વોશિંગ્ટન: વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ 'પનામા કેનાલ'  ને લઈને અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વૈશ્વિક સ્તરે મોટો રાજદ્વારી તણાવ પેદા થયો છે. અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીનની વિસ્તારવાદી નીતિઓ સામે પ્રચંડ આક્રોશ વ્યક્ત કરતા સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે તેઓ કોઈપણ સંજોગોમાં ચીનને પનામા કેનાલ પર પોતાનું સામ્રાજ્ય સ્થાપવા દેશે નહીં. ટ્રમ્પે સનસનાટીભર્યો આરોપ લગાવ્યો છે કે ચીન આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગને પરોક્ષ રીતે નિયંત્રિત કરવાનો ગંભીર પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને ત્યાંથી પસાર થતા અમેરિકન વ્યાપારી જહાજો પાસેથી ભેદભાવપૂર્વક અતિશય ઊંચી ફી વસૂલવામાં આવી રહી છે, જે વૈશ્વિક મુક્ત વેપારના નિયમોની વિરુદ્ધ છે.

એટલાન્ટિક અને પેસિફિક મહાસાગરને જોડતી આ નહેર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે કોઈ વરદાનથી કમ નથી, કારણ કે તેના લીધે જહાજોને આખા દક્ષિણ અમેરિકા ખંડની પરિક્રમા કરવાથી મુક્તિ મળે છે અને હજારો કિલોમીટરનું અંતર, સમય તેમજ કરોડો રૂપિયાનું બળતણ બચે છે. દુનિયાના કુલ દરિયાઈ વેપારનો અંદાજે ૫ થી ૬ ટકા હિસ્સો આ એક જ નહેરમાંથી પસાર થાય છે. સ્પેનિશ લોકોની સેંકડો વર્ષ જૂની કલ્પના બાદ આખરે ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે અથાણું મહેનત કરીને આ નહેરનું નિર્માણ કર્યું હતું, જે વર્ષ ૧૯૧૪માં ખુલ્લી મુકાઈ હતી. જોકે, વર્ષ ૧૯૭૭ના ઐતિહાસિક કરાર મુજબ ૩૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૯ના રોજ અમેરિકાએ આ નહેરનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ સત્તાવાર રીતે પનામા દેશને સોંપી દીધું હતું અને હાલમાં 'પનામા કેનાલ ઓથોરિટી' તેનું સંચાલન કરે છે.

પરંતુ વર્તમાન સમયમાં ચીન પોતાની 'ડેટ-ટ્રેપ' (દેવાના ચક્રવ્યૂહ) નીતિ અને કેનાલની આસપાસના બંદરો પર ભારે રોકાણ કરીને પનામા સરકાર પર પોતાનું રાજદ્વારી દબાણ વધારી રહ્યું છે, જે અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ શકે છે. ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને ભયંકર દુષ્કાળને કારણે નહેરમાં પાણીનું સ્તર ઘટવાના લીધે ઓમેગા કટોકટી સર્જાઈ રહી છે, ત્યારે ચીન આ પરિસ્થિતિનો ફાયદો ઉઠાવી આધુનિકીકરણના નામે અહીં ઘૂસણખોરી કરવા મથી રહ્યું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આ આકરા પ્રહાર બાદ હવે વોશિંગ્ટન અને બેજિંગ વચ્ચે દરિયાઈ સર્વોપરિતા અને આર્થિક નાકાબંધીની જંગ વધુ ઉગ્ર બને તેવા સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે.