નવી દિલ્‍હી,તા.૨૯: ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ ચોમાસા અંગે એક મોટી આગાહી કરી છે. શુક્રવારે યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદમાં હવામાન વિભાગે જૂનથી સપ્‍ટેમ્‍બર દરમિયાન થનારા ચોમાસાના વરસાદ માટે સામાન્‍ય કરતા ઓછા વરસાદની આગાહી કરી છે. અગાઉ, હવામાન વિભાગે ૧૩ એપ્રિલે ચોમાસા અંગે પ્રથમ આગાહી જારી કરી હતી. આજે જાહેર કરાયેલી બીજી આગાહીમાં, IMD એ લાંબા ગાળાના વરસાદની શક્‍યતા ૯૦ ટકા વ્‍યક્‍ત કરી છે. આમાં, ૪ ટકા પ્‍લસ-માઈનસ રાખવામાં આવી છે. દેશના વિવિધ પ્રદેશો માટે ચોમાસાના વરસાદની આગાહીમાં, હવામાન વિભાગે સામાન્‍ય કરતા ઓછા વરસાદની પણ આગાહી કરી છે. સામાન્‍ય કરતા ઓછા વરસાદ પાછળ સુપર અલ-નીનો હોવાનું કહેવાય છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે હવામાન વિભાગે તેની અગાઉની આગાહીમાં સુધારો કર્યો છે. અગાઉ, ચોમાસાનો વરસાદ ૯૨% રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તે ઘટાડીને ૯૦% કરવામાં આવી છે. IMD એ સ્‍પષ્ટપણે જણાવ્‍યું છે કે ૨૦૨૬ નું ચોમાસુ સામાન્‍યથી ઓછું એટલે કે સામાન્‍યથી ઓછું રહેવાની સંભાવના છે. સામાન્‍ય રીતે, LPA ના ૯૬% થી ૧૦૪% વચ્‍ચેનો વરસાદ સામાન્‍ય માનવામાં આવે છે. તેથી, ૯૦% આગાહી કૃષિ, જળ સંસાધનો અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે ચિંતા પેદા કરી શકે છે.

હવામાન વિભાગ (IMD) એ જણાવ્‍યું છે કે ૨૦૨૬ માં ચોમાસાનો વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશ (LPA) ના ૯૦% હોઈ શકે છે. આનાથી ઘણા લોકો આﾍર્ય પામી રહ્યા છે કે LPA નો ખરેખર અર્થ શું છે અને ૯૦% વરસાદનો અર્થ શું છે?

હકીકતમાં, લાંબા ગાળાના સરેરાશ વરસાદ (LPA) એ ૩૦ થી ૫૦ વર્ષોમાં કોઈ પ્રદેશમાં સરેરાશ વરસાદ છે. હવામાન વિભાગ આ સરેરાશનો ઉપયોગ આપેલ વર્ષનો વરસાદ સામાન્‍ય, અપૂરતો કે વધુ પડતો રહેશે કે કેમ તે આગાહી કરવા માટે કરે છે.

જો IMD કહે છે કે વરસાદ LPA ના ૯૦% હશે, તો તેનો સીધો અર્થ એ થાય કે વરસાદ સરેરાશ કરતા લગભગ ૧૦% ઓછો થવાની સંભાવના છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વિસ્‍તાર માટે LPA 100 mm હોય, તો LPA ના ૯૦% નો અર્થ આશરે 90 mm વરસાદ થશે.

હવામાન વિભાગના ધોરણો અનુસાર, ૯૬% થી ૧૦૪% વચ્‍ચેનો વરસાદ સામાન્‍ય માનવામાં આવે છે. ૯૦% થી ૯૬% વચ્‍ચેનો વરસાદ સામાન્‍યથી ઓછો માનવામાં આવે છે, જ્‍યારે ૯૦% થી ઓછો વરસાદ ઓછો માનવામાં આવે છે.

સામાન્‍ય લોકો અને ખેડૂતો માટે, આનો અર્થ એ છે કે ચોમાસું થોડું નબળું હોઈ શકે છે. જ્‍યારે આનો અર્થ દુષ્‍કાળ જેવી પરિસ્‍થિતિનો નથી, તે કૃષિ, જળાશયના પાણીના સ્‍તર અને ખરીફ પાક આયોજનને અસર કરી શકે છે.

આ વર્ષે દક્ષિણપﾍમિ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશના ૯૦% (મોડેલ ભૂલ પ્‍લસ-માઈનસ ૪%) રહેવાની આગાહી છે. આ વર્ષે જૂન અને સપ્‍ટેમ્‍બર વચ્‍ચે દક્ષિણપﾍમિ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન દેશમાં સામાન્‍ય કરતા ઓછો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં સામાન્‍ય વરસાદ (LPA ના ૯૪% થી ૧૦૬%) પડવાની આગાહી છે. મધ્‍ય ભારત અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્‍પીય ભારતમાં સામાન્‍યથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે. ઉત્તરપﾍમિ ભારતમાં સરેરાશથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે, જે લાંબા ગાળાના સરેરાશના ૯૨% જેટલો છે. ચોમાસાના મુખ્‍ય ક્ષેત્ર - જે મધ્‍ય ભારતનો એક એવો ક્ષેત્ર છે જ્‍યાં મોટાભાગની ખેતી વરસાદ પર આધારિત છે - માં પણ સામાન્‍યથી ઓછો વરસાદ પડવાની આગાહી છે.

૨૯ મે થી ૫ જૂન દરમિયાન દેશના ૮૦-૯૦%  વિસ્‍તારમાં પ્રી-મોન્‍સૂન વરસાદ પડવાની ધારણા છે, જે તીવ્ર ગરમીથી ઝઝૂમી રહ્યો છે. આ વરસાદ મહત્‍વપૂર્ણ છે કારણ કે ચોમાસુ હજુ કેરળ પહોંચ્‍યું નથી. અહીં, જ્‍યારે ૧૪ નિયુક્‍ત સ્‍ટેશનો પર સતત બે દિવસ ૨.૫ મીમી વરસાદ પડે છે ત્‍યારે ચોમાસાનું આગમન જાહેર કરવામાં આવે છે.

હવામાન વિભાગે ૨૬ મે ના રોજ ચોમાસાના આગમનની આગાહી કરી હતી, પરંતુ અહીં નબળા ભેજને કારણે ચોમાસાને આગળ વધતા અટકાવ્‍યો છે. દરમિયાન, દક્ષિણ-મધ્‍ય અરબી સમુદ્રમાં ચક્રવાતી પરિભ્રમણને કારણે વાદળો પણ નબળા પડી ગયા છે.

યુરોપિયન સેન્‍ટર ફોર મીડિયમ-રેન્‍જ વેધર ફોરકાસ્‍ટ્‍સ, એક યુરોપિયન હવામાન એજન્‍સી, એ ભારત માટે ૧૫ દિવસની વરસાદની આગાહી તૈયાર કરી છે, જેમાં ઉપગ્રહ, સમુદ્ર અને વાતાવરણીય ડેટાનો સમાવેશ થાય છે. તે આગામી આઠ દિવસમાં દક્ષિણ ભારત, પૂર્વ ભારત, ઉત્તરપૂર્વ અને બંગાળની ખાડીમાં વરસાદમાં વધારો દર્શાવે છે.

૭ દિવસ પછી ચોમાસુ કેરળ પહોંચે તેવી શકયતા

દેશમાં ચોમાસાના પ્રવેશમાં વિલંબ થયો છે. હવામાન વિભાગે શુક્રવારે અહેવાલ આપ્‍યો હતો કે શ્રીલંકા પર ઓછા દબાણ અને તોફાની પવનોને કારણે, તે કેરળના દરિયાકાંઠે પાંચ દિવસથી ૩૦-૩૫ કિમી દૂર અટવાઈ ગયું છે અને આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં વધુ આગળ વધવાની શક્‍યતા નથી. કેરળના દરિયાકાંઠે ચોમાસાના પહોંચવાની સામાન્‍ય તારીખ ૧ જૂન છે. અગાઉ, હવામાન વિભાગે ૨૬ મે સુધીમાં ચોમાસાના આગમનની આગાહી કરી હતી. આમ, ચોમાસું અગાઉની આગાહી કરતા લગભગ ૧૦ દિવસ મોડું દેશમાં પ્રવેશ કરશે.IMD અનુસાર, જૂન અને જુલાઈમાં ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, પંજાબ, બિહાર, ઓડિશા, છત્તીસગઢ, ગુજરાત અને આંધ્રપ્રદેશમાં પણ ગરમીના મોજા આવવાની શક્‍યતા છે. તે સમય દરમિયાન તાપમાન સામાન્‍ય રીતે ૩૦-૩૫ ડિગ્રી સેલ્‍સિયસની આસપાસ રહે છે. આ વખતે, તાપમાન ૩ ડિગ્રી વધુ રહેશે.