મુંબઈ,તા.૧૩: મહારાષ્ટ્રની 'મુખ્‍યમંત્રી માજી લડકી બહેન' યોજનામાંથી ૯૦ લાખથી વધુ મહિલાઓને દૂર કરવામાં આવી છે. એક મહિના પહેલા, ઇ-કેવાયસી પ્રક્રિયા પછી આશરે ૮૦ લાખ મહિલાઓના નામ દૂર કરવામાં આવ્‍યા હોવાની માહિતી જાહેર કરવામાં આવી હતી. સરકારી માહિતી અનુસાર, આ સંખ્‍યા હવે ૯૦ લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે. લાભાર્થીઓની સંખ્‍યા મૂળ ૨૪ મિલિયનથી ૩૮ ટકા ઘટી છે.

અધિકારીઓ કહે છે કે લાભાર્થીઓની સંખ્‍યામાં ઘટાડો ફક્‍ત પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થવાને કારણે નથી, પરંતુ પાત્રતા માપદંડો પૂર્ણ ન થવા સહિતના વિવિધ કારણોસર પણ છે. સરકારી માહિતી અનુસાર, આશરે ૫૦ થી ૫૫ લાખ મહિલાઓ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ઇ-કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નિષ્‍ફળ રહી. આશરે ૧૨ લાખ મહિલાઓની વાર્ષિક કૌટુંબિક આવક યોજનાની નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ હોવાનું જાણવા મળ્‍યું છે. ૪૫ લાખથી વધુ મહિલાઓએ ૬૫ વર્ષની ઉપલી વય મર્યાદા વટાવી દીધી હતી. કેટલાક પુરુષો (આશરે ૧૪,૦૦૦) એ પણ મહિલાઓ હોવાનો દાવો કરીને આ યોજનાનો લાભ લીધો હતો, પરંતુ તેમને બાકાત રાખવામાં આવ્‍યા છે.

જે મહિલાઓના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્‍યા હતા તેમાં સૌથી વધુ ૨૮ લાખ મહારાષ્ટ્રના બીડ જિલ્‍લામાંથી હતા. એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્‍યા અનુસાર, સરકારે લાભાર્થીઓને ઈ-કેવાયસી પૂર્ણ કરવા માટે લગભગ આઠ મહિનાનો સમય આપ્‍યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, ઘણી મહિલાઓએ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી ન હતી, જેના પરિણામે આશરે ૫૫ લાખ નામ કાઢી નાખવામાં આવ્‍યા હતા. આશરે ૧.૨ મિલિયન મહિલાઓ આવકવેરા ચૂકવનાર હોવાનું જાણવા મળ્‍યું હતું જેમની આવક ૨.૫ લાખ રૂપિયાથી વધુ હતી. ૪.૫ લાખથી વધુ મહિલાઓ ૬૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરની હતી. આશરે ૫૦૦,૦૦૦ મહિલાઓ પહેલાથી જ નમો શેતકરી યોજનાનો લાભ લઈ રહી હતી.

સરકારે જણાવ્‍યું છે કે લાભાર્થીઓની કુલ સંખ્‍યા ફરીથી ચકાસણી પછી જ નક્કી કરવામાં આવશે. વધુમાં, જે લાભાર્થીઓ માને છે કે તેમના નામ ખોટી રીતે કાઢી નાખવામાં આવ્‍યા છે તેમની ફરિયાદોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. દરમિયાન, શુક્રવારે જારી કરાયેલા કોમ્‍પ્‍ટ્રોલર એન્‍ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) ના અહેવાલે ભારે ચર્ચા જગાવી છે, જેમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે આ યોજના પરના ખર્ચથી મહારાષ્ટ્રની નાણાકીય સ્‍થિતિ પર દબાણ આવી શકે છે. આ યોજનાને કારણે મહારાષ્ટ્રના મહિલા કલ્‍યાણ બજેટમાં એક જ વર્ષમાં આશરે ૧૨,૭૦૦ ટકાનો વધારો થયો છે.

CAG એ જણાવ્‍યું હતું કે મહારાષ્ટ્રમાં આ યોજના હેઠળ ખર્ચવામાં આવેલા રૂ.૩,૫૪૧ કરોડ ગેરવાજબી છે. મહિલા કલ્‍યાણ પરનો ખર્ચ ૨૦૨૩-૨૪ માં રૂ.૨૬૧.૭૮ કરોડથી વધીને ૨૦૨૪-૨૫ માં રૂ.૩૩,૫૫૪.૩૬ કરોડ થયો છે.

આ યોજનાને દેવેન્‍દ્ર ફડણવીસ સરકારે ૨૮ જૂન, ૨૦૨૪ ના રોજ મંજૂરી આપી હતી. ત્‍યારબાદ તરત જ રાજ્‍યમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. આ યોજના હેઠળ, ૨૧ થી ૬૫ વર્ષની વયની પાત્ર મહિલાઓને ડાયરેક્‍ટ બેનિફિટ ટ્રાન્‍સફર દ્વારા દર મહિને રૂ.૧,૫૦૦ મળી શકે છે. રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્‍યું છે કે ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન યોજનાના અમલીકરણમાં બજેટ અંદાજ, ખર્ચ નિયંત્રણ અને નાણાકીય વ્‍યવસ્‍થાપનમાં ગંભીર ખામીઓ જોવા મળી હતી.

રૂ.૩,૫૪૧.૧૬ કરોડ જે અયોગ્‍ય રીતે ખર્ચવામાં આવ્‍યા હતા તે ઉપરાંત, વર્ષના છેલ્‍લા ક્‍વાર્ટરમાં રૂ.૧૫,૫૮૬ કરોડ ઉપાડી લેવામાં આવ્‍યા હતા અને તાત્‍કાલિક ઉપયોગ કર્યા વિના વર્ચ્‍યુઅલ પર્સનલ ડિપોઝિટ એકાઉન્‍ટ્‍સમાં ટ્રાન્‍સફર કરવામાં આવ્‍યા હતા. CAG રિપોર્ટ ૧૦ જુલાઈના રોજ સબમિટ કરવામાં આવ્‍યો હતો અને ૧૩ મેના રોજ સરકારને મોકલવામાં આવ્‍યો હતો.

મહારાષ્ટ્રના રત્‍નાગિરી સિધુદુર્ગ મતવિસ્‍તારના શિવસેના યુબીટી નેતા અને બે વખતના ભૂતપૂર્વ લોકસભા સાંસદ વિનાયક રાઉત માટે મુશ્‍કેલીઓ વધી ગઈ છે. તેમની પુત્રવધૂ ગિરિજા રાઉતે તેમના સસરા, વિનાયક રાઉત, સાસુ, શ્‍યામલ, પતિ, ગીતેશ રાઉત અને ચાર અન્‍ય લોકો પર ચાર વર્ષ સુધી કાળા જાદુનો અભ્‍યાસ કરવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્‍યો છે.