ઓઈલ કંપનીઓને રોજનું ૧૦૦૦ કરોડનું નુકસાનઃ હવે ગમેત્યારે પેટ્રોલ-ડિઝલ મોંઘા થશે
યુધ્ધ ઓઈલ કંપનીઓની માઠી કરી દીધી : ૧૫મી મે પહેલા ભાવ વધારો નક્કી
નવી દિલ્હી,તા.૯: તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૦૦ થી ઉપર હોવા છતાં, સરકાર પર નાણાકીય દબાણ વધી રહ્યું છે. યુએસ-ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયાના છેલ્લા ૭૦ દિવસથી સરકાર દરરોજ આશરે રૂ.૧,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન કરી રહી છે. ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના મતે, ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયા પછી સરકારે કેટલાક મુશ્કેલ આર્થિક નિર્ણયો લેવા પડી શકે છે.
પﾍમિ એશિયામાં વધતા તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ઉથલપાથલ સર્જાઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો હોવા છતાં, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રહ્યા છે. ગ્રાહકો માટે આ રાહત છે, પરંતુ ઇન્ડિયન ઓઇલ, બીપીસીએલ અને એચપીસીએલ જેવી જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓ માટે તે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. તાજેતરના આંકડા અનુસાર, સ્થિર ભાવ જાળવવાને કારણે આ કંપનીઓ દરરોજ રૂ.૭૦૦ થી રૂ.૧,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન ભોગવી રહી છે, જે માસિક ધોરણે આશરે રૂ.૩૦,૦૦૦ કરોડ થાય છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે વધઘટ જોવા મળી છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, વધતા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ, જે બે મહિના પહેલા લગભગ $૭૦ પ્રતિ બેરલ હતો, તે વધીને $૧૨૦ પ્રતિ બેરલ થયો છે. એક સમયે, ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૪૪ સુધી પહોંચી ગયા હતા, જોકે હવે તે $૧૦૦ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. ખર્ચ અને છૂટક વેચાણ કિમત વચ્ચેના આ વધતા જતા અંતરને કારણે, એપ્રિલ મહિનામાં પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર આશરે રૂ.૧૮ અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ.૨૫ સુધીનું નુકસાન થવાનો અંદાજ છે.
સરકારનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને વૈશ્વિક ફુગાવાની અસરથી બચાવવાનો રહ્યો છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારે અત્યાર સુધી ભાવ સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે જેથી સામાન્ય માણસ પર બોજ ન પડે. આ દબાણને ઓછું કરવા માટે, સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. પેટ્રોલ પરની ખાસ વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી રૂ.૧૩ થી ઘટાડીને રૂ.૩ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ પર રૂ.૧૦ થી ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવી છે. જો આ ઘટાડો ન કરવામાં આવ્યો હોત, તો તેલ કંપનીઓ પરનો નાણાકીય બોજ રૂ.૬૨,૫૦૦ કરોડ સુધી પહોંચી શક્યો હોત.
એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડાને કારણે, સરકાર પોતે દર મહિને આશરે રૂ.૧૪,૦૦૦ કરોડના મહેસૂલ નુકસાનનો સામનો કરી રહી છે. બીજી તરફ, તેલ કંપનીઓના બેલેન્સ શીટ અને નફાના માર્જિન પર નોંધપાત્ર દબાણ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો કંપનીઓને તેમની કાર્યકારી મૂડી જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે બજારમાંથી વધુ ઉધાર લેવાની ફરજ પડી શકે છે. આનાથી તેમની ભાવિ વિસ્તરણ યોજનાઓ અને મૂડી ખર્ચ (કેપેક્સ) પર પણ અસર પડી શકે છે, જોકે સરકાર ઊર્જા સુરક્ષા અને રિફાઇનિગ વિસ્તરણ સંબંધિત પ્રોજેક્ટ્સને સંપૂર્ણ સમર્થન આપી રહી છે.
વિશ્વના અન્ય દેશો કરતા ભારતની પરિસ્થિતિ ઘણી અલગ છે. જ્યારે સ્પેન, જાપાન, જર્મની અને યુકે જેવા દેશોએ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારાને પગલે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ૨૦% થી ૩૦% નો વધારો કર્યો છે, ત્યારે ભારતમાં છૂટક ભાવ ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી યથાવત રહ્યા છે. પરિવહન ખર્ચ અને વીમા પ્રિમીયમમાં વધારો થવા છતાં દેશભરમાં ઇંધણ અને ન્ભ્ઞ્ પુરવઠો સામાન્ય રહ્યો છે.
ભારત એકમાત્ર મુખ્ય અર્થતંત્ર છે જેણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખ્યો નથી. ચીન, બ્રિટન, નોર્વે, જર્મની અને નેધરલેન્ડ્સે પહેલાથી જ પેટ્રોલના ભાવમાં ૨૭ ટકા સુધીનો વધારો કર્યો છે, જ્યારે જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, સ્પેન અને ઇટાલીએ ભાવમાં ૩૦ ટકા કે તેથી વધુ વધારો કર્યો છે.
ઇરાન યુદ્ધના શરૂઆતના દિવસોમાં, જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $૧૨૬ સુધી પહોંચ્યા હતા, ત્યારે સરકારે યુદ્ધનો ઝડપથી અંત આવે તેવી આશામાં પ્રતિ લિટર પેટ્રોલ રૂ.૨૪ અને પ્રતિ લિટર ડીઝલ રૂ.૩૦ નો ખર્ચ ઉઠાવ્યો હતો. ચ્વ્ અનુસાર, કિમતો સમાન રહે છે. વધુમાં, કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડી, સરકારી તિજોરીને રૂ.૧૭૦,૦૦૦ કરોડ બચાવ્યા.
એપ્રિલના અંત સુધીમાં ઓઇલ માર્કેટિગ કંપનીઓને રૂ.૩૦,૦૦૦ કરોડ સુધીનું નુકસાન થયું હતું, અને જૂનના અંત સુધીમાં આ આંકડો રૂ.૫૦,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. ગેસનું નુકસાન આશરે રૂ.૨૦,૦૦૦ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે.
હાલમાં, ભારત પાસે ૫.૩ મિલિયન ટનનો વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત છે, જે ૧૫ દિવસની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતો છે. જોકે, સરકાર જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાની જેમ તેને વધારીને ૩૦ દિવસ કરવાની યોજના ધરાવે છે. ભારતને તેની દૈનિક જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે દરરોજ આશરે ૨૦,૦૦૦ ટન આયાતની જરૂર પડે છે.
કાચા તેલના ભાવ ઉપરાંત, તેલ આયાત કરતી કંપનીઓ દરિયાઈ વીમા પ્રીમિયમમાં ૨૦-૩૦ ટકાનો વધારો પણ ચૂકવી રહી છે.
હવે, નાણાકીય બોજ સ્પષ્ટપણે પેટ્રોલિયમના ભાવમાં વધારાની જરૂરિયાત તરફ નિર્દેશ કરે છે, પરંતુ કોઈપણ વધારાથી દેશની દરેક અન્ય ચીજવસ્તુ પર વ્યાપક અસર પડશે, કારણ કે બળતણના ઊંચા ખર્ચથી પરિવહન ખર્ચમાં પણ વધારો થાય છે.
૪ મેના રોજ, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ જણાવ્યું હતું કે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફયુઅલ (ATF) ને કિમતથી ઓછા ભાવે વેચવાથી થયેલા નુકસાન માટે સરકારી માલિકીના ઇંધણ રિટેલર્સને નાણાકીય સહાય આપવાની સરકારની કોઈ યોજના નથી
(11:08 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
