ચેન્નઈ :  દરરોજ ઑફિસ જવા કે સફર કરવા માટે મેટ્રો કે ટ્રેનનો ઉપયોગ કરતા કરોડો નાગરિકો માટે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને આંખ ઉઘાડનારો રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે. તમે સવારે જે હેન્ડલ, રેલિંગ કે ટિકિટ વેન્ડિંગ મશીનને સ્પર્શ કરો છો, તે સપાટીઓ પર અદૃશ્ય જીવો અને એવા ખતરનાક બેક્ટેરિયા છુપાયેલા છે જે ભવિષ્યમાં કોઈપણ દવા કે એન્ટિબાયોટિક્સથી મટે નહીં તેવા જનીનો ધરાવે છે. 'mSphere' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા IIT મદ્રાસના એક વ્યાપક અભ્યાસ મુજબ, ચેન્નઈ મેટ્રોની બ્લુ અને ગ્રીન લાઇનના સ્ટેશનો પરથી એકત્રિત કરાયેલા નમૂનાઓમાં ૮૦ ટકાથી વધુ સેમ્પલમાં એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકારક જનીનો મળી આવ્યા છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે એક ગંભીર ચેતવણી સમાન છે.

આ સંશોધનમાં ચોંકાવનારી વિગતો બહાર આવી છે કે ટ્રેનના હેન્ડ રેઇલ કરતાં ટિકિટ વેન્ડિંગ મશીનો પર સૂક્ષ્મજીવોની સૌથી વધુ વિવિધતા જોવા મળી છે, જ્યાં ૯૭ ટકા નમૂનાઓમાં ૩૦ જેટલી માઇક્રોબાયલ પ્રજાતિઓ મળી આવી છે. આ નમૂનાઓમાં રિફામિસિન (જે ક્ષય રોગ એટલે કે TB ની સારવારમાં વપરાય છે) અને સલ્ફોનામાઇડ્સ જેવી અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ એન્ટિબાયોટિક દવાઓ સામે લડવાની ક્ષમતા ધરાવતા આનુવંશિક માર્કર્સ મોજૂદ હતા. જોકે, સંશોધકોનું કહેવું છે કે માત્ર ડીએનએ (DNA) વિશ્લેષણના આધારે આ બેક્ટેરિયા રોગ ફેલાવવા માટે સક્ષમ છે કે નહીં તે કહી શકાય નહીં, પરંતુ તે આપણને વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા પ્રત્યે કાળજી રાખવા માટે ચોક્કસ ચેતવણી આપે છે.

ચેન્નઈ ઉપરાંત દિલ્હીના રેલવે સ્ટેશનો પર કરાયેલા અન્ય એક અભ્યાસમાં હવામાં તરતા સૂક્ષ્મજીવો અને સ્યુડોમોનાસ જેવા બેક્ટેરિયા પીએમ ૨.૫ (PM 2.5) ના સૂક્ષ્મ કણો સાથે ચોંટીને શ્વાસ મારફતે ફેફસાંના ઊંડાણ સુધી પહોંચતા હોવાનું બહાર આવ્યું છે. વૈશ્વિક 'મેટાસબ' પ્રોજેક્ટનો ભાગ બનેલા આ અભ્યાસમાં ચેન્નઈનું દરિયાકાંઠાનું ગરમ અને ભેજવાળું વાતાવરણ અનન્ય બેક્ટેરિયાના વિકાસ માટે અનુકૂળ સાબિત થયું છે. નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે જાહેર સ્થળોને ૧૦૦ ટકા જીવાણુમુક્ત કરવા અશક્ય છે, પરંતુ મુસાફરી કર્યા પછી અને કંઈપણ ખાતા પહેલા સાબુથી હાથ ધોવા અથવા સારી ગુણવત્તાવાળા હેન્ડ સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરવો એ જ આપણું સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ છે.