મુંબઈ : મહારાષ્ટ્રમાં પાન મસાલાના વેપાર સાથે જોડાયેલા હજારો પરિવારો માટે અસ્તિત્વનું સંકટ ઊભું થયું છે. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ના કમિશનર તુકારામ મુંધેના નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલા આક્રમક અમલીકરણ અભિયાન સામે રાજ્યભરના પાન વેપારીઓએ સોમવારે મુંબઈના આઝાદ મેદાનમાં મહા-આંદોલન છેડ્યું હતું. વેપારીઓનો મુખ્ય આક્રોશ એ વાત પર છે કે નાના વેપારીઓ વિરુદ્ધ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ ૩૨૮ જેવી ગંભીર કલમો અને મહારાષ્ટ્ર કંટ્રોલ ઓફ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ એક્ટ (MCOCA) નો બેફામ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

મહારાષ્ટ્ર પાન વેપારી મહાસંઘના રાજ્ય પ્રમુખ અજિત સૂર્યવંશીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કેન્દ્રીય ખાદ્ય કાયદા હેઠળ પાન મસાલાને ખાદ્ય ઉત્પાદન તરીકે માન્યતા મળેલી છે, તેમ છતાં મહારાષ્ટ્રમાં પોલીસ અને FDA દ્વારા વેપારીઓને હેરાન કરવામાં આવી રહ્યા છે.

મંત્રીને પાઠવેલું આવેદનપત્ર: માંગણીઓનું લિસ્ટ

મહાસંઘે મહારાષ્ટ્રના ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા મંત્રી નરહરિ ઝિરવાલને એક વિગતવાર આવેદનપત્ર સુપરત કર્યું છે, જેમાં નીચેની મુખ્ય માંગણીઓ કરવામાં આવી છે:

·         ગંભીર કલમો પર રોક: વેપારીઓ વિરુદ્ધ MCOCA અને IPC ની કલમ ૩૨૮ નો દુરુપયોગ તાત્કાલિક બંધ કરવામાં આવે.

·         આર્થિક સહાય: પાન દુકાન માલિકોને ૧૦ લાખ રૂપિયા સુધીની કોલેટરલ-મુક્ત લોન અને પરિવારના એક સભ્યને સરકારી કે અર્ધ-સરકારી રોજગાર મળે.

·         વિકાસ નિગમની સ્થાપના: લગભગ ૨ કરોડ લોકોના જીવનનિર્વાહ સાથે જોડાયેલા આ વ્યવસાયના કલ્યાણ માટે એક અલગ 'વિકાસ નિગમ' રચવામાં આવે.

કાયદાકીય વિવાદ અને સુપ્રીમ કોર્ટનો સંદર્ભ

આંદોલનકારીઓએ યાદ અપાવ્યું હતું કે આ મામલો હાલ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે અને અગાઉ બે અલગ-અલગ હાઈકોર્ટે પણ અવલોકન કર્યું છે કે પાન મસાલાના કેસોમાં IPC ૩૨૮ જેવી ગંભીર કલમો લાગુ ન પડી શકે. વેપારીઓનું કહેવું છે કે, અન્ય રાજ્યોમાં જે નીતિઓ છે, મહારાષ્ટ્રમાં તેનાથી વિપરીત વેપારીઓને હેરાન કરવામાં આવી રહ્યા છે, જે અન્યાયી છે.

આઝાદ મેદાનમાં એકત્ર થયેલા આ હજારો વેપારીઓ હવે પોતાની માંગણીઓ સંતોષાય ત્યાં સુધી લડત ચાલુ રાખવાના મૂડમાં છે. જો સરકાર આ મામલે યોગ્ય ઉકેલ નહીં લાવે, તો આગામી દિવસોમાં રાજ્યવ્યાપી બંધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. મુંબઈ જેવા શહેરોમાં સામાન્ય માણસના જીવનનો હિસ્સો બની ગયેલા પાન વેપારીઓની આ લડત હવે રાજ્ય સરકાર માટે એક મોટો પડકાર બની રહી છે.