સિલિકોન વેલી: વિજ્ઞાન અને ગણિત ક્ષેત્રે વિશ્વના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ગણાતા 'બ્રેકથ્રુ પ્રાઇઝ' (Breakthrough Prize) ના ૨૦૨૬ના વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દેવામાં આવી છે. બ્રેકથ્રુ પ્રાઇઝ ફાઉન્ડેશન દ્વારા ગત ૧૮ એપ્રિલના રોજ જાહેર કરાયેલા આ પુરસ્કારોમાં કુલ $૧૮.૭૫ મિલિયન (આશરે ૧૫૬ કરોડ રૂપિયાથી વધુ) ની ઈનામી રકમ એનાયત કરવામાં આવી છે. આ પુરસ્કારો જીવન વિજ્ઞાન (Life Sciences), મૂળભૂત ભૌતિકશાસ્ત્ર અને ગણિતમાં અસાધારણ કાર્ય કરનારા છ દિગ્ગજોને ફાળવવામાં આવ્યા છે.

સિકલ સેલ રોગ સામેની લડાઈમાં મોટી સફળતા

આ વર્ષના પુરસ્કારોમાં સૌથી વધુ ધ્યાન 'લાઇફ સાયન્સ' કેટેગરીએ ખેંચ્યું છે. સ્ટુઅર્ટ ઓર્કિન અને સ્વી લે થેને સિકલ સેલ રોગ અને બીટા-થેલેસેમિયા જેવી જીવલેણ રક્ત વિકૃતિઓની સારવારમાં કરેલા ક્રાંતિકારી સંશોધન બદલ આ સન્માન મળ્યું છે.

• CRISPR આધારિત સારવાર: ઓર્કિન અને થેઇનના તારણોને આધારે જ 'કેસ્ગેવી' (Casgevy) નામની દવાનો વિકાસ શક્ય બન્યો છે. આ દુનિયાની એવી પ્રથમ ઔષધીય સારવાર છે જે CRISPR-આધારિત જનીન સંપાદન (Gene Editing) ટેકનોલોજી પર કાર્ય કરે છે.
• કેવી રીતે કામ કરે છે? આ સારવારમાં દર્દીના પોતાના રક્તના સ્ટેમ કોષોને લેબોરેટરીમાં 'એડિટ' કરીને ફરી શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે, જે ગંભીર રક્ત વિકૃતિઓને મટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે.

વિજ્ઞાનની પ્રગતિ માટે મોટું પ્રોત્સાહન

બ્રેકથ્રુ પ્રાઇઝને ઘણીવાર 'સાયન્સનો ઓસ્કાર' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેની ઇનામી રકમ નોબેલ પુરસ્કાર કરતા પણ વધારે હોય છે.

1. વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સન્માન: જીવન વિજ્ઞાનના ત્રણ મુખ્ય પુરસ્કારો ઉપરાંત, મૂળભૂત ભૌતિકશાસ્ત્ર અને ગણિતમાં પણ $૩ મિલિયનના ઇનામો આપવામાં આવ્યા છે.
2. ભાવિ પેઢી માટે પ્રેરણા: ફાઉન્ડેશનનો મુખ્ય હેતુ એવા વૈજ્ઞાનિકોને સન્માનિત કરવાનો છે જેમના સંશોધનોથી માનવજાતના ભવિષ્ય પર ઊંડી અને સકારાત્મક અસર પડી શકે તેમ હોય.

કેસ્ગેવી: તબીબી ઇતિહાસની સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ

સીમાચિહ્નરૂપ ગણાતી 'કેસ્ગેવી' સારવારની મંજૂરીએ મેડિકલ સાયન્સમાં નવા દ્વાર ખોલી દીધા છે. હિમોગ્લોબિન સ્વિચિંગની પ્રક્રિયાને સમજીને જે રીતે જનીન સ્તરે રોગનો ઈલાજ શોધવામાં આવ્યો છે, તે આવનારા સમયમાં અનેક આનુવંશિક રોગો માટે આશાનું કિરણ સાબિત થશે.

વિજ્ઞાન જગતના આ દિગ્ગજોને મળેલું સન્માન સાબિત કરે છે કે માનવ બુદ્ધિ અને આધુનિક ટેકનોલોજીના સમન્વયથી અસાધ્ય ગણાતા રોગો પર પણ વિજય મેળવી શકાય છે.