નવી દિલ્હી:હાલમાં ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં માઈક્રોસોફ્ટની આઉટલુક અને ટીમ્સ  જેવી મહત્વપૂર્ણ સેવાઓ છેલ્લા 14 કલાકથી વધુ સમયથી ઠપ થતાં કરોડો યુઝર્સ અને કોર્પોરેટ જગતનું કામકાજ ખોરવાઈ ગયું છે. વર્તમાન ટેકનિકલ ખામીએ ટેક ઉદ્યોગને બરાબર બે વર્ષ પહેલાં એટલે કે 19 જુલાઈ, 2024ના રોજ સર્જાયેલા ઐતિહાસિક 'મહા-આઉટેજ'ની ભયાનક યાદો તાજી કરાવી દીધી છે. તે સમયે ટેક જગતના ઇતિહાસના સૌથી મોટા ડિજિટલ સંકટમાં વિશ્વભરના વ્યવસાયોને આશરે 5.4 બિલિયન ડોલર એટલે કે અંદાજે ₹50,906 કરોડનું જંગી આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું. વિશ્વભરના એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ્સ ગ્રાઉન્ડ થઈ જતાં મુસાફરો અટવાઈ પડ્યા હતા અને એરલાઇન્સના કર્મચારીઓને કમ્પ્યુટર છોડીને હાથથી પેન વડે બોર્ડિંગ પાસ અને ચાર્ટ તૈયાર કરવાની નોબત આવી હતી.

19 જુલાઈ, 2024ના રોજ સર્જાયેલી એ વૈશ્વિક આફત પાછળ સીધી રીતે માઈક્રોસોફ્ટ વિન્ડોઝ નહીં, પરંતુ સાયબર સુરક્ષા પૂરી પાડતી કંપની 'ક્રાઉડસ્ટ્રાઇક'નું એક ખામીયુક્ત સોફ્ટવેર અપડેટ જવાબદાર હતું. ક્રાઉડસ્ટ્રાઇકનું 'ફાલ્કન'  પ્લેટફોર્મ વિન્ડોઝ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના સૌથી ઊંડા અને સંવેદનશીલ સ્તર એટલે કે 'વિન્ડોઝ કર્નલ' લેવલ પર વિશેષાધિકારો સાથે કામ કરે છે, જેથી તે રીઅલ-ટાઇમમાં સાયબર જોખમોને ટ્રેક કરી શકે. પરંતુ ફાલ્કન સેન્સરના વર્ઝન 7.11 અને તેના પછીના અપડેટમાં રહી ગયેલી એક નાનકડી લોજિક ખામીને કારણે સમગ્ર વિન્ડોઝ સિસ્ટમ જ ક્રેશ થવા લાગી હતી. પરિણામે, વિશ્વભરની બેંકો, હોસ્પિટલો અને મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓના લાખો કમ્પ્યુટર્સ અને લેપટોપની સ્ક્રીન અચાનક વાદળી થઈ ગઈ હતી, જેને ટેકનિકલ ભાષામાં 'બ્લુ સ્ક્રીન ઓફ ડેથ'  કહેવામાં આવે છે.

આજના 14 કલાકના આઉટેજ અને 2024ની એ ભયાનક ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે આધુનિક ડિજિટલ યુગમાં આખું વિશ્વ ગણતરીની ટેક કંપનીઓ અને ક્લાઉડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર કેટલું નિર્ભર બની ગયું છે. 2024ની દુર્ઘટનામાં નાના સ્ટાર્ટઅપ્સથી લઈને વિશ્વની દિગ્ગજ બેંકિંગ અને આરોગ્યસંભાળ પ્રણાલીઓ કલાકો સુધી થંભી ગઈ હતી, કારણ કે દરેક સિસ્ટમને મેન્યુઅલી રીબૂટ કરીને ખામીયુક્ત ફાઇલ હટાવવી પડી હતી. હાલમાં જ્યારે ફરી એકવાર માઈક્રોસોફ્ટની સેવાઓ ખોરવાઈ છે, ત્યારે નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે વૈશ્વિક આઇટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં 'સિંગલ પોઇન્ટ ઓફ ફેલ્યોર' એટલે કે એક જ સિસ્ટમ પરની અતિશય નિર્ભરતા ભવિષ્યમાં પણ આવા જ મોટા આર્થિક અને વહીવટી સંકટને નોતરી શકે છે.