ઇસ્લામાબાદ, તા.26: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા મધ્ય-પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે લેવામાં આવેલા મહત્વાકાંક્ષી 'અબ્રાહમ કરાર' (Abraham Accords) ના વિસ્તરણના પ્રયાસોને પાકિસ્તાને મોટો ફટકો આપ્યો છે. પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા મુહમ્મદ આસિફે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, ઇસ્લામાબાદ ઇઝરાયલ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કરનારા કોઈ પણ કરારમાં સામેલ થશે નહીં. આ નિર્ણય પાકિસ્તાનની મૂળભૂત વિચારધારા અને ઇઝરાયલ પ્રત્યેના તેમના વર્ષો જૂના કડક વલણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
પાકિસ્તાનનું સ્પષ્ટ વલણ: "અમને સ્વીકાર્ય નથી"
પાકિસ્તાની મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે જણાવ્યું હતું કે, "અમે એવા કોઈ પણ કરારમાં જોડાવા માંગતા નથી જે અમારી મૂળભૂત વિચારધારાઓ સાથે ટકરાતા હોય." તેમણે ઇઝરાયલની વિશ્વસનીયતા પર પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા અને કહ્યું કે જે દેશની વાત પર વિશ્વાસ ન કરી શકાય, તેની સાથે હાથ મિલાવવાનો કોઈ અર્થ નથી. પાકિસ્તાનની પાસપોર્ટ નીતિમાં પણ ઇઝરાયલનું નામ શામેલ નથી, જે આ દેશો વચ્ચેના અત્યંત નકારાત્મક સંબંધોની સાબિતી છે.
ટ્રમ્પનું 'મહત્વપૂર્ણ સોદો' અને દબાણ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક લાંબી પોસ્ટમાં સાઉદી અરેબિયા, કતાર, પાકિસ્તાન, તુર્કી અને ઇજિપ્ત જેવા દેશોને અબ્રાહમ કરારમાં જોડાવા આહવાન કર્યું હતું. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે ઈરાન સાથેની વાટાઘાટો સફળ રહ્યા બાદ આ પ્રાદેશિક સમજૂતી મધ્ય-પૂર્વમાં એક ઐતિહાસિક પરિવર્તન લાવશે. ટ્રમ્પના મતે, આ કરારમાં જોડાનારા દેશો માટે આર્થિક અને સામાજિક તેજીના નવા દરવાજા ખુલશે. તેમણે આ બાબતે પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર અને તુર્કીના પ્રમુખ એર્દોગન સહિતના અનેક નેતાઓ સાથે ચર્ચા કર્યાનો પણ દાવો કર્યો છે.
શા માટે પાકિસ્તાન આટલું કડક છે?
પાકિસ્તાન માટે ઇઝરાયલનો મુદ્દો માત્ર રાજદ્વારી નહીં, પરંતુ ધાર્મિક અને રાજકીય ઓળખ સાથે જોડાયેલો છે. દેશમાં ઇઝરાયલ વિરોધી જનમત એટલો મજબૂત છે કે સરકાર માટે ઇઝરાયલને માન્યતા આપવી એ રાજકીય આત્મઘાત સમાન છે. ભલે અમેરિકા તરફથી આર્થિક અને રાજદ્વારી દબાણ હોય, પાકિસ્તાન પોતાની આંતરિક વિચારધારાને જાળવી રાખવાને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે.
આ નિર્ણય સાથે પાકિસ્તાને પોતાની વિદેશ નીતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે કે તે પશ્ચિમી દેશોના દબાણમાં આવીને પોતાની વર્ષો જૂની સ્ટેન્ડ બદલશે નહીં. ટ્રમ્પની મધ્ય-પૂર્વ યોજના માટે આ એક મોટો પડકાર છે, કારણ કે પાકિસ્તાન જેવા દેશોની ગેરહાજરીમાં આ કરારની વ્યાપક અસર મર્યાદિત રહી શકે છે.