નવી દિલ્હી: નવી દિલ્હીમાં આયોજિત બ્રિક્સ (BRICS) દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન રશિયાએ ભારતને લઈને એક એવું નિવેદન આપ્યું છે, જેનાથી પાકિસ્તાનની ઊંઘ હરામ થઈ શકે છે. રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે ભારતને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા તણાવમાં એક મજબૂત અને લાંબા ગાળાના મધ્યસ્થી (Long Term Mediator) તરીકે ઓળખાવ્યું છે. લાવરોવનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી બનવા માટેના હવાતિયાં મારી રહ્યું હતું.

પાકિસ્તાન માટે મોટો આંચકો

પાકિસ્તાન હંમેશા પોતાની ભૌગોલિક સ્થિતિનો ફાયદો ઉઠાવીને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સેતુ બનવાની કોશિશ કરતું આવ્યું છે. જો કે, રશિયાએ જે રીતે ભારતની ક્ષમતા પર વિશ્વાસ મૂક્યો છે, તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે વૈશ્વિક મંચ પર હવે ભારતની વિશ્વસનીયતા પાકિસ્તાન કરતા ઘણી વધારે છે. લાવરોવે સૂચવ્યું કે ભારત જે રીતે સંતુલિત વિદેશ નીતિ જાળવી રાખે છે, તે જોતા પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે ભારત સૌથી યોગ્ય પક્ષ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ભારતનો પ્રભાવ

ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો હંમેશા મજબૂત રહ્યા છે, ખાસ કરીને ચાબહાર પોર્ટ અને ઉર્જા સુરક્ષાના મુદ્દે. બીજી તરફ, અમેરિકા સાથે પણ ભારતની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી નવી ઊંચાઈએ પહોંચી છે. રશિયા માને છે કે ભારત જ એક એવો દેશ છે જે બંને પક્ષો સાથે સમાન સન્માન સાથે વાત કરી શકે છે. લાવરોવના આ નિવેદનથી પાકિસ્તાનના એ દાવાઓને મોટો ફટકો પડ્યો છે કે તે મુસ્લિમ દેશો અને પશ્ચિમ વચ્ચેનો મુખ્ય કડી છે.

તેલ અને સુરક્ષા પર પણ ચર્ચા

આ બેઠકમાં રશિયાએ ભારત સાથેના તેલ વેપાર અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે 'કેટલાક ગુપ્ત' મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા કરી હોવાનું મનાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સંઘર્ષને કારણે તેલના ભાવ અને પુરવઠા પર અસર ન પડે તે માટે ભારત સક્રિયપણે રાજદ્વારી પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. વડાપ્રધાન મોદીની તાજેતરની UAE મુલાકાત અને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અરાઘચી સાથેની મુલાકાત આ દિશામાં મહત્વના ડગલાં માનવામાં આવે છે.

મુખ્ય અંશો:

• રશિયાનો વિશ્વાસ: લાવરોવે ભારતને વિશ્વસનીય મધ્યસ્થી ગણાવ્યું.
• પાકિસ્તાનની નિષ્ફળતા: ઈસ્લામાબાદની મધ્યસ્થી કરવાની ઈચ્છા પર રશિયાએ પાણી ફેરવ્યું.
• વૈશ્વિક પ્રભાવ: ભારત હવે વૈશ્વિક સંઘર્ષો ઉકેલવા માટે એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
• બ્રિક્સ કોન્ક્લેવ: દિલ્હીમાં યોજાયેલી બેઠકમાં રશિયા, ભારત અને ઈરાન વચ્ચે ગહન મંત્રણા થઈ.

ભારતની વધતી જતી આ રાજદ્વારી તાકાતે પાકિસ્તાન જ નહીં, પણ દક્ષિણ એશિયાના અન્ય પડોશી દેશોને પણ વિચારતા કરી દીધા છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારત આ "લોન્ગ ટર્મ મેડિએટર" ની ભૂમિકામાં કેવી રીતે આગળ વધે છે.