​નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક ઉર્જા વ્યાપાર માટે લાઇફલાઇન ગણાતા મિડલ ઈસ્ટના સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (હોર્મુઝ જળમાર્ગ)માં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલો ભારે સૈન્ય તણાવ અને નાકાબંધીનો અંત આવ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી સ્તરે થયેલા મેમોરેન્ડમ ઓફ અંડરસ્ટેન્ડિંગ (MoU) બાદ આ દરિયાઈ માર્ગ પર શિપિંગ ટ્રાફિક સત્તાવાર રીતે ફરી શરૂ કરી દેવાયો છે. જળમાર્ગ ખુલતાની સાથે જ પર્સિયન ગલ્ફમાં લાંબા સમયથી ફસાયેલા ઉર્જા સંસાધનો અને કૃષિ ક્ષેત્ર માટે જરૂરી સામગ્રીથી લદાયેલા ભારતીય હિતોના કુલ ૩૦ જહાજો સુરક્ષિત રીતે રવાના થઈ ચૂક્યા છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને સામાન્ય નાગરિકો માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર છે.

​કેન્દ્રીય શિપિંગ મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલયના ઉચ્ચ સૂત્રો પાસેથી મળતી સત્તાવાર વિગતો અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરનારા આ ૩૦ જહાજોમાંથી અડધાથી વધુ એટલે કે મોટી સંખ્યામાં જહાજો લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ભરેલા ટેન્કરો છે. આ ઉપરાંત અન્ય ૮ જહાજોમાં બલ્ક કાર્ગો (જેમાં મોટો જથ્થો ખાતરનો છે) અને ૭ જહાજોમાં ક્રૂડ ઓઈલ ભરેલું છે. ભારત તરફ આવી રહેલા આ કાફલામાં ૧૭ જહાજો વિદેશી ધ્વજ ધરાવતા (જેમાં માર્શલ આઇલેન્ડના ફ્લેગવાળા જહાજો પણ સામેલ છે) અને બાકીના ભારતીય રજિસ્ટર્ડ જહાજો છે. રાજદ્વારી વાટાઘાટોની સફળતાને પગલે આ તમામ મોટા જહાજો પર્સિયન ગલ્ફમાંથી મુક્ત થઈને અરબી સમુદ્ર થઈને ભારતના જુદા જુદા બંદરો તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

​પશ્ચિમ એશિયાના આ વિસ્તારમાં ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાના ભયને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ હતી, જેના લીધે કરોડો ડોલરનો વ્યાપાર અટવાયો હતો. ખાસ કરીને ભારતમાં મે થી જુલાઈ દરમિયાન ખેતીની મુખ્ય સીઝન હોવાથી ખાતરની ભારે જરૂરિયાત રહે છે. આવી સ્થિતિમાં ખાતર અને રાંધણ ગેસ (LPG)નો જથ્થો સમયસર ભારત પહોંચવો અત્યંત અનિવાર્ય હતો. જો આ નાકાબંધી લાંબી ખેંચાઈ હોત તો દેશમાં મોંઘવારી વધવાની અને બળતણની તંગી સર્જાવાની આશંકા હતી. પરંતુ હવે આ રૂટ ખુલી જતાં એવિએશન, પેટ્રોકેમિકલ્સ, લોજિસ્ટિક્સ અને કૃષિ ક્ષેત્રને સીધો બૂસ્ટર ડોઝ મળશે.

​સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ભારતીય નૌકાદળ, વિદેશ મંત્રાલય, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય અને શિપિંગ મંત્રાલયના સંયુક્ત તંત્ર દ્વારા પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી હતી. હજુ પણ પર્સિયન ગલ્ફના પશ્ચિમ ભાગમાં ભારતીય હિતો ધરાવતા અન્ય ૨૬ જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પસાર થવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેમાં ૩ ઉર્જા કાર્ગો, ૧૦ ખાતરના જહાજો અને ૧૩ અન્ય માલસામાનના જહાજો સામેલ છે. ઈરાની સત્તાવાળાઓ સાથે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોને આધારે આગામી દિવસોમાં આ બાકીના જહાજોને પણ તબક્કાવાર રીતે સુરક્ષિત માર્ગ આપીને ભારતીય કિનારા સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. હાલ પૂરતું આ અત્યંત સંવેદનશીલ જળમાર્ગ પર વેપારી જહાજોના હોર્ન ફરી ગુંજતા થતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ અને ગેસના ભાવો પણ સ્થિર થવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.