO દરમિયાન મળેલા ૯.૭૩૪ મિલિયન અરજીઓના રેકોર્ડને વટાવી ગયો છે. અન્‍ય મોટા IPOની તુલનામાં, બજાજ હાઉસિગ ફાઇનાન્‍સનો ઇશ્‍યૂ શરૂઆતના દિવસે બપોરે ૨ વાગ્‍યા સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે સબસ્‍ક્રાઇબ થઈ ગયો હતો. ૨૦૨૫ માં LG ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ ઇન્‍ડિયાનો IPO પ્રથમ દિવસના અંત સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે સબસ્‍ક્રાઇબ થઈ ગયો હતો.

હ્યુન્‍ડાઇ મોટર ઇન્‍ડિયાના રૂ.૨૭,૮૭૦ કરોડના IPO ને ૨૦૨૪ માં તેના પ્રથમ દિવસે માત્ર ૧૮% સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શન મળ્‍યું હતું. Jio પ્‍લેટફોર્મ્‍સના IPO નું કદ પણ તેને અનન્‍ય બનાવે છે. આ Hyundai મોટર ઇન્‍ડિયાના રૂ.૨૭,૮૭૦ કરોડના IPO કરતા મોટું છે અને ભારતીય શેરબજારમાં અત્‍યાર સુધીના સૌથી મોટા પબ્‍લિક ઇશ્‍યૂનો રેકોર્ડ સ્‍થાપિત કરવા માટે તૈયાર છે

જાહેર ઇશ્‍યૂ ખુલતા પહેલા, Jio પ્‍લેટફોર્મ્‍સે ૧૯ ઓક્‍ટોબરના રોજ ૨૧૨ એન્‍કર રોકાણકારો પાસેથી આશરે રૂ.૮,૧૧૦ કરોડ એકત્ર કર્યા.IPO પ્રાઇસ બેન્‍ડના ઉપલા છેડા, પ્રતિ શેર રૂ.૧,૧૧૯ ના ભાવે એન્‍કર રોકાણકારોને શેર ફાળવવામાં આવ્‍યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, એન્‍કર બુકને રૂ.૨.૫ લાખ કરોડથી વધુની બિડ મળી હતી, જે ફાળવેલ ભંડોળ કરતાં ૩૦ ગણા વધુ છે. આમાં બ્‍લેકરોક, ફિડેલિટી ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ્‍સ, GIC અને અબુ ધાબી ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ ઓથોરિટી જેવા મુખ્‍ય વૈશ્વિક રોકાણકારોનો સમાવેશ થાય છે.

રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝની જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સના આઈપીઓમાં જાહેર રોકાણકારોની રૂ. ૪.૯૦ લાખ કરોડથી વધુ તથા એન્‍કર રોકાણકારોની રૂ. ૨.૫૦ લાખ કરોડથી વધુની માંગ નોંધાઈ છે. કુલ રૂ. ૭.૪ લાખ કરોડથી વધુની આ માંગ દેશનાં ૨૬ રાજ્‍યોના વર્ષ ૨૦૨૬૨૭ના વાર્ષિક બજેટ કરતાં પણ મોટી છે. આગામી ૨૮ ઑક્‍ટોબરે શેરબજારમાં કંપનીના શેરનું લિસ્‍ટિંગ થવાની ધારણા છે.

મુકેશભાઈ અંબાણીના નેતૃત્‍વવાળા રિલાયન્‍સ જૂથની જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સ લિમિટેડના પ્રારંભિક જાહેર ભરણા એટલે કે આઈપીઓએ ભારતીય મૂડીબજારમાં નવો ઇતિહાસ સર્જ્‍યો છે. ૨૩ ઑક્‍ટોબરે બંધ થયેલા આ આઈપીઓમાં રોકાણકારોએ અંદાજે રૂ.૭.૪ લાખ કરોડથી વધુ મૂલ્‍યના શેર મેળવવા માટે માંગ નોંધાવી છે. આ રકમ ભારતનાં ૨૮માંથી ૨૬ રાજ્‍યોના વર્ષ ૨૦૨૬૨૭ના કુલ વાર્ષિક બજેટ કરતાં પણ મોટી છે.

જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સનો રૂ. ૩૦,૨૧૩ કરોડનો આઈપીઓ ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો જાહેર ભરણો બન્‍યો છે. કંપનીએ ૨૧થી ૨૩ ઑક્‍ટોબર દરમિયાન જાહેર રોકાણકારો પાસેથી અરજીઓ મંગાવી હતી. આ સમયગાળામાં લગભગ ૧ કરોડ ૩૯ લાખ અરજીઓ નોંધાઈ હતી. ભારતીય આઈપીઓના ઇતિહાસમાં આટલી મોટી સંખ્‍યામાં અરજીઓ નોંધાવાનો આ એક નવો વિક્રમ છે.

શેરબજારના આંકડા મુજબ એન્‍કર રોકાણકારોને ફાળવણી બાદ જાહેર ભરણા માટે ઉપલબ્‍ધ લગભગ ૧૯.૭૫ કરોડ શેર સામે રોકાણકારોએ ૪૩૮.૨૬ કરોડથી વધુ શેરની માંગ કરી હતી. પરિણામે સમગ્ર જાહેર ભરણું ૨૨.૧૯ ગણું ભરાયું હતું.

સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે મોટી નાણાકીય સંસ્‍થાઓ, વીમા કંપનીઓ અને અન્‍ય સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો માટે અનામત હિસ્‍સામાં ૭૦.૫૫ ગણી માંગ નોંધાઈ હતી. બિનસંસ્‍થાકીય રોકાણકારોના હિસ્‍સામાં ૧૪ ગણી અને સામાન્‍ય નાના રોકાણકારોના હિસ્‍સામાં ૨.૭૨ ગણી માંગ નોંધાઈ હતી. રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝના પાત્ર શેરધારકો માટે રાખવામાં આવેલો હિસ્‍સો ૭.૬૦ ગણો અને કર્મચારીઓનો હિસ્‍સો ૨.૯૩ ગણો ભરાયો હતો.

આઈપીઓ પહેલાં જ એન્‍કર રોકાણકારોના હિસ્‍સામાં ભારે રસ જોવા મળ્‍યો હતો. લગભગ રૂ. ૮,૧૧૦ કરોડના શેર માટે રૂ. ૨.૫૦ લાખ કરોડથી વધુની માંગ આવી હતી. જોકે વાસ્‍તવમાં ૨૧૨ એન્‍કર રોકાણકારોને લગભગ રૂ. ૮,૧૧૦ કરોડના શેર ફાળવવામાં આવ્‍યા હતા. આ રોકાણકારોમાં ભારતીય જીવન વીમા નિગમ ઉપરાંત અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્‍થાઓ અને રોકાણ ભંડોળોનો સમાવેશ થાય છે.

જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સના શેરની કિમત રૂ. ૧,૦૬૫થી રૂ. ૧,૧૧૯ નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ ભરણામાં કંપની કુલ ૨૭ કરોડ નવા શેર બહાર પાડી રહી છે. ખાસ બાબત એ છે કે રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ અથવા અન્‍ય વર્તમાન શેરધારકો આ આઈપીઓ દ્વારા પોતાના જૂના શેર વેચી રહ્યા નથી.

કંપની આ ભરણામાંથી મળનારી ચોખ્‍ખી રકમ પૈકી રૂ. ૨૭,૫૦૦ કરોડ સુધીનો ઉપયોગ પોતાની મહત્‍વપૂર્ણ પેટાકંપની રિલાયન્‍સ જિયો ઇન્‍ફોકોમનું દેવું ઘટાડવા માટે કરવાની યોજના ધરાવે છે. બાકીની રકમ સામાન્‍ય કોર્પોરેટ હેતુઓ માટે વપરાશે.

જિયો દેશના ટેલિકોમ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓમાંની એક છે. જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં તેના ગ્રાહકોની સંખ્‍યા લગભગ ૫૩.૩૩ કરોડ હતી. કંપની મોબાઇલ ટેલિકોમ ઉપરાંત ફાઇવજી, બ્રોડબેન્‍ડ, ક્‍લાઉડ સેવાઓ અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા આધારિત ડિજિટલ વ્‍યવસાયમાં પણ વિસ્‍તરણ કરી રહી છે.

આઈપીઓની ઊંચી કિમતની મર્યાદાના આધારે જિયો પ્‍લેટફોર્મ્‍સનું સંભવિત બજારમૂલ્‍ય લગભગ રૂ. ૧૦.૩ લાખ કરોડ આંકવામાં આવ્‍યું છે. શેરબજારમાં તેનું લિસ્‍ટિંગ ૨૮ ઑક્‍ટોબરે થવાની ધારણા છે. જોકે નિષ્‍ણાતોના મતે ભારે સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શન મળ્‍યું હોવા છતાં લિસ્‍ટિંગના દિવસે શેરના ભાવમાં વધારો થશે જ તેની કોઈ ખાતરી નથી.

રિલાયન્‍સ જૂથનો આ લગભગ બે દાયકા બાદનો નવો જાહેર ભરણો છે. આ પહેલાં એપ્રિલ ૨૦૦૬માં રિલાયન્‍સ પેટ્રોલિયમનો આઈપીઓ આવ્‍યો હતો.

જિયોના શેરોનું બજારમાં આગમન માત્ર કંપની માટે જ નહીં, ભારતીય ટેલિકોમ તથા ડિજિટલ ટેક્રોલોજી ક્ષેત્રના મૂલ્‍યાંકન માટે પણ મહત્‍વપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવે છે

શેરબજારમાં જિયોનું આગમનઃ રિલાયન્‍સ જૂથ માટે ૨૦ વર્ષ બાદ મહત્‍વનો આઈપીઓ

૨૧ ઑક્‍ટોબરે આઈપીઓ ખુલ્‍યો અને ૨૩ ઑક્‍ટોબરે બંધ થયો

૨૬ ઑક્‍ટોબરે શેર ફાળવણીનો આધાર નક્કી થવાની ધારણા છે.

૨૭ ઑક્‍ટોબરે સફળ અરજદારોના ખાતામાં શેર જમા થવાની અને અસફળ અરજદારોની રોકાયેલી રકમ મુક્‍ત થવાની અપેક્ષા છે.

૨૮ ઑક્‍ટોબરે બોમ્‍બે સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જ તથા નેશનલ સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જમાં લિસ્‍ટિંગનો કાર્યક્રમ છે.

૨૬ રાજ્‍યોનાં બજેટ કરતાં પણ મોટી માંગઃ ગુજરાતનું બજેટ

રૂ. ૪.૦૩ લાખ કરોડ

જિયોના આઈપીઓમાં નોંધાયેલી રૂ. ૭.૪ લાખ કરોડથી વધુની સંયુક્‍ત માંગની સરખામણીએ દેશનાં અનેક મોટાં રાજ્‍યોનાં બજેટ પણ નાનાં છે.

વર્ષ ૨૦૨૬૨૭ના બજેટમાં દેવાની ચુકવણી સહિતનો અંદાજિત કુલ ખર્ચ

રાજસ્‍થાન   રૂ. ૬.૧૧ લાખ કરોડ

તમિલનાડુ   રૂ. ૫.૨૫ લાખ કરોડ

કર્ણાટક       રૂ. ૪.૪૮ લાખ કરોડ

પ. બંગાળ   રૂ. ૪.૩૯ લાખ કરોડ

મધ્‍યપ્રદેશ    રૂ. ૪.૨૩ લાખ કરોડ

ગુજરાત      રૂ. ૪.૦૩ લાખ કરોડ

આ ગણતરી પ્રમાણે જિયોના આઈપીઓમાં નોંધાયેલી કુલ માંગ ગુજરાતના વાર્ષિક બજેટ કરતાં અંદાજે ૧.૮૩ ગણી છે.

બીજી તરફ ઉત્તર પ્રદેશનું બજેટ લગભગ રૂ. ૯.૧૩ લાખ કરોડ અને મહારાષ્ટ્રનું રૂ. ૮.૩૪ લાખ કરોડ છે. આ બંને રાજ્‍યોનાં કુલ બજેટ જિયોમાં નોંધાયેલી માંગ કરતાં વધારે છે.

રૂ. ૭.૪ લાખ કરોડ જિયોને મળ્‍યા નથીઃ આટલી મોટી રકમનો સાચો અર્થ શું?

આ સમાચારનો સૌથી મહત્‍વનો આર્થિક તફાવત

જાહેર રોકાણકારોની માંગઃ ૪.૯૦ લાખ કરોડ, એન્‍કર રોકાણકારોની માંગઃ રૂ. ૨.૫૦ લાખ કરોડ, વાસ્‍તવિક આઈપીઓનું મહત્તમ કદઃ રૂ. ૩૦,૨૧૩ કરોડ

રોકાણકારોએ કુલ રૂ. ૭.૪ લાખ કરોડથી વધુ કિમતના શેર ખરીદવાની ઇચ્‍છા દર્શાવી છે. પરંતુ કંપની એટલી કિમતના શેર વેચી રહી નથી. આ રકમમાં એન્‍કર રોકાણકારોની પ્રાથમિક માંગ પણ સામેલ છે, જેમાંથી માત્ર એક ભાગને શેર ફાળવાયા હતા.

આમ, રૂ. ૭.૪ લાખ કરોડ એ શેર માટે નોંધાયેલી માંગનું મૂલ્‍ય છે, કંપનીએ એકત્ર કરેલી મૂડી નથી. આઈપીઓમાં માંગ અને વાસ્‍તવિક મૂડી એકત્ર થવી, બંને જુદી બાબતો છે.