નવી દિલ્હી: ભારતીય રાજકારણના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો અને વ્યાપક ફેરફાર લાવી શકે તેવા એક અત્યંત સંવેદનશીલ કાયદાકીય પ્રસ્તાવ સાથે કેન્દ્ર સરકાર સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્રમાં ધમાકેદાર એન્ટ્રી કરવા જઈ રહી છે. જ્યારે સમગ્ર વિપક્ષ રામ મંદિર દાનના મુદ્દા પર સરકારને ઘેરવાની વ્યૂહરચનામાં વ્યસ્ત છે, ત્યારે શાસક પક્ષે પડદા પાછળ "તોફાની બિલ" તરીકે ઓળખાતા ૧૩૦મા બંધારણીય સુધારા બિલને અંતિમ ઓપ આપી દીધો છે. આ પ્રસ્તાવિત બિલની સૌથી આક્રમક જોગવાઈ એ છે કે, જો કોઈ વડાપ્રધાન કે રાજ્યોના મુખ્યમંત્રી ભ્રષ્ટાચાર અથવા અન્ય કોઈ ગંભીર ગુનાહિત કેસોમાં ધરપકડ પામે અને સતત ૩૦ દિવસ કે તેથી વધુ સમય માટે જેલના સળિયા પાછળ રહે, તો તેમણે કોઈપણ કાનૂની દલીલ વિના આપમેળે પોતાનું પદ ગુમાવવું પડશે. હાલના ભારતીય બંધારણમાં આવી કોઈ સીધી કલમ ન હોવાથી આ બિલ દેશની લોકતાંત્રિક પ્રણાલીને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને તેનાથી વિપક્ષી ગઠબંધન માટે સાપે છાસ ગળ્યા જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

આ બિલ સામાન્ય કાયદો ન હોઈ બંધારણીય સુધારો હોવાના કારણે તેને સંસદના બંને ગૃહોમાં પસાર કરાવવા માટે માત્ર સાદી બહુમતી પૂરતી નથી, પરંતુ લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં હાજર રહીને મતદાન કરનારા સભ્યોની બે-તૃતીયાંશ (2/3) વિશેષ બહુમતી હોવી અનિવાર્ય છે. ગયા વર્ષે જ્યારે આ બિલ પ્રથમવાર રજૂ કરાયું ત્યારે વિપક્ષના ભારે હોબાળા અને વિરોધને પગલે સરકારે તેને વધુ ચકાસણી માટે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) પાસે મોકલ્યું હતું, જે સમિતિ હવે આ સત્રની શરૂઆતમાં જ પોતાનો વ્યાપક અહેવાલ ગૃહો સમક્ષ રજૂ કરે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ સમયગાળા દરમિયાન સંસદની અંદર રાજકીય સમીકરણો પણ ઝડપથી બદલાયા છે; પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણી બાદ ૨૦ ટીએમસી (TMC) ધારાસભ્યો એનડીએને સમર્થન આપીને નેશનલિસ્ટ સિટીઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયામાં સામેલ થયા છે, જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથના ૬ શિવસેના સાંસદો લોકસભામાં એકનાથ શિંદેની શિવસેનામાં ભળી જતાં લોકસભામાં એનડીએ (NDA) ની તાકાત આશરે ૩૩૦ બેઠકો સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે આ આંકડાની ખૂબ નજીક છે.

બીજી તરફ, રાજ્યસભાની અંદર પણ નવો વળાંક આવ્યો છે, જ્યાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના ૭ સાંસદો ભાજપ તરફ વળતાં એનડીએનું સભ્યબળ નામાંકિત અને સ્વતંત્ર સભ્યોના ટેકા સાથે વધીને ૧૪૧ થી ૧૫૧ સુધી પહોંચી ગયું છે, તેમ છતાં બંધારણીય સુધારા માટે જરૂરી બે-તૃતીયાંશના જાદુઈ આંકડાથી સરકાર હજુ પણ અંદાજે ૧૧ મતો જેટલી પાછળ ચાલી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં હવે સત્તાનો અસલી પલડો બીજુ જનતા દળ (BJD) અને વાયએસઆર કોંગ્રેસ (YSRCP) જેવા પ્રાદેશિક પક્ષોના હાથમાં આવી ગયો છે, જેમણે ભૂતકાળમાં પણ રાષ્ટ્રીય હિતના નામે સરકારના કેટલાય વિવાદાસ્પદ બિલ પર પડદા પાછળ રહીને સમર્થન આપેલું છે. આ ચોમાસુ સત્ર માત્ર એક કાનૂની પ્રક્રિયા નહીં પરંતુ દેશની નૈતિકતાની સૌથી મોટી રાજકીય કસોટી બનશે, જેમાં સરકારે આ બિલને ભ્રષ્ટાચાર સામેના શસ્ત્ર તરીકે રજૂ કરીને વિપક્ષને એવા સ્થાને લાવી દીધો છે જ્યાં બિલનો વિરોધ કરવો એટલે ભ્રષ્ટાચારીઓને બચાવવા અને સમર્થન આપવું એટલે પોતાના જ રાજકીય અસ્તિત્વ પર જોખમ ઊભું કરવા સમાન સાબિત થશે.